V KK 492/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 11 grudnia 2025 r.
SSN Jacek Błaszczyk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Jarosław Matras
SSN Marek Pietruszyński
w sprawie D.B.
skazanej z art. 160 § 2 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 11 grudnia 2025 r.
kasacji, wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Nakle nad Notecią
z dnia 3 czerwca 2025 r., sygn. akt II K 160/25,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do rozpoznania
Sądowi Rejonowemu w Nakle nad Notecią.
Jarosław Matras Jacek Błaszczyk Marek Pietruszyński
UZASADNIENIE
D.B. została oskarżona o to, że w dniu 23 lutego 2025 roku w miejscu
zamieszkania w M. przy ul. K.(..) znajdując się pod działaniem alkoholu, którego
zawartość potwierdziło badanie urządzeniem AlcoQuant z wynikami 0,79 mg/l o
godz. 2:55, o godz. 3:10 wynik 0,75 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu, będąc
V KK 492/25
2
jednocześnie osobą, na której ciąży obowiązek opieki nad małoletnimi dziećmi
rodzeństwem N.B. i A.B. naraziła wymienione na bezpośrednie niebezpieczeństwo
utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, tj. o popełnienie czynu z art. 160
§ 2 k.k.
Na rozprawie przed Sądem Rejonowym w Nakle nad Notecią w dniu 3
czerwca 2025 roku, w sprawie o sygn. akt II K 160/25, oskarżona przyznała się do
popełnienia zarzuconego jej czynu, potwierdziła swoje wyjaśnienia złożone w toku
postępowania przygotowawczego i wniosła o dobrowolne poddanie się karze i
wymierzenie jej: kary 3 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem
jej wykonania na okres roku próby, oddanie w okresie próby pod dozór kuratora
sądowego i zobowiązanie do informowania kuratora o przebiegu okresu próby.
Prokurator i pełnomocnik małoletnich pokrzywdzonych (oskarżyciel
posiłkowy) nie sprzeciwili się wnioskowi oskarżonej.
Sąd meriti na podstawie art. 387 § 2 k.p.k. postanowił uwzględnić wniosek
oskarżonej o wydanie wyroku skazującego i wymierzenie kary bez przeprowadzania
postępowania dowodowego w całości, albowiem okoliczności popełnienia czynu nie
budzą wątpliwości, cele postępowania zostaną osiągnięte pomimo
nieprzeprowadzania rozprawy w całości, a na wniosek wyraził zgodę prokurator oraz
sprzeciwu nie wniósł oskarżyciel posiłkowy Sąd na podstawie art. 387 § 5 k.p.k. uznał
za ujawnione dowody wymienione w akcie oskarżenia (k. 76 - 77).
Wyrokiem z dnia czerwca 2025 roku, sygn. akt II K 160/25, Sąd Rejonowy w
Nakle nad Notecią:
1.oskarżoną D.B. uznał za winną popełnienia czynu zarzucanego jej w akcie
oskarżenia, tj. występku z art. 160 § 2 k.k. i za to na mocy art. 160 § 2 k.k.
skazał ją na karę 3 miesięcy pozbawienia wolności;
2.na mocy art. 69 § 1 i 2 k.k., z art. 70 § 1 k.k. oraz art. 73 § 1 k.k. wykonanie
orzeczonej wobec oskarżonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił
na okres próby 1 roku, oddając ją w tym czasie pod dozór kuratora;
3.na mocy art. 72 § 1 pkt 1 k.k. zobowiązał oskarżoną do informowania kuratora o
przebiegu okresu próby.
V KK 492/25
3
Wobec niezaskarżenia wyroku przez żadną ze stron uprawomocnił się on w
dniu 11 czerwca 2025 roku bez postępowania odwoławczego.
Kasację od tego orzeczenia wniósł Prokurator Generalny, który zarzucił
rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa
procesowego, a mianowicie art. 387 § 2 i § 3 k.p.k., polegające na uwzględnieniu
wadliwego wniosku oskarżonej D.B. o wydanie wobec niej wyroku skazującego bez
przeprowadzania rozprawy i wymierzenie określonej w nim kary, któremu nie
sprzeciwił się prokurator i pełnomocnik małoletnich pokrzywdzonych, (oskarżyciel
posiłkowy), w następstwie czego doszło do rażącego i mającego istotny wpływ na
treść orzeczenia naruszenia przepisu prawa materialnego, mianowicie art. 41 § 1a
pkt 1 k.k., polegającego na zaniechaniu orzeczenia wobec oskarżonej w związku ze
skazaniem jej za czyn z art. 160 § 2 k.k. popełniony na szkodę małoletnich dzieci,
środka karnego w postaci zakazu zajmowania wszelkich stanowisk, wykonywania
wszelkich zawodów lub działalności związanych z wychowaniem, edukacją,
leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi, podczas gdy zgodnie z przywołanym
przepisem w razie skazania na karę pozbawienia wolności za umyślne przestępstwo
przeciwko życiu i zdrowiu na szkodę małoletniego orzeczenie środka karnego ma
charakter obligatoryjny.
Skarżący wniósł o uchylenie wobec D.B. wyroku w całości i przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Nakle nad Notecią.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja jest oczywiście zasadna, co umożliwiało jej uwzględnienie na
posiedzeniu w trybie 535 § 5 k.p.k.
Niewątpliwym jest, że wyrok Sądu pierwszej instancji zapadł z rażącym
naruszeniem prawa procesowego, tj. dyspozycji art. 387 § 1 – § 2 k.p.k. Z
przytoczonych przepisów wynika, że sąd wydając wyrok w trybie art. 387 k.p.k., jest
zobowiązany do wymierzenia kary, środka karnego, przepadku lub środka
kompensacyjnego oraz rozstrzygnięcia co do kosztów procesu, zgodnie z
zaakceptowanym wnioskiem. Jednocześnie, stosownie do treści art. 387 § 3 k.p.k.,
sąd może uzależnić uwzględnienie wniosku oskarżonego od dokonania w nim
wskazanej przez siebie zmiany. Powyższe uregulowanie daje uprawnienie sądowi do
ingerencji w złożoną propozycję co do wymiaru kary i innych środków wskazaną
V KK 492/25
4
przez oskarżonego i jej modyfikacji w taki sposób, aby była zgodna z obowiązującymi
przepisami prawa i mogła zostać we wskazanym trybie uwzględniona.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowany jest niezmiennie pogląd,
że złożenie wniosku w trybie art. 387 § 1 k.p.k. nie obliguje sądu do jego
automatycznego uwzględnienia. Sąd powinien dokonać kontroli w zakresie
spełnienia wszystkich warunków dopuszczalności takiego wniosku, w szczególności
przeanalizować, czy zaproponowana kara i inne środki prawnej reakcji odpowiadają
przewidzianym w prawie karnym sankcjom. W sytuacji, w której treść wniosku tychże
regulacji nie uwzględnienia, niewątpliwym obowiązkiem sądu jest bądź to
uzależnienie swojej decyzji od dokonania zmiany konwalidującej dostrzeżoną jego
wadliwość (art. 387 § 3 k.p.k.), bądź też rozpoznanie w dalszym ciągu sprawy na
zasadach ogólnych (por. wyroki z dnia: 11 stycznia 2021 r, IV KK 336/20, 11 stycznia
2022 r., III KK 513/21 oraz 18 maja 2022 r., I KK 16/22).
Odnosząc te rozważania do okoliczności niniejszej sprawy, należało
wskazać, że kontrola wniosku oskarżonej złożonego zgodnie z treścią art. 387 k.p.k.
była ułomna. Stosownie bowiem do dyspozycji art. 41 § 1a zd. drugie k.k. (w
brzmieniu do dnia 30 września 2023 r., po tej dacie – art. 41 § 1a k.k.) sąd orzeka, a
więc jest do tego zobligowany, zakaz zajmowania wszelkich lub określonych
stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo działalności,
związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub opieką nad nimi
na czas określony albo dożywotnio w razie skazania za przestępstwo przeciwko
wolności seksualnej lub obyczajności na szkodę małoletniego (a od dnia 1
października 2023 r. – także w razie skazania na karę pozbawienia wolności za
umyślne przestępstwo przeciwko życiu lub zdrowiu na szkodę małoletniego).
Oskarżona została skazana za popełnienie przestępstwa określonego w art.
160 § 2 k.k. polegającego na narażeniu małoletnich, nad którymi ciążył obowiązek
opieki, na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na
zdrowiu. Jedną z przesłanek orzeczenia zakazu zajmowania wszelkich lub
określonych stanowisk, wykonywania wszelkich lub określonych zawodów albo
działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczeniem małoletnich lub
opieką nad nimi jest natomiast skazanie na karę pozbawienia wolności za umyślne
przestępstwo przeciwko życiu i zdrowiu na szkodę małoletniego (środek karny z art.
V KK 492/25
5
41 § 1a pkt 1 k.k.). Jest oczywiste, że w grę wchodzi każde umyślne przestępstwo z
Rozdziału XIX Kodeksu karnego, jeżeli orzeczono karę pozbawienia wolności, czy to
bezwzględną, czy też z warunkowym zawieszeniem jej wykonania. Przepis art. 160
§ 2 k.k. należy bowiem do kategorii przestępstw przeciwko życiu i zdrowiu, a w tym
konkretnym przypadku czyn został popełniony na szkodę małoletnich.
W świetle powyższego oczywistym jest, że wobec D.B. zaktualizował się
obowiązek wskazany w treści art. 41 § 1a pkt 1 k.k., który nie został uwzględniony
we wniosku oskarżonej co do wymiaru kary i środków karnych za przestępstwo z art.
160 § 2 k.k. Tego błędu nie dostrzegł prokurator, wyrażając zgodę na wniosek
oskarżonej. Sąd Rejonowy, wyrokując w tej sprawie zgodnie z propozycją złożoną
przez oskarżoną, dopuścił się obrazy art. 387 § 1 – 3 k.p.k., a w konsekwencji także
naruszenia art. 41 § 1a pkt 1 k.k. wobec niezrealizowania obowiązku wskazanego w
treści tego przepisu. Uchybienie to miało charakter rażący oraz istotnie wpłynęło na
treść wyroku, gdyż skutkowało nieuprawnionym nieorzeczeniem wobec oskarżonej
obligatoryjnego zakazu, o którym mowa we wskazanym przepisie prawa
materialnego.
Z tych względów należało uchylić wyrok Sądu Rejonowego w całości i sprawę
przekazać Sądowi Rejonowemu w Nakle nad Notecią do ponownego rozpoznania,
w trakcie którego powinien dochować wskazanych obowiązków kontrolnych wniosku
złożonego w trybie art. 387 k.p.k., czyli wyjednać od oskarżonej zgodę na dodatkowe
– obligatoryjne – rozstrzygnięcie w zakresie wskazanego wyżej środka karnego i
następnie uwzględnić to w wyroku. Jeśli zaś zgody takiej Sąd nie uzyska, zmuszony
będzie rozpoznać sprawę na zasadach ogólnych, mając na uwadze kierunek i zakres
wniesionej kasacji, przy uwzględnieniu treści art. 443 k.p.k.
Jak niejednokrotnie podkreślano w orzecznictwie sąd, rozpoznając
wniosek złożony na podstawie art. 387 § 1 k.p.k., zobowiązany jest przede wszystkim
sprawdzić zaistnienie wszystkich warunków dopuszczalności takiego wniosku.
Jednym z nich jest kontrola jego zgodności z przepisami prawa karnego
materialnego, obejmująca m.in. prawno-karną ocenę czynu, jak też wymiar kary bądź
środków karnych. Jeśli treść wniosku tychże regulacji prawnych nie respektuje,
niewątpliwym obowiązkiem sądu jest bądź to uzależnienie swojej decyzji o
uwzględnieniu tego wniosku od dokonania w nim zmiany konwalidującej dostrzeżoną
V KK 492/25
6
wadliwość (wskazywany już art. 387 § 3 k.p.k.), bądź też rozpoznanie w dalszym
ciągu sprawy właśnie na zasadach ogólnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia
16 kwietnia 2025 r., IV KK 34/25).
[WB]
[a.ł]
Jarosław Matras Jacek Błaszczyk Marek Pietruszyński
