V KK 485/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 14 stycznia 2026 r.
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie L. W. i A. R.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 14 stycznia 2026 r.,
wniosków obrońców skazanych o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od
udziału w rozpoznaniu sprawy V KK 485/24,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 i 4 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł
wyłączyć SSN Pawła Kołodziejskiego od udziału
w rozpoznaniu sprawy V KK 485/24.
UZASADNIENIE
Do Sądu Najwyższego wpłynęła sprawa z kasacji obrońców skazanych L. W.
i A. R.. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt V KK 485/24. Dotychczas
od udziału w jej rozpoznaniu zostali wyłączeni: SSN Ryszard Witkowski, SSN Igor
Zgoliński, SSN Stanisław Stankiewicz, SSN Anna Dziergawka.
Aktualnie sprawa została przydzielona do rozpoznania SSN Pawłowi
Kołodziejskiemu. Pismem z dnia 16 grudnia 2025 r. obrońca skazanego L. W.
złożył wniosek o wyłączenie SSN Pawła Kołodziejskiego od udziału w rozpoznaniu
tej sprawy kasacyjnej. Powołał się na art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k.
oraz art. 6 ust. 1 EKPC. W uzasadnieniu wniosku obrońca podał, że SSN Paweł
Kołodziejski został powołany do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
V KK 485/24
2
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3; dalej: ustawa
nowelizująca KRS), co powoduje, że Sąd z jego udziałem nie jest sądem ustrojowo
niezależnym i bezstronnym oraz ustanowionym ustawą. Powołał w tym względzie
stosowne orzecznictwo Sądu Najwyższego i ETPCz. Wskazał również, że SSN
Paweł Kołodziejski został powołany do pełnienia urzędu w takiej samej procedurze
jak sędziowie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, których udział w wydaniu orzeczenia
– zgodnie z zarzutami kasacji – miał stanowić uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Tym samym obrońca odwołał się do zasady nemo iudex in causa sua.
Pismem z dnia 17 grudnia 2025 r. wniosek o wyłączenie sędziego złożył
także obrońca A. R. . Obrońca wskazał, że wnosi o wyłączenie sędziego wobec
faktu powołania SSN Pawła Kołodziejskiego na stanowisko sędziego Sądu
Najwyższego na skutek rekomendacji KRS ukształtowanej przepisami ustawy
nowelizującej oraz wobec tego, że Sąd Najwyższy z udziałem SSN Pawła
Kołodziejskiego miałby rozstrzygać o zasadności zarzutów kasacji, których
podstawy odnoszą się do niego w takim samym stopniu, jak do sędziów, których te
zarzuty bezpośrednio dotyczą (sędziów Sądu Apelacyjnego w Gdańsku
powołanych w tożsamej procedurze), co jest wprost sprzeczne z istotą zakazu
nemo iudex in causa sua. Także ten wniosek opierał się na dotychczasowym
orzecznictwie Sądu Najwyższego.
Oba wnioski zostały zarejestrowane do wspólnego rozpoznania jako sprawa
KRI 1427. Do akt sprawy obrońcy złożyli także wnioski „testowe” na podstawie art.
29 § 5 ustawy o SN, które zostały odrębnie zarejestrowane.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Oba wnioski okazały się zasadne i doprowadziły do wyłączenia sędziego
Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego od udziału w rozpoznaniu sprawy V KK
485/24.
Wnioski należało uwzględnić z uwagi na konieczność zapewnienia stronom
postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu,
ustanowionego ustawą. Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 § 1 ustawy o SN,
pozostaje związany uchwałą połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia
2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że:
„nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także
V KK 485/24
3
wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu
Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz.
3)”. Cytowana uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany
każdy skład Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały połączonych Izb stanu
rzeczy nie zmieniło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020
r. (sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61; Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na
rzecz tej tezy zostały obszernie zreferowane m.in.: w postanowieniach Sądu
Najwyższego: z dnia 23 listopada 2022 r. I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18
stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku
Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy
orzekający w tej sprawie je podziela.
Stanowisko zawarte w uchwale połączonych Izb Sądu Najwyższego zostało
następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z
dnia 2 czerwca 2022 r. I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22). Jest ono także
aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z
dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95; postanowienia
Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 19 stycznia
2023 r., I KK 240/22; z dnia 14 stycznia 2025 r., III KK 436/24; z dnia 15 stycznia
2025 r., I KO 127/24; z dnia 17 stycznia 2025 r., IV KK 458/24; wyroki Sądu
Najwyższego: z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 627/23; z dnia 18 grudnia 2024 r., II
KO 84/24; z dnia 16 stycznia 2025 r., II KK 322/24).
Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z
dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19),
interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego
ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, udział w procesie powoływania sędziów
Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie
czego organ ten nie był niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej)
powoduje, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej
sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art.
6 ust. 1 EKPC (pkt 284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu
V KK 485/24
4
Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone
także w wyroku ETPC z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek
przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, wyroku ETPC z dnia 3 lutego
2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz
wyroku pilotażowym ETPC z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce,
skarga nr 50849/21).
Wyłączając SSN Pawła Kołodziejskiego od rozpoznania tej sprawy Sąd
Najwyższy miał w polu widzenia także przeciwdziałanie potencjalnej
odpowiedzialności finansowej Skarbu Państwa. W ramach postępowań przed
ETPCz na skutek wydawania orzeczeń przez Sąd Najwyższy z udziałem wadliwie
powołanych sędziów rząd wypłaca skarżącym świadczenia w kwocie po 10.000
euro (por. m.in. decyzje ETPCz z dnia 5 grudnia 2024 r.: Cupał i inni przeciwko
Polsce, skarga nr 30049/22; Zieliński przeciwko Polsce, skarga nr 3423/22;
Łabudek przeciwko Polsce, skarga numer 43727/21; por. także z nowszych
orzeczeń: decyzja ETPCz z dnia 7 maja 2025 r. w połączonych sprawach Grzegorz
Burchard i Dariusz Szymczak p. Polsce, skargi nr 1470/22 oraz 20920/22; decyzja
ETPCz z dnia 19 czerwca 2025 r., Piotr Reczkowicz p. Polsce, skarga nr 33082/22).
Jednocześnie zasadnie podnieśli obaj obrońcy, że w przypadku braku
wyłączenia sędziego doszłoby do naruszenia sedna zakazu nemo iudex in causa
sua. Rozpoznanie kasacji w tej sprawie przez Sąd Najwyższy z udziałem SSN
Pawła Kołodziejskiego mogłoby wzbudzić uzasadnione wątpliwości co do
bezstronności tego Sędziego u postronnego obserwatora, skoro miałby on oceniać
zaistnienie w tej sprawie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., którego podstawy
odnoszą się do niego w takim samym stopniu, jak do sędziów Sądu Apelacyjnego
w Gdańsku, których bezpośrednio dotyczą zarzuty kasacji.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
Małgorzata Wąsek-Wiaderek
[J.J.]
V KK 485/24
5
[a.ł]
