V KO 170/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 3 grudnia 2025 r.
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie z zażalenia E.M.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu,
w dniu 3 grudnia 2025 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Toruniu
z dnia 19 września 2025 r., sygn. akt VIII Kp 647/25,
o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu,
z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości,
na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario,
p o s t a n o w i ł :
wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Toruniu postanowieniem z dnia 19 września 2025 r., sygn. akt
VIII Kp 647/25, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy innemu
sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, w trybie art. 37
k.p.k. Wskazał, że sprawa dotyczy zażalenia złożonego przez E.M. na
postanowienie prokuratora o odmowie wszczęcia śledztwa, dotyczącego
przekroczenia uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez sędziego tutejszego
Sądu X.Y. w sprawie VIII Kp 808 /23. W przekonaniu Sądu, okoliczność ta może
budzić przekonanie o braku swobody orzekania i braku warunków do obiektywnego
rozpoznania sprawy.
V KO 170/25
2
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Inicjatywa Sądu Rejonowego nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy podkreślić, że instytucja unormowana w art. 37 k.p.k. ma charakter
wyjątku od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tego
względu jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy
przemawiają za tym szczególne względy, związane z dobrem wymiaru
sprawiedliwości. Jednym z nich jest autorytet wymiaru sprawiedliwości, dla
kształtowania którego należy unikać sytuacji, w których rozpoznanie danej sprawy
przez sąd wiązałoby się z ograniczeniem swobody orzekania lub mogłoby – w
odczuciu społecznym – prowadzić do uzasadnionego przekonania o braku
warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 18 lutego 2021 r., IV KO 4/21, LEX nr 3126169). W
orzecznictwie wskazuje się jednak, że „autorytet i powaga wymiaru sprawiedliwości
wymaga, aby sądy nie ulegały presji opinii publicznej, ani nie popadały w
zwątpienie co do własnych kompetencji w zakresie przeprowadzenia rzetelnego
procesu. Racjonalna nieustępliwość w tym względzie sprzyja kształtowaniu się
pozytywnego wizerunku organów trzeciej władzy, minimalizując tym samym
wątpliwości co do obiektywizmu i niezawisłości w rozpoznawaniu przyszłych spraw,
ograniczając tendencję do nadużywania stosowania właściwości delegacyjnej w
związku z inicjatywami sądów na tle wątpliwości co do respektowania gwarancji
sprawiedliwego procesu” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października
2011 r., III KO 72/11, LEX nr 1044040; por. postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 25 listopada 2009 r., III KO 81/09, OSNKW 2010/2/20, LEX nr 551465).
Aprobując powyższe poglądy, należy stwierdzić, że sama okoliczność, iż
osobą, której dotyczy sprawa z zażalenia E.M. jest sędzia Sądu miejscowo
właściwego nie może uzasadniać skorzystania przez Sąd Najwyższy z tzw.
właściwości delegacyjnej, mającej charakter wyjątku od zasady rozpoznania
sprawy przez sąd miejscowo właściwy. Nie jest w tym zakresie obojętny charakter
sprawy przed sądem, która dotyczy jedynie kontroli postanowienia o odmowie
wszczęcia śledztwa, nie zaś rozstrzygnięcia o odpowiedzialności karnej sędziego.
Wprawdzie zagadnienie to może potencjalnie zaważyć o postawieniu sędzi w stan
oskarżenia, jednak jest to już tylko kontrola decyzji procesowej i to podjętej na
V KO 170/25
3
wstępnym etapie postępowania karnego. W tego typu sprawach wystarczającymi
gwarancjami obiektywizmu sędziów orzekających w sprawie, które powinny znaleźć
zastosowanie w pierwszej kolejności, są unormowania określone w art. 40-43 k.p.k.
Dopiero, jeżeli z powodu wyłączenia sędziów rozpoznanie sprawy w danym sądzie
nie byłoby możliwe, sąd wyższego rzędu zobligowany będzie do przekazania
sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 43 k.p.k. (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2021 r., III KO 78/21, LEX
nr 3342056; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2022 r., V KO
53/22, LEX nr 3395020).
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[WB]
[a.ł]
