V KO 152/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 2 października 2025 r.
SSN Paweł Wiliński
w sprawie T.K. i innych
po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu w dniu 2 października 2025 r.,
z wniosku Sądu Okręgowego w Płocku
zawartego w postanowieniu z dnia 26 sierpnia 2025 r., sygn. akt II K 156/23
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k
.
p o s t a n o w i ł:
wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2025 r., sygn. akt II K 156/23, Sąd
Okręgowy w Płocku zwrócił się do Sądu Najwyższego w trybie art. 37 § 1 k.p.k. o
przekazanie sprawy, sygn. akt II K 156/23, do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu. W uzasadnieniu Sąd wnioskujący wskazał, że przedmiotem
rozpoznania w niniejszej sprawie jest akt oskarżenia skierowany przeciwko 32
oskarżonym o czyny z art. 258 § 1 i 3 k.k. i inne. Podał, że wnioskował o
przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w
Warszawie w trybie art. 36 k.p.k., ale wniosku tego nie uwzględniono. Obrona
wnioskowała z kolei o wyłączenie sędzi referent, z uwagi na uprzednie
V KO 152/25
2
sprawowanie przez nią urzędu prokuratora i znajomość z autorem aktu oskarżenia,
ale wniosku tego także nie uwzględniono. W dalszej części wniosku przytoczono
pismo adw. R.K., w którym wnosił o przekazanie sprawy poza właściwość Sądu
Okręgowego w Płocku, z uwagi na istotne uchybienia po stronie organów
prowadzących postępowanie przygotowawcze, w tym rażące naruszenie zasady
tajności śledztwa, co w jego ocenie wymaga rozpoznania sprawy przez sąd
całkowicie neutralny, wolny od lokalnych powiązań. Zdaniem Sądu wnioskującego,
wskazane wątpliwości strony czynią go powinnym zwrócenia się do Sądu
Najwyższego o rozstrzygnięcie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek Sądu Okręgowego w Płocku nie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja tzw. właściwości z delegacji, określona w art. 37 § 1 k.p.k., ma
charakter wyjątkowy, a zatem stosowana może być w sytuacjach gdy szczególne i
nadzwyczajne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości mogą
przemawiać za taką koniecznością. Takich względów w niniejszej sprawie nie
wykazano.
Biorąc pod uwagę argumentację przedstawioną we wniosku, trzeba
stwierdzić, że ew. uchybienia, nawet istotne, po stronie organów prowadzących
postępowanie przygotowawcze w przedmiotowej sprawie – Prokuratury Rejonowej
w Płocku, nie upoważniają jeszcze do wniosku, że sąd miejscowo właściwy – Sąd
Okręgowy w Płocku nie ma warunków do rzetelnego i obiektywnego rozpoznania
niniejszej sprawy „bez presji instytucjonalnej, lokalnej ani środowiskowej”.
Akceptacja takiego stanowiska prowadziłaby do wniosku, że sąd właściwy
miejscowo nie powinien nigdy orzekać w sprawach, w których akt oskarżenia
przygotowuje miejscowa prokuratura, z uwagi na „niedostateczny dystans wobec
organów ścigania”, a przecież tak skonstruowany jest system prawny, w tym
instytucja właściwości miejscowej. W przedmiotowej sprawie została również
wyjaśniona kwestia bezstronności sędziego referenta – SSO X.Y.., która w
przeszłości sprawowała urząd prokuratora w Prokuraturze Rejonowej w Płocku i jak
wskazała w swoim oświadczeniu – z tej racji, jednak wyłącznie na gruncie
zawodowym, znany jest jej autor aktu oskarżenia w przedmiotowej sprawie
V KO 152/25
3
prokurator K.Ł.. Wniosek o wyłączenie sędziego referenta nie został więc
uwzględniony.
W cytowanym piśmie adw. R.K. wskazuje się szeroko na konieczność
zbudowania zaufania opinii publicznej do organów państwa, które mogło zostać
naruszone wobec tak poważnych uchybień w toku śledztwa, co w jego ocenie
można w tej sprawie zrobić wyłącznie poprzez stworzenie „nowej, wolnej od
lokalnej powiązań sytuacji procesowej”. Rzecz jednak w tym, że to podejście,
zakładające tak szerokie stosowanie rozwiązania przewidzianego w art. 37 § 1
k.p.k., jedynie utwierdziłoby społeczeństwo w nieprawdziwych podejrzeniach o
niezdolności sądów do wydawania sprawiedliwych rozstrzygnięć, o ile ryzykowałyby
przy tym koniecznością zakwestionowania rzetelności lokalnych organów ścigania i
przekazanego materiału dowodowego, podczas gdy jest to wpisane w istotę
niezależnej władzy sądowniczej w sprawach karnych.
Podsumowując, autorytet wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby sądy nie
uchylały się od prowadzenia spraw trudnych i kłopotliwych, jedynie z uwagi na
niepotwierdzone konkretnymi okolicznościami, subiektywne przekonanie po stronie
jednego z oskarżonych i jego obrony o „lokalnych układach personalnych i
proceduralnych”. Właściwie tylko mierząc się z takimi sprawami, sądy mogą
wykazać, że są zdolne stać na wysokości powierzonych im przez ustawy zadań
oraz mogą budować czy też umacniać do siebie zaufanie.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[WB]
[a.ł]
