V KK 185/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 28 sierpnia 2026 r.
SSN Zbigniew Puszkarski
w sprawie A.V.
skazanego za czyn z art. 54 § 1 k.k.s. w zw. z art. 6 § 2 k.k.s.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 28 sierpnia 2026 r.,
wniosku obrońcy skazanego
o uzupełnienie postanowienia w zakresie zasądzenia od Skarbu Państwa kosztów
nieopłaconej pomocy prawnej
p o s t a n o w i ł:
nie uwzględnić wniosku adw. D.S., obrońcy z urzędu skazanego
A.V., o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej
skazanemu w postępowaniu kasacyjnym.
UZASADNIENIE
Prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 24 października
2015 r. sygn. akt V Ka 1677/25, zaskarżyła kasacją adw. D.S., obrońca z urzędu
skazanego A.V. W kasacji zamieściła m.in. wniosek o zasądzenie od Skarbu
Państwa na jej rzecz „kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej przez
obrońcę z urzędu w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych”.
Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 10 lipca 2023 r., sygn. akt V KK 185/26,
oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną, zwolnił skazanego A.V. od zapłaty na
rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych postępowania kasacyjnego, jednak nie
wypowiedział się co do kosztów żądanych przez obrońcę.
V KK 185/26
2
Pismem z dnia 23 lipca 2026 r. adw. D.S. wniosła o uzupełnienie postanowienia
Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 2026 r. w zakresie zasądzenia od Skarbu
Państwa na jej rzecz kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej
skazanemu w postępowaniu kasacyjnym.
Wniosek ten należało rozpatrzeć z uwzględnieniem treści art. 84 § 1 i 2 k.p.k.,
zgodnie z którą wyznaczenie obrońcy z urzędu uprawnia go do działania w całym
postępowaniu, nie wyłączając czynności po uprawomocnieniu się orzeczenia, jeżeli
nie zawiera ograniczeń oraz nakłada na niego obowiązek podejmowania czynności
procesowych do prawomocnego zakończenia postępowania. Oznacza to, że
obrońca z urzędu wyznaczony na wcześniejszym etapie postępowania może
sporządzić i wnieść kasację od orzeczenia, o którym jest mowa w art. 519 k.p.k.,
jednak Skarb Państwa nie jest zobowiązany do zapłaty za tę czynność, mającą
miejsce po prawomocnym zakończeniu postępowania, gdy została podjęta
samorzutnie przez obrońcę. Ten obowiązek istnieje, gdy na podstawie art. 84 § 3
k.p.k. obrońca został wyznaczony z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, zazwyczaj
z inicjatywy osoby, której dotyczy orzeczenie. Należy zaznaczyć, że pogląd ten
dominuje w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który argumentował, że skazany ma
prawo nie tylko do obrony, ale również do definitywnego zakończenia postępowania
sądowego, przeto zgody na wywiedzenie w jego imieniu kasacji nie można
domniemywać oraz że w razie braku postaw do zwolnienia skazanego od kosztów
postępowania kasacyjnego należałoby go nimi obciążyć po oddaleniu kasacji, której
się nie tylko nie domagał, ale nawet o jej wywiedzeniu mógł nie wiedzieć
(postanowienie z dnia 7 sierpnia 2013 r., II KK 15/13; zob. także postanowienia: z
dnia 15 stycznia 2013 r., II KZ 56/12; z dnia 4 maja 2016 r., III KK 334/15; z dnia 31
maja 2023 r., II KK 529/21; z dnia 14 sierpnia 2024 r., II KK 263/23 i in.).
Na wniosek asesora Prokuratury Rejonowej w Gdyni zarządzeniem sędziego II
Wydziału Karnego Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 27 czerwca 2024 r. na
podstawie art. 179 § 1 k.k.s. (powinno być: art. 176 § 1 k.k.s.) adw. D.S. została
wyznaczona obrońcą z urzędu A.V. w sprawie […] Prokuratury Rejonowej w Gdyni
(k.1218 akt sprawy II K 753/24 Sądu Rejonowego w Gdyni). Reprezentowała
oskarżonego również w postępowaniu sądowym, a sądy obu instancji zasądzały na
jej rzecz od Skarbu Państwa określone kwoty tytułem zwrotu kosztów obrony z
V KK 185/26
3
urzędu. Po wydaniu wyroku przez Sąd odwoławczy adwokat samorzutnie podjęła
czynności zmierzające do zaskarżenia orzeczenia kasacją i wniosła skargę, w
której – jak wcześniej podano – zamieściła także wniosek o zasądzenie od Skarbu
Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej A. V. w postępowaniu
kasacyjnym. Wniosek ten nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem adw. D.S.
sporządziła i wniosła kasację z własnej inicjatywy, nie będąc wyznaczoną na
podstawie art. 84 § 3 k.p.k. obrońcą z urzędu w postępowaniu kasacyjnym, zaś –
co wyżej zaznaczono – Skarb Państwa reguluje należności z racji nieopłaconej
obrony z urzędu tylko w ramach tych działań obrońcy, które są jego prawnym
obowiązkiem, co wyłącza ich pokrywanie, gdy ustanowiony obrońca z urzędu, po
ustaniu obowiązku w tym zakresie, podejmuje z własnej inicjatywy dalsze kroki
obrończe. Chociaż przedmiotowa sprawa była prowadzona w trybie postępowania
w stosunku do nieobecnych, z kasacji wynika, że obrońca miała kontakt ze
skazanym, skoro postulując zwolnienie go od zapłaty kosztów sądowych
argumentowała, że „skazany nie jest w stanie ponieść wskazanych kosztów ze
względu na stale pogarszającą się sytuację finansową” oraz że „obecnie
działalność gospodarcza skazanego nie przynosi żadnych dochodów”. Można
zatem przyjąć, że w przypadku A. V. nie zachodzi sytuacja, o której mowa w
powołanym postanowieniu wydanym przez Sąd Najwyższy w sprawie II KK 15/13,
jednak nie było przeszkód, by obrońca, o ile skazany chciał wniesienia kasacji, a
ona oczekiwała pokrycia przez Skarb Państwa kosztów obrony urzędu w
postępowaniu kasacyjnym, poinstruowała skazanego o potrzebie wystąpienia do
Sądu o wyznaczenie dotychczasowego obrońcy do podjęcia czynności, o których
mowa w art. 84 § 3 k.p.k.
Z tych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[WB]
[a.ł]
V KK 185/26
4
