V KO 33/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Igor Zgoliński
Dnia 7 maja 2025 r.
w sprawie M. S. ,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 7 maja 2025 r.,
wniosku skazanego o wznowienie postępowania
zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
z dnia 14 grudnia 2017 r., sygn. akt II AKa 380/17,
zmieniającym wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku
z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt XIV K 225/16,
na podstawie art. 545 § 3 k.p.k.
postanowił:
odmówić przyjęcia wniosku
bezzasadności.
wobec
jego
oczywistej
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 21 czerwca 2022 r., sygn.
akt XIV K 225/16, M. S. został skazany na karę łączną 25 lat pozbawienia wolności
za czyny z art. 207 § 1 i 2 k.k., art. 189 § 2 i 3 k.k., art. 197 § 1 i 4 k.k. W
następstwie rozpoznania apelacji obrońcy oraz prokuratora, wyrokiem z dnia 14
grudnia 2017 r., sygn. akt II AKa 380/17, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób,
że przyjął za podstawę orzeczonego w pkt XII środka karnego art. 41a § 2 k.k.,
utrzymując wyrok w mocy w pozostałej części. Pismami z dnia 2 stycznia 2025 r.
V KO 33/25
2
skazany wniósł o wznowienie powyższego postępowania oraz o wyznaczenie mu
wskazanej personalnie adwokat jako obrońcy z urzędu w postępowaniu
wznowieniowym. Jako podstawę wniosku o wznowienie wskazał „błędy w procesie”
takie w szczególności jak: niezapoznanie go z aktami sprawy, nieprzesłuchanie
wszystkich świadków, sugerowanie treści wypowiedzi małoletnich pokrzywdzonych
przez osoby dorosłe, w tym prowadzącego postępowanie, mataczenie procesem,
zaniechanie nagrywania procesu, brak uczestnictwa pokrzywdzonej w procesie.
Nadto podniesiona została nierzetelność w prowadzeniu obrony z urzędu
przejawiająca się w naruszeniu obowiązków obrończych, zaniechaniu składania
wniosków dowodowych o przesłuchanie świadków i ogólnie rzecz biorąc działaniu
na niekorzyść skazanego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 545 § 3 k.p.k. należało odmówić przyjęcia wniosku
skazanego o wznowienie postępowania z uwagi na jego oczywistą bezzasadność.
Przepis ten obliguje do przeprowadzenia kontroli wniosku złożonego przez stronę w
aspekcie nie tylko stricte formalnym, lecz także pod względem zawartości
merytorycznej. W sytuacji, w której w sposób jaskrawy i nie wymagający
szczególnie pogłębionego badania widoczny jest brak podstaw wznowieniowych,
określonych w przepisach rozdziału 56 k.p.k., oraz nie występują przesłanki
wznowienia postępowania ex officio, mamy do czynienia z oczywistą
bezzasadnością wniosku. Implikuje to zakończenie procedowania w jego
przedmiocie. Zaznaczyć trzeba przy tym, że wniosek o wznowienie postępowania
jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego podstawy zostały ustawowo
skatalogowane (art. 540, 540a, 540b k.p.k.) i postępowanie wznowieniowe
sprowadza się wyłącznie do ich badania. Za skuteczny nie może być zatem uznany
wniosek wskazujący na subiektywną perspektywę skazanego względem procesu i
przeprowadzone w jego toku dowody.
Żadna z zarzuconych we wniosku skazanego nieprawidłowości nie mogła
stanowić podstawy wznowieniowej. Żeby bowiem mówić o takiej podstawie
konieczne byłoby wykazanie, że nie zostały one jedynie podniesione w kontekście
dezaprobaty dla wyroku, lecz z tego powodu, że były wynikiem czynu zabronionego.
Zarzucane mataczenie czy zastraszanie świadków musiałyby znaleźć
V KO 33/25
3
odzwierciedlenie w treści prawomocnego skazania (art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k.), aby
stanowić podstawę do merytorycznych rozważań co do wznowienia postępowania.
Inne podniesione uchybienia, abstrahując nawet od badania ich realności, również
nie miały takiego charakteru, który mógłby wpisywać się w podstawy wznowieniowe.
Oceniając wszystkie podniesione we wniosku okoliczności należało mieć też na
uwadze, że były one już niejednokrotnie przedmiotem atencji Sądu Najwyższego.
Kwestia zgłaszanych nieprawidłowości w ramach świadczonej na rzecz skazanego
obrony z urzędu została już szczegółowo zbadana, a wyraz tej oceny został
zawarty w postanowieniu z dnia 14 marca 2023 r., sygn. V KO 17/23 z konkluzją,
że postępowanie wznowieniowe nie stanowi forum dla podnoszenia tego rodzaju
problematyki. Nadmienić również trzeba, że przed wydaniem ww. orzeczenia,
zarządzeniem z dnia 30 października 2018 r., III KO 46/18, Przewodniczący
Wydziału III Izby Karnej Sądu Najwyższego odmówił przyjęcia wniosku M. S. o
wznowienie postępowania, gdyż uprzednio wyznaczony przez Sąd Najwyższy
obrońca z urzędu nie znalazł podstaw do wywiedzenia w tym przedmiocie
stosownego wniosku, a skazany w dalszej perspektywie nie uzupełnił braku
formalnego (przymus adwokacki). Także postanowieniem z dnia 24 listopada 2022
r., V KO 92/22, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia wniosku skazanego o
wznowienie, stosując przepis art. 545 § 3 k.p.k. Podstawę faktyczną tego
postanowienia stanowiły również wyeksponowane obecnie nieprawidłowości
prowadzonego postępowania przygotowawczego, noszące – w ocenie skazanego -
znamiona przestępstw. Już wówczas nie stwierdzono w tym kontekście kluczowego
warunku dla merytorycznego badania tych okoliczności. Chodzi tu o brak
prawomocnych skazań, które warunkują byt przesłanki wskazującej, że związku z
postępowaniem dopuszczono się przestępstwa, a istnieje uzasadniona podstawa
do przyjęcia, że mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia (art. 540 § 1 pkt 1 k.p.k.).
W świetle powyższego uznać zatem trzeba, że przywoływanie w
kolejnych wnioskach skazanego argumentacji tożsamej, co analizowana uprzednio,
nie mogło być skuteczne i dowodziło oczywistej bezzasadności wniosku. Implikacją
zaprezentowanej oceny była odmowa przyjęcia wniosku. Łączyło się to z brakiem
konieczności podejmowania dalszych czynności mających na celu nadanie
wnioskowi procesowego biegu, w tym między innymi badania kwestii zasadności
V KO 33/25
4
wyznaczenia obrońcy z urzędu. Oczywista była bowiem bezprzedmiotowość tych
czynności w sytuacji, w której wniosek niewątpliwie nie mógł prowadzić do
wszczęcia postępowania wznowieniowego.
[JJ.]
[a.ł]
