V KO 45/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 1 kwietnia 2025 r.
SSN Jerzy Grubba
w sprawie B. D.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 1 kwietnia 2025 r.
sygnalizacji obrońcy skazanego
o potrzebie wszczęcia z urzędu postępowania o wznowienie postępowania
zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Łodzi
z dnia 19 kwietnia 2024r., sygn. akt II AKa 287/23,
zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi
z dnia 17 października 2022r., sygn. akt IV K 55/17
na podstawie art. 542§3 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
1/ - stwierdzić brak podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania
o wznowienie postępowania,
2/ - kosztami postępowania obciążyć Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
Obrońca skazanego B. D. wniósł o zbadanie przez Sąd Najwyższy, czy
podczas rozpoznawania sprawy przed Sądem Apelacyjnym doszło do zaistnienia
bezwzględnej przesłanki odwoławczej wskazanej w art. 439§1 pkt 2 k.p.k.,
a w konsekwencji, zwrócił się o rozważenie wznowienia postępowania w tej
sprawie.
V KO 45/25
2
Sednem wniosku jest wskazanie w jego uzasadnieniu, że sąd rozpoznający
sprawę w instancji odwoławczej był nienależycie obsadzony, gdyż w jego składzie
zasiadały osoby, które otrzymały nominacje sędziowskie na wniosek tzw. Krajowej
Rady Sądownictwa w składzie, który został ukształtowany ustawą z dnia
8 grudnia 2017r. (Dz.U. z 2018r., poz. 3).
Powyższa okoliczność nie jest jednak wystarczająca do wszczęcia z urzędu
postępowania wznowieniowego.
Jak wynika z pkt 2 uchwały składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020r.,
sygn. akt BSA I-4110-1/20 „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439§1 pkt 2
k.p.k. (…) zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana
na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej
Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8
grudnia 2017r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw (Dz.U. z 2018r., poz. 3), jeżeli wadliwość procesu powoływania
prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości
i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,
art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji
o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności”.
Uchwała ta w swej treści stanowi zasadę wiążącą wszystkie składy Sądu
Najwyższego (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021r.,
I KZ 29/21, OSNK 2021, z. 10, poz. 41).
Podkreślić jednak trzeba, że odmiennie należy postrzegać sytuację należytej
obsady sądu w zależności od tego, czy sąd ten jest Sądem Najwyższym czy sądem
powszechnym. W pierwszym wypadku Sąd zawsze jest nienależycie obsadzony
gdy zasiadają w jego składzie osoby powołane na wniosek tzw. Krajowej Rady
Sądownictwa w trybie, który został ukształtowany ustawą z dnia 8 grudnia 2017r. –
tej właśnie sytuacji dotyczy przytaczane przez obronę orzecznictwo Sądu
Najwyższego. W drugim natomiast, ten sam fakt powiązać jednak trzeba
z konkretnymi okolicznościami sprawy.
W niniejszej sprawie odwołać należy się przede wszystkim do uchwały
składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022r., sygn. akt I
V KO 45/25
3
KZP 2/22. W tezie 2 tej uchwały Sąd Najwyższy stwierdził, że „brak podstaw do
przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w
następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17
stycznia 2018r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo
sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439§1 pkt 2
k.p.k. Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego,
którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”.
Z powyższej uchwały nie wynika zatem, że każdy sędzia sądu
powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie
przed KRS po dniu 17 stycznia 2018r., nie spełnia minimalnego standardu
bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem był nienależycie obsadzony
w rozumieniu art. 439§1 pkt 2 k.p.k. Sytuacja taka wymaga przeprowadzenia testu
bezstronności.
Obrońca w swym piśmie nie zawarł argumentacji, która nakazywałaby
powzięcie wątpliwości co do bezstronności i niezależności Sędziów zasiadających
w składzie Sądu Apelacyjnego orzekającego w sprawie o sygn. akt II AKa 287/23.
Sąd Najwyższy analizując zaś przebieg ich karier zawodowych również nie
dostrzegł takich okoliczności, które można by uznać za rzutujące na ocenę ich
bezstronności w niniejszej sprawie.
Sytuacja powyższa w odniesieniu do sędzi X. Y. była już przedmiotem co
najmniej dwukrotnych rozważań Sądu Najwyższego – w sprawach o sygn. akt V
KO 128/24 i V KK 311/24 i każdorazowo oceny przedstawione w tych orzeczeniach
sprowadzały się do wskazania, że nie dostrzeżono w przebiegu kariery zawodowej
tej Sędzi takich okoliczności, które nakazywałyby przyjęcie, iż istnieją wątpliwości
co do jej instytucjonalnej bezstronności.
Podobnie sytuacja kształtuje się co do sędziego X.1 Y.1, choć co do niego
takie postępowanie testowe nie było dotąd prowadzone. Niemniej w postanowieniu
Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2025r., sygn. akt V KO 122/24, wskazano, że
jest to Sędzia o stosunkowo długim stażu zawodowym, zaś orzekanie w ramach
delegacji w Sądzie Apelacyjnym w Łodzi rozpoczął w lutym 2018r.
V KO 45/25
4
Brak jakichkolwiek powodów aby przyjąć, że ocena dokonana dla potrzeb
niniejszej sprawy mogłaby być odmienna w stosunku do wymienionych wyżej
Sędziów.
Ponadto, zarówno w przypadku sędziego X.1 Y.1, jak i sędziego Marka
Surmacza trudno dostrzec, by ich kariery zawodowe uległy gwałtownemu
przyspieszeniu po „zmianach w sądownictwie”, które nastąpiły po 2015r. –
co wskazywałoby na wątpliwości co do ich bezstronności czy powiązanie z władzą
wykonawczą.
Dodać przy tym jedynie wypada, że postawy moralne osób decydujących się
na udział w procesie nominacyjnym prowadzonym przez organ o takim charakterze
jak tzw. Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana po 2018r., nie mieszczą się
w kategorii zachodzenia bezwzględnych przesłanek odwoławczych.
W kontekście powyższych rozważań stwierdzić trzeba, że obrona nie
przedstawiła, a Sąd Najwyższy samodzielnie nie dostrzegł argumentów za
zaistnieniem w niniejszej sprawie przesłanki z art. 439§1 pkt 2 k.p.k. (ani innych
bezwzględnych przesłanek odwoławczych).
Mając na uwadze powyższe, Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do
stwierdzenia, aby w omawianej sprawie zaistniały jakiekolwiek powody
uzasadniające wznowienie postępowania z urzędu w trybie art. 542§3 k.p.k.
Kierując się przedstawionymi względami, Sąd Najwyższy orzekł jak na
wstępie.
[J.J.]
