V KK 209/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Małgorzata Bednarek
Dnia 15 lipca 2026 r.
w sprawie P. B.
skazanego z art. 190a § 1 k.k. w zb. z art. 216 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 15 lipca 2026 r.
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku
z 15 maja 2025 r., sygn. akt V Ka 786/25
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego Gdańsk - Południe w Gdańsku
z 24 października 2024 r., sygn. akt X K 610/21
postanowił:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć skazanego kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego;
3. zasądzić od skazanego P. B. na rzecz oskarżycielki posiłkowej
A. L. kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem
zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego przy sporządzeniu
odpowiedzi na kasację.
[J.J.]
UZASADNIENIE
V KK 209/26
2
Wyrokiem z 24 października 2024 r., Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w
Gdańsku uznał oskarżonego P. B. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu
aktem oskarżenia, z tym ustaleniem, że popełnił go w okresie od października 2020
r., kwalifikując go jako występek z art. 190a § 1 k.k. w zb. z art. 216 § 1 k.k. w zw. z
art. 11 § 2 k.k. i za to przy zastosowaniu art. 11 § 3 k.k. na podstawie art. 190a § 1
k.k. skazał P. B. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 k.k. wykonanie kary
pozbawienia wolności zawiesił na okres próby wynoszący 3 lata. Dodatkowo orzekł
zakaz zbliżania się na odległość mniejszą niż 50 m od pokrzywdzonej A. L. na
okres 5 lat, oraz zobowiązał oskarżonego do powstrzymania się od nadużywania
alkoholu i leków innych niż zapiane od lekarza w okresie próby.
Sąd również, na podstawie art. 46 § 1 k.k. zasądził od oskarżanego na rzecz
A. L. kwotę 4375 zł tytułem częściowego obowiązku naprawienia szkody oraz
kwotę 2000 zł tytułem zadośćuczynienia. Apelacje od wyroku złożył obrońca
oskarżonego.
Wyrokiem z 15 maja 2025 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku, sygn. V Ka 786/25
utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.
Kasację od wyroku złożył obrońca P. B. i zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
1. rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść
orzeczenia, polegające na obrazie przepisów tj. art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., gdyż
skazany P. B. nie miał zapewnionego prawa do obrony na całym etapie
postępowania prokuratorskiego i sądowego prowadzonego przeciwko jego osobie,
w ramach obrony obligatoryjnej, która winna obowiązywać, z uwagi na problemy
natury psychicznej skazanego P. B., uniemożliwiające mu samodzielną obronę i
wykonywanie czynności procesowych bez udziału obrońcy, jak również w zakresie
udaremniania skazanemu P. B. zapewnienia faktycznej obrony w sprawie, a nie
tylko iluzorycznej, poprzez udaremnienie obrońcy P. B. czynności obrończych w
sprawie;
2. rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść
orzeczenia, polegające na obrazie przepisów tj. art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art.
V KK 209/26
3
17 § 1 pkt 11 k.p.k., polegające na wydaniu wyroku skazującego wobec P. B. i
dokonanie zebrania materiału dowodowego oraz ustalenie na jego bazie stanu
faktycznego, za okres wykraczający poza ramy zarzutu określonego w akcie
oskarżenia przeciwko P. B. ;
3. rażące naruszenie prawa procesowego, mające istoty wpływ na treść
orzeczenia, polegające na obrazie przepisów tj. art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające
na istnieniu sprzeczności w zakresie możliwości wykonania orzeczonej kary, gdyż
sądy w niniejszej sprawie procedowały w oparciu o treść art. 190a § 1 k.k. w
brzmieniu nadanym mu przez art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 31 marca 2020 roku o
zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem,
przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz
wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz.
568).
Autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z 15
maja 2025 roku, w sprawie sygn. akt: V Ka 786/25 i utrzymanego nim w mocy
wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z 24 października 2024 r.
oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na kasację, pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej i prokurator
wnieśli o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej. Stanowisko na te
odpowiedzi przedstawił skazany.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja obrońcy skazanego jest oczywiście bezzasadna, dlatego została
oddalona na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
Zgodnie z treścią art. 523 § 2 k.p.k. kasację na korzyść oskarżonego można
wnieść jedynie w razie skazania za przestępstwo na karę pozbawienia wolności
bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, a w sytuacji skazania na inną karę
niż kara bezwzględnego pozbawienia wolności, dla możliwości wniesienia kasacji
przez stronę, konieczne jest podniesienie zarzutu opartego na jednej z przesłanek
wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.). Wobec skazania P. B.
V KK 209/26
4
na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, taka
sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
Podkreślenia wymaga, że w doktrynie i w orzecznictwie utrwalony jest
pogląd, że uchybienia wymienione w art. 439 § 1 k.p.k. zachodzą tylko wtedy, gdy
zaistniały w rzeczywistości, a nie pozornie, zaś przepisy regulujące bezwzględne
przyczyny odwoławcze muszą być interpretowane ściśle. Zaistnienie bezwzględnej
przyczyny odwoławczej nie może abstrahować od rzeczywistego przebiegu
postępowania sądowego. Nie można pod pozorem uchybień określanych jako
bezwzględne przyczyny odwoławcze wnosić nadzwyczajnej skargi, dopatrując się
naruszenia prawa w oparciu o okoliczności, które nie dają podstaw do przyjęcia
takiego zaistnienia (tak: postanowienie SN z 18.04.2019 r., III KK 65/18, LEX nr
2650301).
Analiza wniesionej w niniejszej sprawie kasacji nie pozostawia wątpliwości,
że jedynie pozornie czyni ona zadość wskazanym wyżej warunkom wniesienia
nadzwyczajnego środka odwoławczego, mając na uwadze ograniczenia wynikające
z art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.
I tak, z uzasadnienia zarzutu z pkt. 1 kasacji wynika, że w wywiedzionym
zarzucie obrońca kwestionuje de facto okoliczności odnoszące się do treści
przepisów, których ewentualne naruszenie stanowi względną przyczynę
odwoławczą np. podważając wiarygodność przeprowadzonych w toku
postępowania przygotowawczego i sądowego opinii o stanie zdrowia psychicznego
skazanego. Z tych powodów uznać należy, że zarzut z pkt. 1 kasacji jest błędnie
sformułowany i jako odnoszący się do względnych przyczyn odwoławczych, których
podnoszenie na tym etapie - mając na uwadze ograniczenia wynikające z treści art.
523 § 4 pkt 1 k.p.k. - jest niedopuszczalne. Wskazać należy, że stan obrony
obligatoryjnej oparty na treści art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. ustaje z chwilą wydania
postanowienia przez sąd, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy. W omawianej
sprawie, obrońca z urzędu został wyznaczony już po pierwszym przesłuchaniu P. B.
w charakterze podejrzanego, a na rozprawie 28 października 2021 r. sąd
postanowieniem stwierdził, że obrona oskarżonego nie ma charakteru
obowiązkowego, z uwagi na treść opinii biegłych psychiatrów, przy czym skazany
miał już na tym etapie obrońcę z wyboru, a na kolejnych etapach postępowania
V KK 209/26
5
obrońcę z urzędu, który został ustanowiony z uwagi na stan majątkowy skazanego.
Wskazać należy, że obrońca brał udział w każdej z rozpraw. Dla porządku jedynie
przypomnieć należy, że bezwzględna przyczyna odwoławcza, o której mowa w art.
439 § 1 pkt 10 k.p.k. dotyczy jedynie braku obrony obligatoryjnej w postępowaniu
sądowym, nie zaś przygotowawczym (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 30
czerwca.2021 r., V KO 38/21, LEX nr 3372618).
Podobnie w przypadku zarzutu z pkt. 3 kasacji, jej autor pod pozorem
wystąpienia naruszenia o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej
zarzuca w istocie naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym kwestionuje
konstytucyjność przepisów stanowionych materialnoprawną podstawę skazania.
Treść orzeczenia, na które powołuje się uzasadniając ten zarzut obrońca, tj. wyrok
Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2025 r., sygn. akt II K 462/24, odnosi się do
innych okoliczności faktycznych. Dotyczy bowiem kwestii wadliwego zastosowania
instytucji warunkowego umorzenia postępowania w sytuacji, gdy ustawą z 31
marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z
zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób
zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. poz. 568) podwyższono granice zagrożenia karą za przestępstwo z
art. 190a § 1 k.k. do 8 lat pozbawienia wolności.
Chybiony okazał się zarzut z pkt. 2 kasacji. Przedstawione w tym
przedmiocie stanowisko obrońcy pomija, że sąd orzekający nie jest związany ani
opisem czynu, ani kwalifikacją prawną przedstawioną w akcie oskarżenia, lecz
zdarzeniem historycznym, które stanowiło podstawę zarzutu określonego w akcie
oskarżenia. W przedmiotowej sprawie, nie ulega wątpliwości, że sąd dokonał oceny
tego samego zachowania P. B. a, które stanowiło przedmiot oskarżenia (tożsamość
czynu zarzucanego i przypisanego), a więc dokonywał oceny tego
samego zdarzenia historycznego.
Z tych też względów Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej
postanowienia, obciążając przy tym skazanego kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
V KK 209/26
6
Ponadto, mając na uwadze, że do kosztów procesu zgodnie z treścią art.
616 § 1 pkt 2 k.p.k. zaliczają się uzasadnione wydatki stron z tytułu ustanowienia w
sprawie pełnomocnika, to do wydatków o takim charakterze zaliczyć należało także
inne wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw, w tym wyłożone
przez oskarżycielkę posiłkową koszty zastępstwa adwokackiego przy sporządzeniu
odpowiedzi na kasację wniesioną w imieniu skazanego
[J.J.]
[r.g.]
