V KZ 15/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Stanisław Stankiewicz
Dnia 4 lipca 2025 r.
w sprawie J. S.
uniewinnionej od popełnienia czynu z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 4 lipca 2025 r.,
zażalenia pełnomocnika oskarżycielki subsydiarnej D. K.
na zarządzenie Prezesa Sądu Okręgowego we Włocławku
z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt II WKK 20/24,
o odmowie przyjęcia kasacji od wyroku Sądu Okręgowego we Włocławku
z dnia 23 lutego 2024 r., sygn. akt II 1 Ka 409/23,
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 3 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.
[J.J.]
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim z dnia 28 kwietnia
2023 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II K 4/13, oskarżona J. S. została
uniewinniona od popełnienia zarzucanego jej czynu z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art.
12 k.k.
V KZ 15/25
2
Sąd Okręgowy we Włocławku wyrokiem z dnia 23 lutego 2024 r., sygn. akt II
1 Ka 409/23, po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez oskarżycielkę subsydiarną
D. K. oraz jej pełnomocnika, utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
Kasację od tego wyroku, w dniu 24 sierpnia 2024 r., złożył pełnomocnik
oskarżycielki subsydiarnej D. K.
W dniu 23 stycznia 2025 r. Prezes Sądu Okręgowego we Włocławku
zarządzeniem odmówił przyjęcia ww. kasacji wskazując, że została ona złożona po
terminie. W uzasadnieniu tej decyzji procesowej wskazano m.in., że wniesiona w
dniu 24 sierpnia 2024 r. kasacja złożona została z uchybieniem terminu
określonego w art. 524 § 1 k.p.k., albowiem skuteczne doręczenie oskarżycielce
subsydiarnej odpisu wyroku Sądu Okręgowego wraz z jego pisemnym
uzasadnieniem nastąpiło w dniu 20 maja 2024 r., zaś od tej daty termin 30 dni
upłynął oskarżycielce subsydiarnej w dniu 21 czerwca 2024 r.
Zażalenie na powyższe zarządzenie Prezesa Sądu Okręgowego we
Włocławku złożył pełnomocnik oskarżycielki subsydiarnej D. K., który zaskarżył je w
całości i zarzucił:
„obrazę art. 16 KPK w zw. z art. 530 par. 2 KPK poprzez odmowę przyjęcia
kasacji pomimo, iż brak pouczenia D. K. o tym, że Sąd nie będzie doręczał jej pism
zgodnie z jej żądaniem wysłowionym w czterech pismach do sądów obu instancji,
tj.: w piśmie z dnia 8.03.2023 kierowanym do Sądu Rejonowego w Aleksandrowie
Kujawskim w sprawie II K 4/13 piśmie z dnia 6.06.2023 kierowanym do Sądu
Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim w sprawie II K 4/13, piśmie z dnia
10.07.2023 kierowanym do Sądu Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim w
sprawie II K 4/13, piśmie z dnia 25.11.2023 kierowanym do Sądu Okręgowego we
Włocławku w sprawie II 1 Ka 409/23, tj. B. R. do rąk własnych, nie może
wywoływać negatywnych skutków procesowych dla D. K. W konsekwencji nie
można odmówić przyjęcia kasacji pełnomocnika D. K. w oparciu o zarzut, że nie
odebrała ona zaadresowanego do niej, a nie do B. R. wyroku Sądu Okręgowego
we Włocławku z dnia 23.02.2024 r. sygn. II 1 Ka 409/23, skoro listonosz nie zastał
nikogo w domu i przesyłka z wyrokiem była awizowana a na skutek błędnego
pouczenia oskarżycielka subsydiarna nie wiedziała, że Sąd nie zaadresuje
V KZ 15/25
3
przesyłki na nazwisko siostry, która wówczas mogłaby odebrać awizowaną
przesyłkę”.
W konkluzji zażalenia jego autor wskazał:
„podnosząc ten zarzut wnoszę o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i
przekazanie sprawy prezesowi Sądu Okręgowego we Włocławku do ponownego
rozpoznania. Z ostrożności procesowej, składam także wniosek o przywrócenie
terminu do wniesienia kasacji”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem niniejszego postępowania
incydentalnego jest kontrola zasadności decyzji o odmowie przyjęcia kasacji. W jej
ramach ocenie instancyjnej poddane być muszą ustalenia w zakresie
niedochowania przez D. K. terminu określonego w art. 524 § 1 zd. pierwsze k.p.k.,
gdyż ten powód stanowił podstawę wydania zaskarżonego zarządzenia.
Zgodnie z brzmieniem art. 524 § 1 k.p.k. termin do wniesienia kasacji dla
stron wynosi 30 dni od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Wniosek o
doręczenie orzeczenia z uzasadnieniem należy zgłosić w sądzie, który wydał
orzeczenie, w terminie zawitym 7 dni od daty ogłoszenia orzeczenia, a jeżeli
ustawa przewiduje doręczenie orzeczenia, od daty jego doręczenia, natomiast
przepis art. 445 § 2 k.p.k. stosuje się odpowiednio. Terminu do wniesienia kasacji
wskazanego w § 1 nie stosuje się do kasacji wnoszonej przez Prokuratora
Generalnego, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka (art. 524 §
2 k.p.k.). Stosownie zaś do treści art. 429 § 1 k.p.k., prezes sądu odmawia
przyjęcia środka odwoławczego (kasacji) wniesionej po terminie w oparciu o
przepis art. 530 § 2 k.p.k. Słowem termin do wniesienia kasacji jest terminem
zawitym, co oznacza, że dokonanie czynności procesowej po jego upływie nie
wywołuje skutków prawnych. Nadmienić nadto należy, że tylko strona, która złożyła
wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego,
nabywa uprawnienie do złożenia kasacji w terminie 30 dni od otrzymania wyroku z
uzasadnieniem, natomiast datą początkową, od której należy liczyć termin
przewidziany w art. 524 § 1 k.p.k. do wniesienia kasacji, jest data doręczenia
odpisu wyroku sądu odwoławczego wraz z uzasadnieniem.
V KZ 15/25
4
Odnosząc powyższe do realiów przedmiotowej sprawy i analizując
sekwencję poszczególnych czynności procesowych brak jest podstaw do
kwestionowania prawidłowości zarządzenia Prezesa Sądu Okręgowego we
Włocławku o odmowie przyjęcia kasacji. Nie wystąpiły uchybienia, o których mowa
w zażaleniu, mające w konsekwencji doprowadzić D. K. do niemożności
realizowania dalszych procesowych zamiarów. Wskazuje na to fakt, że dnia 24
kwietnia 2024 r. oskarżycielce subsydiarnej wysłano na wskazany przez nią adres
korespondencyjny odpis wyroku sądu odwoławczego wraz z pisemnym
uzasadnieniem. D. K. nie podjęła tej przesyłki w terminie, pomimo dwukrotnego jej
awizowania, a w związku z czym została ona uznana za doręczoną w dniu 20 maja
2025 r. (k. 2- 3 akt II WKK 20/24). Przypomnieć w tym miejscu należy, że
pozostawienie pisma w jednym z miejsc wskazanych w przepisie art. 133 k.p.k., w
tym w placówce pocztowej, stanowi formę doręczenia zastępczego, które w
procedurze karnej jest równie skutecznym doręczeniem co doręczenie
bezpośrednie. Nieuprawnione zatem jest postrzeganie postępowania - adekwatnie
do treści art. 133 § 1 i 2 k.p.k. - w kategoriach dyskryminacji czy też ograniczania
praw strony. Niczego też nie zmienia akcentowana w zażaleniu okoliczność, że D.
K. następnie zwróciła się o ponowne doręczenie jej odpisu wyroku wraz z
uzasadnieniem, co uczyniono w dniu 25 lipca 2024 r. (k. 6d akt II WKK 20/24).
Rzecz bowiem w tym, że awizowana wcześniejsza przesyłka została prawidłowo
uznana za doręczoną i nie sposób zaaprobować twierdzenia skarżącego, że bieg
terminu do wniesienia kasacji miałby być rzekomo liczony dopiero od dnia 25 lipca
2024 r. Tym samym przedstawiona przez autora zażaleniu sytuacja, w której
kwestionuje on wydane zarządzenie upatrując nieprawidłowości w działaniach
Sądu Okręgowego we Włocławku, mających generować dla D. K. dalsze
negatywne implikacje procesowe, nie była przyczyną zamknięcia drogi do
skorzystania z nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Przyczyną takiego stanu
rzeczy było nieodebranie przez oskarżycielkę subsydiarną prawidłowo przesłanej
korespondencji sądowej (wyroku z uzasadnieniem), co wiązało się z uznaniem tej
korespondencji za doręczoną (w trybie art. 133 k.p.k.) i rozpoczęciem biegu terminu
do wniesienia kasacji, której termin końcowy wniesienia został przez Prezesa Sądu
Okręgowego we Włocławku prawidłowo obliczony i wskazany na dzień 21 czerwca
V KZ 15/25
5
2024 r. (zob. postanowienia SN: z 17 marca 2016 r., V KZ 9/16; z 16 kwietnia 2025
r., III KZ 9/25).
Warto przypomnieć, że przyczyną, która zdecydowała o odmowie przyjęcia
kasacji, było niezłożenie skargi w zakreślonym terminie. Kwestie te zostały w
sposób jasny i przekonujący wyłożone w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia,
stąd wydanie tej decyzji procesowej było niewątpliwie trafne. Podniesione przez
skarżącego argumenty nie stanowią in concreto podstawy do uwzględnienia
zażalenia, wobec kategorycznego brzmienia przepisu obligującego do odmowy
przyjęcia środka odwoławczego wniesionego po terminie (art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z
art. 530 § 2 k.p.k.). Z kolei akcentowane w zażaleniu przyczyny niedotrzymania
terminu zawitego („brak pouczenia lub mylne pouczenie sądu”) podlegają
rozważeniu w innym postępowaniu incydentalnym - w przedmiocie przywrócenia
terminu, co wykracza poza kognicję Sądu Najwyższego w niniejszej sprawie (zob.
postanowienie SN z 15 lutego 2023 r., II KZ 3/23). Zgłoszony zatem przez
pełnomocnika oskarżycielki subsydiarnej („z ostrożności procesowej”) wniosek o
przywrócenie terminu do wniesienia kasacji powinien być przedmiotem
rozpoznania sądu właściwego - Sądu Okręgowego we Włocławku (zob.
postanowienie SN z 7 grudnia 2004 r., III KZ 35/04).
Reasumując, wobec prawidłowych ustaleń w zakresie niedochowania
terminu do wniesienia kasacji, zaskarżone zarządzenie należało utrzymać w mocy.
[J.I.]
[a.ł]
