V KK 512/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 10 czerwca 2026 r.
SSN Jarosław Matras
w sprawie M.P. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej
na posiedzeniu w dniu 10 czerwca 2026 r.
wniosku obrońcy M. P. i Ł. P.
o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego A.B. od rozpoznania wniosku o
wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego P.K. wyznaczonego do rozpoznania
sprawy V KK 512/25,
na podstawie art. 42 § 4 zdanie pierwsze k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art.
40 § 1 pkt 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego A.B. od rozpoznania
wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego P.K.
wyznaczonego do rozpoznania sprawy V KK 512/25.
UZASADNIENIE
W dniu 8 maja 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy M.P. i
Ł.P. o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego A.B. od rozpoznania wniosku o
wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego P.K. wyznaczonego do rozpoznania
sprawy V KK 512/25. Podstawą wniosku było z jednej strony niespełnianie przez A.
B. wymogu instytucjonalnej bezstronności, prowadzącego w konsekwencji do
wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. z
V KK 512/25
2
uwagi na powołanie go na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej
Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), a z drugiej strony fakt, iż rozpoznanie przez
tego sędziego wniosku o wyłączenie sędziego P.K. od rozpoznania sprawy
naruszałoby zakaz nemo iudex in causa sua. W tym ostatnim aspekcie wskazano
również, że w kasacji podniesiono zarzut rozpoznania sprawy przez sąd obsadzony
nienależycie, a to dlatego, iż skład orzekający w całości oparty był na sędziach
powołanych w tej samej nieprawidłowej procedurze. W konsekwencji, status
sędziego A. B. jest tożsamy ze statusem sędziego P.K. oraz zbliżony do
kwestionowanego w kasacji statusu sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, którzy
wydali wyrok w sprawie II AKa 363/22. Zdaniem wnioskodawcy, nie sposób w tej
sytuacji zachować obiektywizm, który stanowi podstawową gwarancję dla
obywateli. W uzasadnieniu wniosku wskazano także, odwołując się przy tym do
treści postanowień Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2025 r. w sprawie III KS
87/22 jak i z dnia 26 października 2023 r. w sprawie II KK 82/23, że sędzia A.B.
pierwotnie został powołany na stanowisko sędziego w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej
i Spraw Publicznych, a więc organu mającego de facto charakter „sądu
specjalnego”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek jest zasadny.
Przepis art. 41 k.p.k. ustanawiający instytucję iudex suspectus przewiduje
możliwość wyłączenia sędziego, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że
mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej
sprawie. Przywołując choćby stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w
postanowieniu z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21, wskazać należy, że
wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. winno nastąpić nie tylko w
sytuacji gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, iż mogłaby wywołać wątpliwość co do
jego bezstronności w danej sprawie, ale również wówczas gdy orzekanie przez
sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego
uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw
Człowieka (EKPC) i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i
V KK 512/25
3
bezstronnego sądu ustanowionego ustawą. Taka właśnie sytuacja ma miejsce w tej
sprawie.
Jest oczywiste, że okoliczności związane z uzyskaniem statusu sędziego Sądu
Najwyższego przez A. B. w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową
Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r. w odniesieniu do sędziów Sądu
Najwyższego skutkują każdorazowo uznaniem Sądu z ich udziałem za nienależycie
obsadzony (por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23
stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20). Podkreślić przy tym trzeba, że istotą naruszenia
prawa co do ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3), które
skutkowało taką tezą uchwały Sądu Najwyższego było to, iż sędziowską część
Krajowej Rady Sądownictwa (KRS) wybrano na podstawie znowelizowanej ustawy
w taki sposób, iż w konsekwencji wybrani członkowie KRS byli z nadania sił
politycznych a nie reprezentowali środowiska sędziowskiego; skutkiem tej noweli
oraz takiego sposobu wyboru było zwiększenie członków KRS z nadania sił
politycznych do 23 członków KRS na 25 ogółem (por. także m.in. wyrok TSUE z
dnia 19 listopada 2019 r., C-585-18, pkt 139-143, 153; wyrok ETPC z dnia 22 lipca
2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19, pkt 230-258).
Na podstawie podjętej i obowiązującej uchwały z dnia 23 stycznia 2020 r. już
wielokrotnie wyłączano tego sędziego w postępowaniach prowadzonych przed
Sądem Najwyższym (m.in. postanowienia: z dnia 28 maja 2025 r., III KK 436/24; z
dnia 20 maja 2025 r., V KK 139/25; z dnia 14 maja 2025 r., I KK 336/24). Nie ma
podstaw prawnych, aby inaczej postrzegać tę kwestie w niniejszej sprawie.
Rację ma także autor wniosku co do tego, że rozpoznanie przedmiotowego
wniosku przez sędziego SN A. B. doprowadziłoby do sytuacji objętej zakazem
nemo iudex in causa sua. Przypomnieć należy, że nie tylko SSN A. B., jak i P. K.,
co do którego złożono wniosek o wyłączenie został złożony w tej sprawie, ale
również orzekający w tej sprawie sędziowie sądu odwoławczego zostali powołani
do pełnienia urzędu na stanowisko sędziego przez Prezydenta RP na wniosek
KRS, ukształtowanej przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., a więc pozostają
w tej samej sytuacji prawno-ustrojowej. Nie bez znaczenia jest wreszcie i to, że
sędzia A.B. nie tylko powołany został na stanowisko sędziego na wniosek Krajowej
V KK 512/25
4
Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy o KRS z 2017 r., ale nadto
powołanie to nastąpiło do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, a więc
do organu, który nie jest sądem, o czym w sposób jednoznaczny wypowiadał się
już Europejski Trybunał Praw Człowieka (por. choćby wyrok z dnia 23 listopada
2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce), czy Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej
(TSUE – por. np. wyrok TSUE z dnia 23 grudnia 2023 r., C-718/21).
W konsekwencji nie można było również pominąć – w kontekście prowadzonych w
tym miejscu rozważań – okoliczności, które doprowadziły do jego obecnego
orzekania w Izbie Karnej Sądu Najwyższego, a więc przeniesienia go do legalnej
Izby Sądu Najwyższego decyzją osoby pełniącej funkcję Pierwszego Prezesa Sądu
Najwyższego, w sposób stanowiący ominięcie wymogów określonych w art. 179
Konstytucji RP (zob. postanowienia: Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2025 r. ,
sygn. akt III KS 87/22; z dnia 26 października 2023 r., II KK 82/23 oraz z dnia 7
marca 2024 r., IV KK 571/23). Sąd Najwyższy w tym składzie wyrażony w
powołanych wyżej orzeczeniach pogląd i jego argumentację w pełni podziela.
Z tych powodów koniecznym stało się wyłączenie sędziego A.B. od
rozpoznania wniosku w przedmiocie wyłączenia SSN P.K., tak aby strona miała
prawo do rozpoznania wniosku o wyłączenie przez sąd w znaczeniu
konstytucyjnym i konwencyjnym. Jest oczywiste, że sprawa ta nie powinna trafić do
referatu żadnego innego sędziego powołanego w konstytucyjnie wadliwej
procedurze.
[WB]
[r.g.]
Jarosław Matras
