IV KZ 7/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 marca 2025 r.
SSN Waldemar Płóciennik
w sprawie B. C.
skazanego wyrokiem łącznym
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 26 marca 2025 r.,
zażalenia obrońcy skazanego
na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu
Okręgowego w Białymstoku z 21 stycznia 2025 r., sygn. akt VIII Ka 850/24,
o odmowie przyjęcia wniosku skazanego B. C. o sporządzenie i doręczenie
uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku z 17 grudnia 2024 r., w
sprawie VIII K 850/24,
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 17 grudnia 2024 r., sygn. akt VIII Ka 850/24, Sąd Okręgowy
w Białymstoku zmienił wyrok łączny wydany wobec skazanego B. C. przez Sąd
Rejonowy w Białymstoku w sprawie XIII K 1599/23. Z protokołu rozprawy
odwoławczej, przeprowadzonej w dniu 13 grudnia 2024 r. wynika, że skazany nie
brał w niej udziału, uczestniczył w niej natomiast jego obrońca adwokat M. Ż. . W
związku z wydaniem postanowienia o odroczeniu wydania wyroku do dnia 17
IV KZ 7/25
2
grudnia 2024 r., w protokole odnotowano, że wszyscy obecni zostali o terminie
ogłoszenia wyroku zawiadomieni. Skazany znał termin rozprawy, chciał nawet w
niej uczestniczyć w drodze wideokonferencji (k – 13). W dniu 30 grudnia 2024 r.
skazany złożył w Zakładzie Karnym w S. wniosek o wyznaczenie mu obrońcy z
urzędu „w celu sporządzenia i podpisania kasacji” od opisanego wyroku sądu
odwoławczego z dnia 13 grudnia 2024 r. (k - 234). Tego samego dnia skazany
sporządził także wniosek o „sporządzenie i doręczenie kopii z akt oraz przesłanie
akt „do tutejszej jednostki celem umożliwienia zapoznania się z nimi” (k – 237). W
dniu 14 stycznia 2025 r. (data złożenia pisma w Zakładzie Karnym) skazany wniósł
o sporządzenie i doręczenie mu uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego
wskazując przy tym, że wniosek taki złożył już 13 grudnia 2024 r. (w aktach sprawy
pisma takiego jednak nie ma – uwaga SN). Zarządzeniem z dnia 21 stycznia 2025 r.
Przewodniczący Wydziału Karnego Odwoławczego Sądu Okręgowego w
Białymstoku odmówił przyjęcia wniosku skazanego wskazując, że został on złożony
z przekroczeniem siedmiodniowego terminu zawitego wskazanego w art. 524 § 1
k.p.k., liczonego od dnia ogłoszenia wyroku.
Zarządzenie to zaskarżone zostało w całości zażaleniem obrońcy skazanego
radcy prawnej P. C. Skarżąca, powołując się na przepisy art. 126 § 3 k.p.k. oraz
422 § 3 k.p.k. zarzuciła „obrazę przepisów postępowania mających wpływ na treść
zaskarżonego zarządzenia, a mianowicie art. 126 § 1 k.p.k. w zw. z art. 422 § 1
k.p.k., przez uznanie, iż wniosek złożony przez skazanego jest spóźniony, podczas
gdy zaistnienie niezależnej od strony przeszkody do dokonania czynności
procesowej jest wystarczającą podstawą uwzględnienia wniosku o przywrócenie
terminu, a ponadto wskazany przepis nie zawiera jakichkolwiek dodatkowych
warunków nakazujących oceniać zasadność wniosku o przywrócenie terminu w
zależności od przedziału czasowego, w jakim wystąpiła przeszkoda
uniemożliwiająca stronie dopełnienie czynności i skutkująca niezależnym od strony
uchybieniem terminowi zawitemu, które to uchybienie skutkowało przyjęciem
mylnego założenia, iż wniosek skazanego o uzasadnienie w/w wyroku został
złożony po terminie”.
IV KZ 7/25
3
W konsekwencji tego zarzutu skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego
zarządzenia poprzez przywrócenie skazanemu terminu do złożenia wniosku o
sporządzenie uzasadnienia Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 17 grudnia
2024 r. w sprawie VIII Ka 850/24, a następnie doręczenie skazanemu wyroku wraz
z uzasadnieniem.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Zażalenie obrońcy skazanego jest wewnętrznie sprzeczne, bowiem z jednej
strony godzi w zarządzenie o odmowie przyjęcia wniosku o sporządzenie
uzasadnienia z powodu przekroczenia terminu zawitego do jego złożenia, z drugiej
zaś domaga się przywrócenia terminu do złożenia takiego wniosku. Owa
sprzeczność jest następstwem pomieszania instytucji procesowych w postaci
środka odwoławczego – zażalenia i wniosku o przywrócenie terminu do dokonania
czynności procesowej, co wynika nie tylko z treści pisma procesowego, ale również
z powołanych na wstępie przepisów, tj. 126 k.p.k. odnoszącego się do instytucji
przywrócenia terminu i art. 422 § 3 k.p.k. przewidującego zażalenie na zarządzenie
o odmowie przyjęcia wniosku o doręczenie uzasadnienia.
Zgodnie z art. 524 § 1 k.p.k. termin do wniesienia kasacji wynosi dla stron 30
dni od daty doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Wniosek o doręczenie
orzeczenia z uzasadnieniem należy zgłosić w sądzie, który wydał orzeczenie, w
terminie zawitym 7 dni od daty ogłoszenia orzeczenia, a jeżeli ustawa przewiduje
doręczenie uzasadnienia, od daty jego doręczenia. Stosownie do art. 422 § 2a k.p.k.
dla oskarżonego pozbawionego wolności, który nie ma obrońcy i pomimo wniosku o
doprowadzenie go na termin rozprawy, na którym ogłoszono wyrok – nie był
obecny podczas ogłoszenia wyroku, termin do złożenia wniosku o sporządzenie i
doręczenie uzasadnienia biegnie od daty doręczenia wyroku. W rozważanej
sprawie przepis ten nie ma jednak zastosowania w tym sensie, że skazany miał
obrońcę, zatem wniosek o doręczenie uzasadnienia wydanego wyroku należało
złożyć w terminie siedmiu dni od daty ogłoszenia tego wyroku. Jest oczywiste, że
skazany złożył taki wniosek z naruszeniem wskazanego terminu, słusznie zatem
zaskarżonym zarządzeniem odmówiono jego przyjęcia. Zażalenie tych okoliczności
i wynikających z nich następstw w ogóle nie kwestionuje, utrzymuje natomiast, że
IV KZ 7/25
4
do uchybienia terminowi nie doszło, gdyż spóźnienie złożenia wniosku wynikało z
przyczyny od skazanego niezależnej, zatem ziściły się powody do przywrócenia
terminu. Rzecz jednak w tym, że aby mówić o przywróceniu terminu do dokonania
określonej czynności procesowej, najpierw trzeba temu terminowi uchybić. Dopiero
wtedy można złożyć przewidziany w art. 126 § 1 k.p.k. wniosek o przywrócenie
terminu, wszczynający odrębne postępowanie w tym przedmiocie, w trakcie którego
zbadać należy, czy niedotrzymanie terminu zaistniało z przyczyn od strony
niezależnych, ale także i to, czy wniosek o przywrócenie terminu zawitego został
złożony w terminie zawitym 7 dni od ustania przeszkody. W rozważanej sprawie
wniosek o przywrócenie terminu nie był składany, nie zapadła żadna decyzja
procesowa o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i
doręczenie uzasadnienia wyroku Sądu odwoławczego, nie ma zatem substratu do
ewentualnego zaskarżenia takiej decyzji w oparciu o przepis art. 126 § 3 k.p.k.,
który wymieniany jest w zażaleniu.
W przedstawionym stanie rzeczy zaskarżone zarządzenie należało
utrzymać w mocy wobec oczywistej bezzasadności zażalenia. Jednakże z uwagi na
treść pisma obrońcy skazanego, nazywanego „zażaleniem”, należy rozważyć, w
ramach czynności okołokasacyjnych, wykonywanych w Sądzie odwoławczym, czy
pismo to, poza kwestionowaniem zarządzenia Przewodniczącego Wydziału, nie jest
w istocie wnioskiem o przywrócenie skazanemu terminu do złożenia wniosku o
sporządzenie i doręczenie wyroku Sądu odwoławczego wraz z uzasadnieniem.
[J.J.]
[a.ł]
