V KZ 10/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 marca 2026 r.
SSN Paweł Wiliński (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Andrzej Tomczyk
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
Protokolant Katarzyna Wełpa
przy udziale prokuratora Prokuratury Regionalnej delegowanego do Prokuratury
Krajowej Krzysztofa Urgacza
w sprawie E.L.
oskarżonego z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt. 1 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 27 marca 2026 r.
zażalenia oskarżonego
na postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 10 marca 2026 r., sygn. akt V KO 116/25,
w przedmiocie zastosowania wobec oskarżonego tymczasowego aresztowania
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 538 § 2 k.p.k.
postanowił:
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 10 marca 2026 r., sygn. akt V KO 116/25,
wznowił z urzędu postępowanie zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu
Apelacyjnego w Łodzi z dnia 7 listopada 2024 r., sygn. akt II Aka 204/24, uchylił
wskazany wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi i przekazał sprawę do ponownego
V KZ 10/26
2
rozpoznania temu Sądowi. Postanowieniem z tego samego dnia Sąd Najwyższy w
oparciu o art. 545 § 1 w zw. z art. 538 § 2 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1 k.p.k. w zw. z
art. 258 § 2 k.p.k. zastosował wobec oskarżonego E.L. tymczasowe aresztowanie
na okres trzech miesięcy, to jest do dnia 8 czerwca 2026 r.
Zażalenie na to postanowienie złożył oskarżony, wnosząc o uchylenie
tymczasowego aresztowania i wskazując, że ani razu podczas zatrzymania nie
próbował ucieczki, a w trakcie stosowania środka nie próbował kontaktować się ze
świadkami, ani wpływać na ich zeznania, czy w inny sposób utrudniać śledztwa.
Stwierdził także, że uchylenie tymczasowego aresztowania pozwoliłoby mu na
„załatwienie trudnej sprawy mieszkaniowej, opłacenia i spłaty zadłużenia za
mieszkanie”, deklarując, że nie zamierza utrudniać trwającego postępowania.
Wniósł o zastosowanie wobec niego dozoru Policji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniesione zażalenie jest niezasadne i jako takie nie może prowadzić do
zmiany zaskarżonego postanowienia, polegającej na uchyleniu zastosowanego
wobec E.L. tymczasowego aresztowania, względnie na zastosowaniu innego
środka zapobiegawczego.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z dnia 10 marca
2026 r., sygn. akt V KO 116/25, podstawą wznowienia postępowanie
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 7
listopada 2024 r., sygn. akt II Aka 204/24, oraz uchylenia wskazanego wyroku i
przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Sądu Apelacyjnego w
Łodzi było stwierdzenie wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej z art.
439 § 1 pkt. 2 k.p.k., związanej z wadliwie ukształtowanym składem Sądu
odwoławczego. Jednocześnie Sąd Najwyższy stwierdził, że w świetle
zgromadzonych w sprawie dowodów, szczegółowo wskazanych w uzasadnieniu
wyroku Sądu I instancji, istnieje duże prawdopodobieństwo popełnienia przez
oskarżonego E.L. zarzuconego mu przestępstwa. Sąd Najwyższy wskazał, że
realne jest wymierzenie oskarżonemu surowej kary, skoro nieprawomocnie
orzeczono wobec niego karę 15 lat pozbawienia wolności, a oskarżony odbył
dotychczas karę w wymiarze niespełna 4 lat. Powyższe rodzi w jego ocenie
V KZ 10/26
3
konieczność zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania przez zastosowanie
najsurowszego środka zapobiegawczego, służącego wyeliminowaniu możliwości
podejmowania przez oskarżonego bezprawnych działań związanych z grożącą mu
surową karą i ryzyka utrudniania przez niego ponowionego postępowania
apelacyjnego. Sąd Najwyższy wskazał nadto, że nie ujawniły się w sprawie
okoliczności nakazujące odstąpienie od stosowania tymczasowego aresztowania,
które orzeczone zostało z zachowaniem zasady proporcjonalności.
Odnosząc się do powyższego stwierdzić należy, że zawarte w zażaleniu
oskarżonego argumenty nie podważają prawidłowości ustaleń i zasadności
rozstrzygnięcia Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy wskazał nie tylko formalne, ale w świetle okoliczności
niniejszej sprawy rzeczywiste podstawy oraz wykazał potrzebę zastosowania
najsurowszego środka zapobiegawczego. Jawi się to jako uzasadnione także w
świetle treści uzasadnienia wyroku SN z dnia 10 marca 2026 r., sygn. akt V KO
116/25, wskazanych tam podstaw przemawiających za potrzebą powtórzenia
kontroli apelacyjnej, związanych z koniecznością zapewnienia należytej obsady
sądu rozpoznającego apelację od wyroku skazującego.
W wyroku Sądu Najwyższego z 10 marca 2026 r. nie podważono
zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, zaś w zaskarżonym
postanowieniu Sądu Najwyższego o zastosowaniu tymczasowego aresztowania
podniesiono, iż w świetle zgromadzonych przez Sąd I instancji i wskazanych w jego
wyroku dowodów prawdopodobieństwo, że E.L. popełnił zarzucane mu
przestępstwo z art. 13 § 1 k.k. w zw. z art. 148 § 2 pkt. 1 k.k. i in., za które
wymierzono mu nieprawomocnie karę 15 lat pozbawienia wolności, jest duże. W
ocenie Sądu Najwyższego, wyrażonej w zaskarżonym postanowieniu, realne jest
wymierzenie oskarżonemu wysokiej kary, zatem brak podstaw do odstąpienia od
stosowania tymczasowego aresztowania.
Akceptując powyższe stanowisko, uznać należy, że jego prawidłowości nie
podważa ani wskazywana w zażaleniu oskarżonego dotychczasowa postawa w
toku postępowania, brak podejmowania prób ucieczki czy wpływania na świadków,
ani deklarowany brak chęci utrudniania postępowania. Przypomnieć przy tym
należy, że powołany w tej sprawie, jako jedna z podstaw zastosowanego
V KZ 10/26
4
tymczasowego aresztowania, przepis art. 258 § 2 k.p.k. stanowi samodzielną
przesłankę stosowania tego środka zapobiegawczego w razie skazania na karę nie
niższą niż 3 lata pozbawienia wolności. Zauważyć przy tym trzeba, że skarżący nie
kwestionuje w złożonym zażaleniu jej istnienia. W tym zatem przypadku, inaczej niż
na gruncie art. 258 § 1 pkt 1 k.p.k., nie ma konieczności wykazywania, że zachodzi
uzasadniona obawa ucieczki lub ukrycia się oskarżonego, bowiem przepis art. 258
§ 2 k.p.k. wprowadza szczególny rodzaj domniemania w zakresie istnienia obawy,
że oskarżony, z uwagi na grożącą mu surową karę, będzie bezprawnie utrudniał
postępowanie (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 lutego 2020 r.,
sygn. akt I KZ 6/20). Należy przyjąć, że domniemanie to nie jest niewzruszalne,
wszakże wskazane przez oskarżonego deklarowane zachowanie polegające na
woli powstrzymania się od ucieczki czy utrudniania w inny sposób postępowania
trudno uznać - w świetle wysokiej grożącej kary i nieprawomocnie orzeczonej kary
15 lat pobawienia wolności, z których skazany odbył niespełna 4 lata - za
wystarczające do uznania, że ze strony oskarżonego nie rodzi się obawa obstrukcji
procesowej, w tym zwłaszcza ryzyko ucieczki, czy ukrywania się.
Podzielić należy stanowisko wyrażane w orzecznictwie Sądu Najwyższego,
zgodnie z którym potrzeba stosowania tymczasowego aresztowania na podstawie
art. 258 § 2 k.p.k. rysuje się tym bardziej wyraźnie, im bardziej w górę kara
pozbawienia wolności wymierzona oskarżonemu odbiega od wskazanej w tym
przepisie kary 3 lat pozbawienia wolności (por. postanowienie SN z 1 czerwca 2021
r., IV KZ 20/21). W przypadku E.L., nieprawomocnie skazanego na karę 15 lat
pozbawienia wolności, ta różnica jest duża.
W zaskarżonym postanowieniu Sąd Najwyższy trafnie także uznał, że nie
ujawniono okoliczności nakazujących odstąpienie od stosowania środka
izolacyjnego, podniesione zaś w zażaleniu okoliczności związane z załatwieniem
spraw mieszkaniowych nie wskazują na konieczność stosowania art. 259 § 1 k.p.k.,
odnoszącego się do wyjątkowo ciężkich skutków, a więc takich, które swym
wymiarem przekraczają oczywiste ujemne konsekwencje w życiu oskarżonego
tymczasowo aresztowanego. Treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia
wskazuje jednoznacznie także na prawidłową realizację obowiązku
przeprowadzenia testu proporcjonalności, o którym mowa w art. 257 § 1 k.p.k.
V KZ 10/26
5
Mając powyższe na uwadze, jak też nie dostrzegając przesłanek do
zastosowania wobec oskarżonego w miejsce tymczasowego aresztowania
łagodniejszego środka zapobiegawczego, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.
[WB]
[r.g.]
Andrzej Tomczyk Paweł Wiliński Małgorzata Wąsek-Wiaderek
