IV SA/Wa 147/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Wanda Zielińska-Baran Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.) Sędzia del. SO Aleksandra Westra po rozpoznaniu 15 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi D. K. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] listopada 2020 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zagospodarowania odpadu oddala skargę

Główny Inspektor Ochrony Środowiska postanowieniem nr [...], z [...] listopada 2020 r., wydanym na podstawie art. 144, art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 1792), w związku z art. 24 ust. 3 lit. a i art. 2 pkt 35 lit a rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. UE L 190 z dnia 12 lipca 2006 r. ze zm.), art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy D. K. na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska znak: [...], z [...] lipca 2020 r., postanowił:

1. Uchylić postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, znak: [...], z [...] lipca 2020 r., wzywające D. K., zam. ul. [...],[...][...], do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów, poprzez zagospodarowanie odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu (motocykla) marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przemieszczonego z terytorium [...] na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie przetwarzania odpadów o kodzie 16 01 04* - w części dotyczącej terminu jego wykonania;

2. Utrzymać w mocy postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska, znak: [...], z [...] lipca 2020 r., w pozostałym zakresie;

3. Określić termin wykonania niniejszego postanowienia jako nie dłuższy niż 30 dni od daty doręczenia postanowienia.

W uzasadnieniu postanowienia Główny Inspektor Ochrony Środowiska wskazał, że Naczelnik [...] Urzędu Celno - Skarbowego we [...], Oddziału Celnego [...] we [...], pismem z 11 maja 2019 r. zawiadomił Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej GIOŚ) o podejrzeniu nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadu.

GIOŚ wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu (motocykla) marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przez D. K. będącego odbiorcą odpadu, odpowiedzialnym za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium [...] na terytorium Polski.

GIOŚ uznając przedmiotowy pojazd za odpad, postanowieniem z [...] lipca 2020 r., wezwał D. K. do zastosowania procedur określonych w art. 24 ust. 3 rozporządzenia Nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie określenia sposobu gospodarowania odpadem o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu (motocykla) marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przez będącego odbiorcą odpadu, odpowiedzialnym za jego nielegalne międzynarodowe przemieszczenie z terytorium [...] na terytorium Polski, w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty doręczenia postanowienia.

D. K. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem GIOŚ z [...] lipca 2020 r.

GIOŚ postanowieniem znak: [...] z 13 sierpnia 2020 r. wstrzymał wykonanie postanowienia do dnia, w którym ww. postanowienie z 1 lipca 2020 r. stanie się ostateczne.

GIOŚ ponownie rozpatrując sprawę podniósł, że definicja pojęcia "odpad" została określona w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2020 r. poz. 797 ze zm.), zgodnie z którą przez odpady rozumie się "każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany". Organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 września 2015 r. sygn. akt II OSK 2920/13, w którym wskazano, iż ,,pozbycie się", które stanowi konieczną przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Co równie istotne, zgodnie z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. akt IV SA/Wa 79/15, decydujące znaczenie dla uznania danego przedmiotu za odpad ma jego stan w momencie sprowadzenia na terytorium Polski oraz wola jego poprzedniego posiadacza. Z powyższego wynika, iż głównym kryterium kwalifikacji rzeczy jako ,,odpadu" jest postępowanie jej posiadacza. Według Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dla oceny tego, czy zaszło ,,pozbycie się" danej substancji czy przedmiotu, istotne jest określenie przyczyn zastosowania tego zmienionego sposobu wykorzystania i intencji, skłaniających posiadacza do tej zmiany (np. nieprzydatność czy brak możliwości wykorzystania w dotychczasowy sposób), a także ewentualne konsekwencje (dla człowieka lub środowiska) tego nowego sposobu zastosowania (wyrok TS UE z dnia 15 czerwca 2000 r. w połączonych sprawach C-418/97 i C-419/97, wyrok TS UE z dnia 11 września 2003 r. w sprawie C-114/01). Przedmiot staje się zatem odpadem z chwilą "pozbycia się " go przez dotychczasowego posiadacza, bowiem o tym, czy dana substancja lub przedmiot mogą być uznane za nieprzydatne w określonym miejscu lub czasie, decyduje ich dotychczasowy posiadacz. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 czerwca 2015r. sygn. akt II OSK 2874/13, wskazał, że dla uznania danego przedmiotu za odpad podlegający regulacjom ustawy z dnia 29 czerwca 2007r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów oraz rozporządzenia (WE) nr 1013/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 14 czerwca 2006 r. w sprawie przemieszczania odpadów (Dz. Urz. WE L 190 z 12 lipca 2006 ze zm.), decydujące znaczenie ma stan prawny i faktyczny istniejący w chwili wprowadzenia produktu na terytorium Polski. Nabycie przez pojazd statusu odpadu uzależnione jest od tego, czy w momencie przekroczenia granicy może on być wykorzystywany zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, a zatem, czy może on poruszać się po drogach. Z tej przyczyny, w postępowaniu w sprawie dotyczącej międzynarodowego przemieszczania odpadów, nie bada się możliwości przywrócenia pojazdowi stanu technicznego umożliwiającego dopuszczenie do ruchu drogowego. To co stanie się w przyszłości z pojazdem, nie ma wpływu na uzyskany przez niego status odpadu.

GIOŚ stwierdził, iż przedmiotowy pojazd został sprowadzony z [...] z dokumentem "[...]" wydanym przez właściwy organ [...] w [...]. Zgodnie z tłumaczeniem ww. dokumentu, stanowi on "[...] - Świadectwo własności pojazdu nienadającego się do naprawy" i zawiera adnotację - "uszkodzony w wyniku powodzi". Ponadto zgodnie z tłumaczeniem w ww. dokumencie znajduje się zapis "Opisany w niniejszym dokumencie pojazd nie może zostać naprawiony, odbudowany lub zrekonstruowany, nie może zostać wydane regularne świadectwo własności, nie może zastać zarejestrowany i włączony do ruchu drogowego na terenie [...]. Pojazd może zostać użyty wyłącznie jako źródło części używanych lub złom".

Powyższe należy rozumieć w taki sposób, że właściwy organ [...] w [...] uznał, że przedmiotowy pojazd powypadkowy nie nadaje się już do wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem i wydał dla ww. pojazdu dokument wykluczający prawną możliwość zarejestrowania takiego pojazdu na podstawie omawianego dokumentu, określając jednocześnie przeznaczenie pojazdu jako źródło części używanych lub złom. Tym samym użytkowanie ww. pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem, już na terytorium [...] nie było możliwe.

GIOŚ wskazał, że zgodnie z art. 72 ust. 2 a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2020 r. poz. 110 ze zm.) w przypadku pojazdu sprowadzanego z terytorium państwa niebędącego państwem członkowskim zamiast dowodu rejestracyjnego, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, dopuszcza się przedstawienie innego dokumentu stwierdzającego rejestrację pojazdu, wydanego przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie.

Podstawowym dokumentem uprawniającym właściciela pojazdu do jego zarejestrowania na terytorium [...], jest Certyfikat Tytułu Własności (w oryginale – [...]) i taki dokument stanowi "inny dokument stwierdzający rejestrację pojazdu, wydany przez organ właściwy do rejestracji pojazdów w tym państwie", o którym mowa w wyżej wspomnianym art. 72 ust. 2 a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zatem dokument zawierający informację o braku możliwości jego naprawy, rejestracji i określający możliwy sposób wykorzystania wyłącznie jako źródło części zamiennych lub przeznaczenie na złom, należy uznać za inny dokument, niż ten o którym mowa w art. 72 ust. 2 a ww. Prawo o ruchu drogowym. Dokument "[...]" nie jest odpowiednikiem dowodu rejestracyjnego, o którym mowa w ustawie Prawo o ruchu drogowym. W przedmiotowej sprawie kluczowe jest, że pojazd będący przedmiotem postępowania, został przemieszczony z ww. dokumentem, który ukształtował status prawny pojazdu. Zgodnie z ww. dokumentem motocykl marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] został przeznaczony do zniszczenia, został trwale wycofany z eksploatacji i zarówno w dniu przemieszczenia nie mógł być zarejestrowany i wykorzystany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem na terenie [...], jak również nie może być zarejestrowany i wykorzystany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem na terytorium RP.

GIOŚ rozstrzygając przedmiotową sprawę poddał analizie ocenę warunków dopuszczenia pojazdu do użytkowania po drogach. Zgodnie z zapisami Wytycznych Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów sporny motocykl nie spełnia kryteriów pojazdu używanego nadającego się do naprawy (typ 2 według Wytycznych Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów). W omawianym dokumencie wskazano, że pojazd używany nadający się do naprawy to taki pojazd, który może stać się przydatnym do ruchu drogowego, być wykorzystywany do swego pierwotnego przeznaczenia i spełniać europejskie normy bezpieczeństwa, po dokonaniu drobnych napraw. Przy czym, zgodnie z ww. Wytycznymi, poza stopniem uszkodzeń istotne jest, by pojazd spełniał następujące warunki:

1. Pojazd nie jest skreślony ze stanu (pojazd powypadkowy nienadający się do naprawy);

2. Nie ma braków istotnych części i powierzchni/fragmentów (np. silnik, słupki, dach, oś, system wtrysku paliwa lub mocowanie skrzyni biegów) i nie są one poważnie uszkodzone, a ich naprawa nie przekracza wartości pojazdu w państwie wysyłki (np. po wypadku);

3. Brak oznak demontażu, np. brakujące siedzenia.

Ze zgromadzonego materiału dowodowego, w tym dokumentu "[...]", wynika, że sporny pojazd był w dacie jego międzynarodowego przemieszczenia uszkodzony, a uszkodzenia spowodowane były powodzią. Dla przedmiotowego pojazdu właściwy organ [...] wydał dokument "[...]" z zapisem o braku możliwości jego rejestracji i wskazującym, że może on stanowić wyłącznie źródło części samochodowych lub złomu, tj. o braku dalszego wykorzystania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem i z takim dokumentem został przemieszczony przez stronę. Tym samym należy uznać, że ww. pojazd został przemieszczony jako pojazd skreślony ze stanu. Stwierdzony stan faktyczny nakazywał zatem zaklasyfikowanie omawianego pojazdu do pojazdu typu 4: odpad w postaci wraku pojazdu - odpad niebezpieczny, zgodnie z ww. Wytycznymi Korespondentów nr 9. Wytyczne Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów nie są prawnie wiążące, ale biorąc pod uwagę wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z dnia 13 grudnia 1989 r. w sprawie C-322/88 należy wskazać, co następuje - w świetle akapitu piątego art. 189 Traktatu EWG, sądy krajowe są zobowiązane do uwzględnienia zaleceń (w tym wypadku - ww. Wytycznych), w celu rozstrzygania wniesionych do nich sporów, zwłaszcza gdy rzucają one światło na interpretację środków krajowych przyjętych w celu ich wdrożenia lub gdy są one przeznaczone do uzupełnienia wiążących przepisów wspólnotowych. Z uwagi na powyższe, organ uznał za uzasadnione kierowanie się w niniejszej sprawie m.in. wytycznymi zawartymi w ww. dokumencie, które to wytyczne przedstawiają, w jaki sposób, w rozumieniu wspólnym wszystkich państw członkowskich, powinno być interpretowane rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów.

Dalej GIOŚ wskazał, że zgodnie z treścią dokumentu "[...]" dokument ten został wystawiony przez właściwy organ [...]na rzecz podmiotu [...],[...],[...],[...],[...]. Następnie ww. podmiot sprzedał sporny motocykl na rzecz podmiotu [...],[...],[...],[...];[...], który zgodnie rachunkiem sprzedaży nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r. sprzedał ww. pojazd D. K.. Zatem poprzedni właściciele pojazdu (motocykla) nie widzieli możliwości wykorzystania pojazdu zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem i dokonywali jego sprzedaży. Ponadto podmiot [...] sprzedał ww. pojazd D. K., za kwotę 2508 [...], jako pojazd nienadający się do użytku zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem ze wskazaniem na uszkodzenia - spowodowane powodzią i w związku z tym przeznaczeniem jedynie na części zamienne lub złom. W ocenie GIOŚ, w niniejszej sprawie została wypełniona przesłanka "pozbycia się", a tym samym przedmiotowy uszkodzony pojazd (motocykl) stanowi odpad w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy o odpadach.

GIOŚ podkreślił, że odpady mogą być i są przedmiotem swobodnego handlu i w wielu przypadkach posiadają określoną wartość rynkową, lecz ten fakt nie powoduje, że wraz z zawarciem transakcji handlowej tracą one status odpadu. Status prawny pojazdu w dacie przemieszczenia wynikający z dokumentu "[...]", wskazywał, że pojazd nie nadaje się do rejestracji na terenie RP. Odnosząc się do dowodów przedstawionych przez stronę, GIOŚ wskazał, że aktualny stan techniczny pojazdu, jak również stan techniczny w dniu jego przemieszczenia do kraju, mają znaczenie drugoplanowe z uwagi na uzyskany przez przedmiotowy motocykl status prawny na terenie [...] w [...], tj. brak możliwości jego rejestracji i przeznaczenie pojazdu wyłącznie jako źródło części samochodowych lub złomu, który bezpośrednio wynika z dokumentu "[...]".

Odnosząc się do wniosku strony o przeprowadzenie dowodu z oględzin spornego motocykla oraz dowodu z opinii biegłego w dziedzinie mechaniki samochodowej - na okoliczność stanu technicznego motocykla na moment sprowadzenia do Polski i moment obecny oraz to czy jest pojazdem sprawnym, a jeśli nie to jakie naprawy są niezbędne do przywrócenia jego sprawności technicznej i czy jest to możliwe, a także czy pojazd stanowi (stanowił) odpad, GIOŚ stwierdził, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do stwierdzenia, że pojazd (motocykl) został sprowadzony w stanie uszkodzonym. A okoliczność, która miałaby być udowodniona środkiem dowodowym w postaci opinii biegłego z zakresu mechaniki samochodowej, tj. czy pojazd może być powtórnie wykorzystany w dotychczasowy sposób, pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Niezależnie od wyniku przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, nie wyeliminują one konsekwencji wynikających z faktu wydania dla pojazdu dokumentu "[...]" i sprowadzenia do Polski omawianego motocykla z tym dokumentem.

Z uwagi na fakt, iż omawiany pojazd, w dacie przemieszczenia, wyposażony był w jednostkę napędową zawierającą płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, nadające mu właściwości niebezpieczne, to zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2020 r., poz. 10) jako odpad należało sklasyfikować po kodem 16 01 04* - "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy". Odpady sklasyfikowane pod kodem 16 01 04* nie zostały sklasyfikowane pod żadnym kodem w załącznikach III, IIIB, IV lub IVA do rozporządzenia WE Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów.

Zasady międzynarodowego przemieszczania odpadów określa rozporządzenie (WE) Nr 1013/2006 w sprawie przemieszczania odpadów, które w art. 3 ust. 1 lit. b pkt iii stanowi, iż procedurze uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody podlegają przemieszczenia odpadów niesklasyfikowanych pod żadnym kodem w załączniku III, HIB, IV lub IVA, jeżeli mają być poddane procesom odzysku. Odpady zużytych lub nienadających się do użytkowania pojazdów, posiadające właściwości niebezpieczne, nie są sklasyfikowane pod żadnym kodem w ww. załącznikach, zatem przemieszczenie odpadu w postaci omawianego pojazdu z terenu [...] na terytorium Polski winno odbyć się z zachowaniem ww. procedury uprzedniego pisemnego zgłoszenia i zgody właściwych organów.

Według art. 2 pkt 35 lit. a ww. rozporządzenia, przemieszczenie odpadów dokonane bez zgłoszenia go wszystkim zainteresowanym właściwym organom stanowi przemieszczenie nielegalne. W związku z faktem, iż odpad w postaci ww. pojazdu został sprowadzony na terytorium Polski bez zastosowania ww. procedury, przemieszczenie to nosi znamiona przemieszczenia nielegalnego.

Dalej organ wskazał, że zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia Nr 1013/2006, GIOŚ wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów - jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów - w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia Nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. Według art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie przez odbiorcę lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu. W myśl art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, tj. rachunku sprzedaży nr [...] z dnia [...] sierpnia 2018 r., D. K. dokonał zakupu ww. motocykla na terenie [...]. Zdaniem GIOŚ powyższe jednoznacznie wskazuje, że D. K. jest odpowiedzialny za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu w postaci (motocykla) marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...].

Mając na uwadze treść przepisów:

- art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów,

- art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) nr 1013/2006,

- art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy o odpadach

odpady o kodzie 16 01 04* winny być przekazane do odbiorcy posiadającego zezwolenie na przetwarzanie odpadów o ww. kodzie.

Wobec okoliczności, że w postanowieniu z [...] lipca 2020 r. organ zobowiązał stronę do jego wykonania w terminie nie dłuższym niż 30 dni od daty jego doręczenia, wykonanie zostało wstrzymane postanowieniem organu, a rozpatrzenie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nastąpiło po upływie powyższego terminu, utrzymanie zaskarżonego postanowienia w mocy także w zakresie ww. terminu skutkowałoby jego niewykonalnością. Z tej przyczyny zaskarżone postanowienie należało uchylić w części dotyczącej terminu jego wykonania.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] listopada 2020 r. wniósł D. K.. Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił:

Naruszenie przepisów postępowania, tj.:

I. art. 7. oraz art. 77 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, przede wszystkim zaś zaniechanie:

a). ustalenia faktycznego zamiaru/intencji poprzedniego właściciela motocykla co do sposobu postąpienia z pojazdem, tj. organ nie podjął czynności w celu ustalenia czy zamiarem poprzedniego właściciela pojazdu było:

pozbycie się pojazdu, z powodu postrzegania go jako odpadu; czy też:

sprzedaż pojazdu jako uszkodzonego motocykla w ramach typowej transakcji handlowej;

w sytuacji, gdy intencje poprzedniego właściciela wobec pojazdu mają kluczowe znaczenia dla ustalenia, czy w sprawie doszło do "pozbycia się" pojazdu, a w konsekwencji czy możliwe było zakwalifikowanie pojazdu jako odpad. Jednocześnie materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie wskazywał na zamiar pozbycia się pojazdu przez sprzedającego, (m.in. rozporządzenie pojazdem na podstawie umowy sprzedaży, dokumenty wydane dla pojazdu, charakter prowadzonej działalności przez [...], tj. handel pojazdami, nie zaś odpadami);

b). ustalenia rzeczywistego charakteru prawnego i konsekwencji prawnych wydania dla pojazdu certyfikatu [...] przez Departament Transportu [...] (dalej: certyfikat), w sytuacji, gdy kwestia ta stanowiła dla organu kluczowy element rozstrzygnięcia sprawy, natomiast kwestia ta została przez organ ustalona dowolnie, a w konsekwencji błędnie;

II. art. 7, art. 76 § 1, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez:

a). zaniechanie wszechstronnej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności całkowite pominięcie okoliczności korzystnych dla skarżącego,

b). dokonanie dowolnej, sprzecznej z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności postawienie wniosków z niego nie wynikających, co skutkowało błędnym przyjęciem przez organ, że:

– z dokumentu własności pojazdu (certyfikatu) wynika, że "pojazd zarówno w dniu przemieszczenia nie mógł być wykorzystywany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem na terenie [...], jak również nie może być wykorzystywany zgodnie ze swoim pierwotnym przeznaczeniem na terytorium RP", podczas gdy z treści certyfikatu wynika wprost, że pojazd nie może zostać zarejestrowany wyłącznie na terenie [...], taki pojazd może natomiast być bez przeszkód zarejestrowany i użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem zarówno w pozostałych [...], jak i na świecie tj. na przykład w Polsce;

– zamiarem poprzedniego właściciela pojazdu było pozbycie się go, podczas gdy organ nie dysponował żadnym dowodem bezpośrednim świadczącym o rzeczywistej woli poprzedniego właściciela pojazdu, a jednocześnie dowody pośrednie (zwłaszcza fakt rozporządzenia pojazdem w ramach typowej umowy sprzedaży, przez podmiot zajmujący się profesjonalnie handlem samochodów; posiadanie przez pojazd certyfikatu umożliwiającego dalszą eksploatację na drogach publicznych), ocena zgodna z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, świadczyła, że poprzedni właściciel nie postrzegał pojazdu jako odpadu, a jego intencją nie było "pozbycie się" pojazdu, tylko dokonanie typowej sprzedaży pojazdu, nadającego się do dalszego używania w ruchu publicznym, zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem;

– pojazd nie posiada dokumentu, który umożliwi jego rejestrację na terenie kraju (a tym samym wykorzystywanie pojazdu zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem), co skutkowało błędnym zakwalifikowaniem pojazdu jako odpadu, w sytuacji, gdy certyfikat, jako dowód własności pojazdu jest wystarczający do zarejestrowania pojazdu na terytorium Polski;

– stan techniczny pojazdu zarówno w chwili przemieszczenia go na terytorium RP, jak i aktualny, nie ma żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

III. art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. w zw. z 84 § 1 k.p.a. poprzez przekroczenie zasady swobodnej oceny dowodów polegające na całkowicie dowolnym ustaleniu statusu prawnego dokumentu [...] i implikacji związanych z jego wydaniem dla pojazdu, a w konsekwencji błędnym uznaniu, że pojazd stanowi odpad i nie może zostać zrejestrowany, w sytuacji gdy ustalenie przedmiotowych kwestii było kluczowe dla sprawy i wymagało wiadomości specjalnych, a zatem wymagało powołania biegłego na okoliczność treści prawa obcego ([...]) i praktyki jego stosowania.

IV. art. 7a k.p.a. poprzez rozstrzygnięcie wszystkich wątpliwości dotyczących [...] dokumentu [...] (dokumentu o zupełnie niejasnym charakterze dla polskich organów administracyjnych) na niekorzyść skarżącego.

V. art. 8 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wykorzystanie argumentacji w przedmiocie uznania pojazdu za odpad wzajemnie się wykluczającej, tj. uznanie pojazdu za odpad z powołaniem się na Wytyczne Korespondentów nr 9 w sprawie przemieszczania odpadów w postaci pojazdów, w sytuacji gdy w świetle tychże wytycznych nie każdy uszkodzony pojazd stanowi odpad, w szczególności odpadem nie jest pojazd wymagający drobnych napraw (Typ 2: pojazd używany nadający się do naprawy - niebędący odpadem), a jednocześnie organ nie wyjaśnił w ogóle rzeczywistego stanu pojazdu i zakresu naprawy, których wymagał pojazd. Organ sam również wskazuje na początku skarżonego postanowienia, że kluczowe dla uznania pojazdu za odpad są kwestie jego stanu faktycznego, stanu prawnego oraz kwestia wyzbycia się pojazdu przez poprzedniego właściciela. W dalszej części skarżonego postanowienia organ stwierdza natomiast, że znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie ma wyłącznie treść dokumentu [...] a pozostałe przesłanki uznania pojazdu za odpad nie są w sprawie istotne.

Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

VI. art. 3 ust. 1 pkt 6) ustawy o odpadach z 14 grudnia 2012 r. (dalej: UO) poprzez przyjęcie przez organ, że sprowadzony pojazd był odpadem, podczas gdy w rzeczywistości pojazd nie był odpadem tylko motocyklem zakupionym od firmy handlującej pojazdami, niewymagającym żadnej naprawy, nadającym się do dalszej eksploatacji w ruchu publicznym zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, a sprzedający nigdy nie miał intencji pozbycia się pojazdu. Skarżący podkreśla przy tym, że element "pozbycia się" jest konieczną przesłanką dla uznania za odpad, a wobec braku woli pozbycia się pojazdu przez sprzedającego, nie mógł on zostać uznany za odpad.

VII. art. 25 ust. 1 pkt ustawy z 29 czerwca 2007 r. o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów (dalej: UMPO) albowiem w sytuacji, gdy pojazd nie stanowił odpadu tylko motocykl nadający się do używania w ruchu publicznym zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, jego import do Polski nie mógł być oceniany w świetle przedmiotowej ustawy;

VIII. art. 2 ust. 1 pkt 4 UMPO poprzez błędne uznanie skarżącego za odbiorcę odpadów przywiezionych nielegalnie, podczas gdy skarżący zakupił motocykl nadający się do używania zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem, a nie odpad, a tym samym naruszenie § 1, § 2 oraz załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie katalogu odpadów z 9 grudnia 2014 r. poprzez uznanie, że skarżący dokonał przemieszczenia odpadu o kodzie 16 01 04* zdefiniowanego jako "zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy";

IX. art. 17 UO poprzez zobowiązanie skarżącego do oddania sprawnego pojazdu (który jest bezpieczny dla środowiska oraz przedstawia znaczną wartość majątkową) do stacji demontażu pojazdów, co spowodowałoby wytworzenie odpadu, podczas gdy zgodnie z polskim prawem i unijna hierarchią postępowania z odpadami, w pierwszej kolejności należy zapobiegać powstawaniu odpadów.

Wobec podniesionych zarzutów skarżący wniósł o:

- uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia GIOŚ z [...] lipca 2020 r. nr [...];

- na podstawie art. 145 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniósł o umorzenie postępowania, albo wydanie organowi w oparciu o art. 153 PPSA wiążących wytycznych co do umorzenia postępowania w sprawie, ewentualnie uzupełnienia postępowania dowodowego i ponownej oceny jego wyników;

- na podstawie art. 200 PPSA wniósł o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w tym zwrotu kosztów wpisu od skargi, kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych, oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa

Główny Inspektor Ochrony Środowiska w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066, ze zm.) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym.

Przedmiotem kontroli w niniejszym postępowaniu jest postanowienie Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z [...] listopada 2020 r. oraz poprzedzające je postanowienie tego samego organu z [...] lipca 2020 r. w przedmiocie wezwania D. K. zagospodarowania odpadu o kodzie 16 01 04* w postaci uszkodzonego pojazdu (motocykla) marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], przemieszczonego z terytorium [...] na terytorium Polski, przez przedsiębiorcę posiadającego decyzję właściwego organu w zakresie przetwarzania odpadów o kodzie 16 01 04*.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było to, czy pojazd (motocykl) marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...], sprowadzony do Polski jest odpadem, czy też nie.

Sąd podzielił w sprawie stanowisko organu, uznającego ww. uszkodzony pojazd za odpad.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 779) przez odpady rozumie się każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest obowiązany. Kluczowe znaczenie w definicji odpadu ma pojęcie "pozbycia się", które nie zostało przez ustawodawcę zdefiniowane. Jednocześnie uznaje się, że nie ma powodu, aby je rozumieć inaczej niż w języku potocznym, jako odsunąć coś od siebie, uwolnić się od czegoś. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 9 czerwca 2009 r., sygn. akt II OSK 960/08 (dostępnym w bazie orzeczeń NSA) wskazał, że pojęcie "pozbycia się", które stanowi przesłankę do uznania za odpad, w istocie oznacza zmianę sposobu użytkowania wskazanego przedmiotu, czyli użytkowanie w inny sposób aniżeli nakazuje to przeznaczenie danego przedmiotu, a nowy sposób użytkowania mógłby wywoływać niekorzystne oddziaływanie na środowisko. Analizy wymaga, czy w warunkach przedmiotowej sprawy, pojazd (motocykl) marki [...], może być zakwalifikowany jako odpad w rozumieniu definicji odpadu zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 6 ww. ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach.

Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że w dniu [...] października 2017 r. Wydział Transportu [...] wystawił dla motocykla marki [...], rocznik modelu [...], o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] świadectwo własności pojazdu nienadającego się do naprawy. W dokumencie tym zapisano, że opisany w nim pojazd nie może zostać naprawiony, odbudowany lub zrekonstruowany, nie może zostać wydane regularne świadectwo własności, nie może zostać zarejestrowany i włączony do ruchu drogowego na terenie [...]. Pojazd może zostać użyty wyłącznie jako źródło części używanych lub złom. Z dokumentu tego wynika, że w dacie wydania świadectwa własności pojazdu nienadającego się do naprawy, tj. w dniu [...] października 2017 r. jego właścicielem był [...],[...],[...], czyli firma ubezpieczeniowa, na którą przeszły prawa do tego uszkodzonego w wyniku powodzi pojazdu od poprzedniego właściciela J. W., [...],[...] uzyskała własność pojazdu nienadającego się do naprawy, który może zostać użyty wyłącznie jako źródło części używanych lub złom. Takie prawo [...] przeniosła na [...],[...],[...] w drodze sprzedaży, która miała miejsce w dniu [...] grudnia 2017 r. Z kolei firma [...], w dniu [...] maja 2018 r., w drodze sprzedaży przeniosła prawo świadectwa własności pojazdu nienadającego się do naprawy w postaci motocykla marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] na D. K..

W ocenie Sądu, prawidłowo organ uznał, że skoro przedmiotowy pojazd został zaklasyfikowany jako nienadający się do naprawy z możliwością użycia wyłącznie jako źródło części używanych lub złom, jego ponowna rejestracja nie jest już dopuszczalna. Zgodzić się należy z twierdzeniem organu, że dokument "Świadectwo własności pojazdu nienadającego się do naprawy" nie jest dokumentem potwierdzającym rejestrację pojazdu, a jedynie dokumentem potwierdzającym, iż przedmiotowy pojazd może zostać użyty wyłącznie jako źródło części używanych lub złom. W związku z faktem, iż w przedmiotowej sprawie ww. pojazd przeznaczony został wyłącznie jako źródło części używanych lub złom, na podstawie przepisów art. 72 ust. 1 pkt 5 i art. 72 ust. 2a ww. ustawy Prawo o ruchu drogowym, zasadnie organ uznał, że nie ma możliwości rejestracji ww. pojazdu na terenie Polski, a tym samym niemożliwe jest użytkowanie ww. pojazdu zgodnie z jego pierwotnym przeznaczeniem. Stan faktyczny tego pojazdu został odzwierciedlony w stanie prawnym poprzez wydanie w dniu [...] października 2017 r. dokumentu Świadectwo własności pojazdu nienadającego się do naprawy z możliwością użycia wyłącznie jako źródło części używanych lub złom. Po wydaniu dokumentu "Świadectwo własności pojazdu nienadającego się do naprawy" uszkodzony w wyniku powodzi pojazd (motocykl) marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...] stał się odpadem w rozumieniu definicji zawartej w art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach. W tym stanie faktycznym i prawnym, skarżący nabywając od podmiotu [...], z siedzibą pod adresem: [...],[...],[...] w [...] przedmiotowy pojazd, faktycznie nabył tylko odpad w postaci pojazdu nienadającego się do naprawy z możliwością użycia wyłącznie jako źródło części używanych lub złom. Więcej praw do niego nie mógł nabyć.

W tej sytuacji, zarzut skargi, że organ nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia faktycznego zamiaru/intencji poprzedniego właściciela motocykla co do sposobu postąpienia z pojazdem jest całkowicie chybiony. Możliwość poprzedniego właściciela co do sposobu postąpienia z pojazdem wynika wyłącznie z dokumentu zatytułowanego "Świadectwo własności pojazdu nienadającego się do naprawy". Prawa poprzedniego właściciela pojazdu wynikają wyłącznie z tego dokumenty i skarżący również nabył jedynie prawa z niego wynikające. W tym zakresie organ poczynił wystarczające ustalenia i prawidłowo ustalił charakter prawny i konsekwencje prawne wydania dla przedmiotowego pojazdu dokumentu "Świadectwo własności pojazdu nienadającego się do naprawy".

Skarżący hipotetycznie zakłada, że ze świadectwa własności pojazdu nienadającego się do naprawy wynika jedynie, że pojazd nie może zostać zarejestrowany wyłącznie na terenie [...], taki pojazd może natomiast być bez przeszkód zarejestrowany i użytkowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem zarówno w pozostałych stanach [...]. Jednakże skarżący, po nabyciu pojazdu na terenie [...], nie zarejestrował go jako pojazdu dopuszczonego do ruchu drogowego na terenie jakiegokolwiek, poza [...], [...]. Nie uzyskał dla tego pojazdu dokumentu innego niż "Świadectwo własności pojazdu nienadającego się do naprawy", z którym to dokumentem pojazd ten został sprowadzony na terytorium RP. Gdyby skarżący dysponował innym dokumentem dla tego pojazdu, w oparciu o ten dokument oceniana byłaby sytuacja prawna tego pojazdu.

Zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 20204 r., poz. 10) przedmiotowy pojazd (motocykl) marki [...], prawidłowo został zakwalifikowany przez organ jako odpad o kodzie 16 01 04*, czyli zużyte lub nienadające się do użytkowania pojazdy. Skoro z uwagi na stan prawny, wydanie świadectwa własności pojazdu nienadającego się do naprawy, pojazd ten nie może być dopuszczony do ruchu i kwalifikuje się jako pojazd nienadający się do użytkowania. Ponieważ w dacie przemieszczenia, pojazd ten wyposażony był w jednostkę napędową zawierającą płyny eksploatacyjne oraz inne niebezpieczne elementy, wykazujące właściwości niebezpieczne, należało pojazd ten zakwalifikować jako odpad niebezpieczny.

Wobec powyższego Sąd nie podzielił stanowiska skarżącego, że sprowadzony przez niego pojazd nie jest odpadem. Należy wziąć pod uwagę to, że ocena, czy sprowadzony pojazd jest odpadem dokonywana jest na dzień sprowadzenia pojazdu do Polski.

Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 2 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów, w przypadku stwierdzenia nielegalnego międzynarodowego przemieszczania odpadów albo na podstawie powiadomienia o nielegalnym międzynarodowym przemieszczaniu odpadów otrzymanego w trybie art. 24 ust. 1 rozporządzenia Nr 1013/2006 – Główny Inspektor Ochrony Środowiska wszczyna z urzędu postępowanie administracyjne i wzywa odbiorcę odpadów (jeżeli za nielegalne międzynarodowe przemieszczanie odpadów odpowiedzialność ponosi odbiorca odpadów) w drodze postanowienia, do zastosowania procedur określonych w art. 24 rozporządzenia nr 1013/2006, określając termin realizacji działań wynikających z tych procedur, nie dłuższy niż 30 dni. Stosownie zaś do art. 24 ust. 3 rozporządzenia (WE) Nr 1013/2006, jeżeli odpowiedzialność za nielegalne przemieszczanie ponosi odbiorca, właściwy organ miejsca przeznaczenia zapewnia, że przedmiotowe odpady zostaną poddane odzyskowi lub unieszkodliwianiu w sposób racjonalny ekologicznie przez odbiorcę lub, jeżeli jest to niewykonalne, przez właściwy organ albo osobę fizyczną lub prawną działającą w jego imieniu. Przez odbiorcę odpadów sprowadzonych nielegalnie rozumie się każdą osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną, do której zostały przemieszczone nielegalnie odpady (art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o międzynarodowym przemieszczaniu odpadów).

Sąd podziela stanowisko organu, że skarżący jest odpowiedzialny za nielegalne międzynarodowe przemieszczenie odpadu w postaci przedmiotowego pojazdu (motocykla) marki [...] o numerze identyfikacyjnym nadwozia [...].

Za prawidłowy uznać należy sposób zagospodarowania odpadu, gdyż zgodnie z art. 27 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach wytwórca odpadów lub inny posiadach odpadów może zlecić wykonanie obowiązku gospodarowania odpadami wyłącznie podmiotom, które posiadają zezwolenie na zbieranie odpadów lub zezwolenie na przetwarzanie odpadów. Odpady sklasyfikowane pod kodem 16 01 04* winny być przekazane do odbiorcy posiadającego zezwolenie na przetwarzanie odpadów o tym kodzie.

W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, organ prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, szczegółowo odniósł się do wszelkich twierdzeń i wniosków podnoszonych przez skarżącego, w sposób wyczerpujący uzasadnił dlaczego sprowadzony pojazd uznał za odpad i w sposób prawidłowy zastosował normy prawa materialnego.

Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na dokumentach, które zostały dołączone do akt sprawy. Sąd podziela stanowisko organu, że w okolicznościach sprawy brak było podstaw do przeprowadzenia zawnioskowanych przez stronę dowodów, gdyż pozostają one bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Niezależnie od wyniku przeprowadzenia wnioskowanych dowodów, nie wyeliminują one konsekwencji wynikających z faktu wydania dla pojazdu dokumentu "Świadectwo własności pojazdu nienadającego się do naprawy" i sprowadzenia do Polski omawianego motocykla z tym dokumentem.

Sąd podziela również stanowisko organu, że wniosek o powołanie biegłego był niezasadny, gdyż to właśnie m. in. Główny Inspektor Ochrony Środowiska jest organem, który na podstawie art. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (Dz. U. z 2018 r., poz. 1471), dokonuje oceny przedmiotów w zakresie czy stanowią one odpady i jest w tym zakresie organem właściwym, uprawnionym i wyspecjalizowanym. Natomiast rzeczoznawca z zakresu techniki samochodowej, jak prawidłowo wskazał organ, nie jest podmiotem uprawnionym do formułowania opinii, czy pojazd stanowi odpad, czy też nie, a uprawnienia rzeczoznawcy obejmują jedynie kwestie związane ze stanem technicznym pojazdu, z szacowaniem jego wartości oraz kosztów ewentualnej naprawy. Rzeczoznawca nie przeprowadza również analizy prawnej dokumentacji towarzyszącej zakupowi pojazdów pod kątem przepisów ochrony środowiska i badania okoliczności wskazujących na ,,pozbycie się".

Wobec powyższego Sąd nie znalazł podstaw do uznania zasadności zarzutów skargi.

Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając że w sprawie organ nie naruszył przepisów postępowania oraz prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.