V KB 142/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 20 sierpnia 2026 r.
SSN Dariusz Kala
po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2026 r.,
na posiedzeniu w Izbie Karnej
kwestii dopuszczalności wniosku sędziego Sądu Apelacyjnego w Gdańsku X. Y. o
ponowne rozpoznanie sprawy o zbadanie spełnienia przez sędziego wymogów
niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego
powołaniu i jego postępowania po powołaniu
w sprawie o wstrzymanie wykonania kary zawisłej przed Sądem Apelacyjnym
w Gdańsku pod sygnaturą II AKzw 1546/25
na podstawie art. 42 § 14 pkt 2 u.s.p.
p o s t a n o w i ł
wniosek pozostawić bez rozpoznania.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 18 czerwca 2025 r., sygn. akt II.1 Kow 522/25el,
Sąd Okręgowy w Słupsku odmówił skazanemu R.D. zezwolenia na odbywanie
pozostałej części kary pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem Sądu
Rejonowego w Toruniu z dnia 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt VIII K 199/24, poza
zakładem karnym w systemie dozoru elektronicznego.
V KB 142/25
2
Od powyższego postanowienia obrońca skazanego wywiódł zażalenie, w
którym domagał się zmiany zaskarżonego orzeczenia poprzez udzielenie R.D.
zezwolenia na odbycie kary w systemie dozoru elektronicznego. Jednocześnie
obrońca wniósł o „wstrzymanie wykonanie kary 1 roku pozbawienia wolności
orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Toruniu (…) w stosunku do skazanego
do czasu rozpoznania niniejszego zażalenia”.
Zażalenie wraz z aktami sprawy zostało przekazane, w celu jego
rozpoznania, do Sądu Apelacyjnego w Gdańsku, gdzie zarejestrowano je pod
sygnaturą II AKzw 1546/25, a sprawę nim zainicjowaną przydzielono do
rozpoznania SSA X. Y. Posiedzenie w przedmiocie rozpoznania wniosku obrońcy o
wstrzymanie wykonania kary zostało wyznaczone na dzień 9 lipca 2025 r.
Wnioskiem z dnia 8 lipca 2025 r., prokurator Prokuratury Regionalnej w
Gdańsku, powołując się na przepisy art. 42 § 1 k.p.k. w zw. z art. 1 § 2 k.k.w. i art.
41 § 1 k.p.k. wniósł o wyłączenie SSA X. Y. od rozpoznania wniosku obrońcy
skazanego R.D. o wstrzymanie wykonania kary.
Postanowieniem z dnia 10 lipca 2025 r., sygn. akt II AKzw 1546/25, Sąd
Apelacyjny w Gdańsku, powołując się na przepisy art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 1 §
2 k.k.w. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. 1 EKPCz, art. 47 KPPUE
oraz art. 19 ust. 1 TUE wyłączył sędziego X. Y. od rozpoznania wniosku o
wstrzymanie wykonania kary w sprawie II AKzw 1546/25.
W dniu 11 lipca 2025 r. SSA X. Y., powołując się na przepis art. 42a § 13
u.s.p., złożył wniosek o ponowne rozpoznanie wniosku prokuratora o stwierdzenie
braku spełnienia przez niego wymogów niezawisłości i bezstronności.
Postanowieniem z dnia 15 lipca 2025 r., II AKzw 1546/25, Sąd Apelacyjny
w Gdańsku nie uwzględnił wniosku obrońcy o wstrzymanie wykonania kary
pozbawienia wolności orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 22
sierpnia 2024 r., sygn. akt VIII K 199/24, a postanowieniem z dnia 8 października
2025 r., sygn. akt II AKzw 1546/25 utrzymał w mocy zaskarżone ww. zażaleniem
postanowienie Sądu Okręgowego w Słupsku z dnia 18 czerwca 2025 r.
V KB 142/25
3
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek należało pozostawić bez rozpoznania.
Zgodnie z art. 42a § 4 u.s.p. wniosek o spełnienie przez sędziego
wymogów niezawisłości i bezstronności z uwzględnieniem okoliczności
towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania po powołaniu, może być
złożony wobec sędziego wyznaczonego do składu sądu rozpoznającego sprawę w
pierwszej instancji lub apelację, z wyłączeniem spraw, w których termin do ich
rozpoznania i wydania orzeczenia jest nie dłuższy niż miesiąc od dnia złożenia
pisma procesowego wszczynającego postępowanie w sprawie. Bez wątpienia
opisana sprawa nie należy do spraw, w których można złożyć rzeczony wniosek.
Wyłączenie sędziego nastąpiło wszak w toku postępowania incydentalnego, w
sprawie zainicjowanej zażaleniem na postanowienie o odmowie udzielenia
zezwolenia na odbywanie kary pozbawienia wolności w systemie dozoru
elektronicznego. Co więcej, zgodnie z art. 43lk k.k.w. w zw. z art. 43lj § 2 k.k.w.,
wspomniane zażalenie wraz z aktami sprawy przekazuje się niezwłocznie sądowi
odwoławczemu. Sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę najpóźniej w terminie 7 dni od
daty wpływu zażalenia wraz z aktami sprawy do tego sądu.
Skoro zatem w opisanej wyżej sprawie niedopuszczalne było
uruchomienie „procedury testowej” przewidzianej w art. 42a u.s.p., również
sędziemu sądu powszechnego nie przysługiwało prawo do złożenia wniosku
przewidzianego w paragrafie 13 tego artykułu.
Dodatkowym argumentem przemawiającym za trafnością stanowiska o
konieczności pozostawienia wniosku bez rozpoznania jest także to, że – jak wynika
z przywołanych wyżej uwag - zarówno opisane wyżej postępowanie incydentalne o
wstrzymanie wykonania kary, jak i postępowanie zażaleniowe, zostały już
zakończone (zob. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2026
r., V KB 97/25).
W tej sytuacji, wniosek sędziego SSA X. Y. - jako niedopuszczalny -
należało pozostawić bez rozpoznania (zob. też postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 7 listopada 2025 r., V KB 113/25 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27
sierpnia 2024 r., II KB 22/24).
V KB 142/25
4
Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w sentencji.
[WB]
[r.g.]
