V KK 118/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 kwietnia 2025 r.
SSN Małgorzata Gierszon
w sprawie B. W. i innych
skazanych z art. 258 § 1 k.k. i innych
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 24 kwietnia 2025 r.,
wniosku obrońcy skazanych o wyłączenie SSN Małgorzaty Bednarek
od udziału w rozpoznaniu sprawy V KK 118/25,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł
wyłączyć SSN Małgorzatę Bednarek od udziału w rozpoznaniu
sprawy V KK 118/25.
UZASADNIENIE
W dniu 16 kwietnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy
skazanych T. H. i D. R. o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu sprawy V KK
118/25 SSN Małgorzaty Bednarek na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. Uzasadniając ten
wniosek obrońca podał, że SSN Małgorzata Bednarek została wyznaczona do
rozpoznania kasacji wniesionej od wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi, gdy jednym
z zarzutów tej kasacji jest udział w składzie tego Sądu oraz Sądu I instancji sędziów
powołanych w procedurze z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej
na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Tymczasem SSN Małgorzata Bednarek
powołana została na urząd sędziego Sądu Najwyższego w tej samej procedurze.
V KK 118/25
2
Jej udział w składzie Sądu Najwyższego rozpoznającego tę sprawę doprowadziłby
zatem do naruszenia zakazu nemo iudex in sua causa.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek jest zasadny.
Przemawia za tym potrzeba zapewnienia stronie postępowania karnego
dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą. Sąd
Najwyższy, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą
trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-
1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu
w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie
sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana
uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład
Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały trzech Izb stanu rzeczy nie zmieniło
orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20,
OTK-A 2020, poz. 61; Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na rzecz tej tezy zostały
obszernie zreferowane m.in.: w postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 23
listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z
dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja
2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie je podziela.
Stanowisko zawarte w uchwale trzech Izb Sądu Najwyższego zostało
następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z
dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), gdzie wskazano
m.in., że „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego,
który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową
Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu
bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w
rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do
sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”. Jest
ono także aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu
Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95;
V KK 118/25
3
postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z
dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego
2024 r., II KK 627/23).
Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka
(dalej: „ETPCz”) z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce
(skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu
ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności (dalej: „EKPC”, „Konwencja”), udział w
procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie
ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od
władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak
powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i
bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt
284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16
września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z
dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr
49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp.
z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia
23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).
Dodać należy, że w badanej sprawie dodatkowo za potrzebą wyłączenia
SSN Małgorzaty Bednarek od rozpoznania sprawy V KK 118/25 przemawia treść
zarzutów podniesionych w kasacji. Zgodzić należy się z obrońcą, że skoro dotyczą
jej te same okoliczności, które dotyczą sędziów orzekających w sprawie i które są
przedmiotem tych zarzutów, dopuszczenie do rozpoznania przez nią tej kasacji
naruszało zakaz nemo iudex in sua causa.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.
[J.J.]
[a.ł]
V KK 118/25
4
