IV KO 32/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 12 marca 2025 r.
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie zainicjowanej zażaleniem pełnomocnika K.K.,
na postanowienie asesora Prokuratury Rejonowej Sosnowiec-Północ w Sosnowcu
o odmowie wszczęcia śledztwa z dnia 12 kwietnia 2024 r., […],
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 12 marca 2025 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Czeladzi,
zawartego w postanowieniu z dnia 11 lutego 2025 r., II Kp 210/24,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario,
p o s t a n o w i ł
wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia z dnia 11 lutego 2025 r., II Kp 210/24, Sąd Rejonowy
w Czeladzi zwrócił się do Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy z
zażalenia pełnomocnika K.K. innemu sądowi równorzędnemu w trybie art. 37 k.p.k.
Sąd Rejonowy podniósł, że wystosowanie tego wniosku nastąpiło w uwzględnieniu
wniosku pełnomocnika skarżącego. W uzasadnieniu Sąd Rejonowy wskazał, że w
okresie kilku lat wobec skarżącego zapadł szereg orzeczeń, które były dla niego
niekorzystne, a które dotyczyły kwestii jego stanu zdrowia psychicznego podczas
popełniania zarzucanych mu przestępstw i były związane z decyzjami odnośnie do
przeprowadzonych w tym zakresie badań. Sąd stwierdził, że „orzeczenia te
faktycznie były wydawane przez różne podmioty i ich orzeczenia w tym zakresie
IV KO 32/25
2
były zbieżne” (przy czym nie wymieniono, o jakie orzeczenia konkretnie chodzi).
Sąd Rejonowy podkreślił, że nie przesądza to, iż orzeczenia te były błędne i
naruszające prawa skarżącego, jednak z uwagi na tak argumentowane przez
skarżącego wątpliwości, koniecznym wydaje się rozważenie wyznaczenia przez
Sąd Najwyższy innego sądu równorzędnego do rozpoznania tej sprawy. Sąd
Rejonowy wskazał ponadto, że przedmiotowa sprawa dotyczy przekroczenia
uprawnień i niedopełnienia obowiązków przez sędziów Sądu Rejonowego w
Dąbrowie Górniczej i prokuratorów Prokuratury Rejonowej w Dąbrowie Górniczej,
co również może mieć wpływ na odbiór przez skarżącego rozpoznania tej sprawy
przez Sąd tego samego okręgu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Skorzystanie przez Sąd Najwyższy z uprawnienia określonego w art. 37 § 1
k.p.k. może nastąpić wyjątkowo, albowiem tzw. właściwość z delegacji stanowi
wyjątek od konstytucyjnego i konwencyjnego prawa do sądu, którego jednym z
istotnych filarów jest prawo do sądu właściwego, a więc wyznaczonego na
podstawie kryteriów wcześniej ustalonych, obiektywnych i niezależnych od stron i
innych uczestników postępowania.
Wniosek Sądu Rejonowego jest w sposób oczywisty niezasadny. Z jego
treści należy wywodzić, że Sąd wnioskujący po prostu postąpił zgodnie z wolą
pełnomocnika skarżącego. Argumentacja wniosku stanowi bowiem w znacznej
części powtórzenie treści oświadczenia pełnomocnika skarżącego,
przedstawionego na posiedzeniu w dniu 14 stycznia 2025 r. (k. 44). Argumenty w
nim zawarte sprowadzają się do wyartykułowania subiektywnego przekonania o
braku bezstronności sądu właściwego, z uwagi na wcześniejsze rozstrzygnięcia
różnych sądów w sprawach dotyczących skarżącego. Tego typu okoliczność nie
może przesądzać o przekazaniu sprawy w trybie art. 37 k.p.k. Jak trafnie wskazuje
się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, podstawy do przekazania sprawy nie mogą
stanowić subiektywne odczucia stron dotyczące oceny bezstronności sądu,
zwłaszcza gdy do tego sprowadzają się ich procesowe stanowiska, skutkujące
następnie skierowaniem wniosku do Sądu Najwyższego (por. postanowienia Sądu
IV KO 32/25
3
Najwyższego: z dnia 24 lipca 2024 r., III KO 109/24; z dnia 3 lutego 2003 r., II KO
83/02). Jednocześnie Sąd Najwyższy wskazywał już, że nie można apriorycznie
uznać, aby wcześniejsze orzekanie w sprawach dotyczących określonej osoby
mogło godzić w gwarancję przeprowadzenia postępowania w sposób wolny od
podejrzeń co do braku bezstronności sędziów orzekających w sądzie właściwym
miejscowo, czy też rodzić wątpliwości czy decyzje procesowe podjęte w sprawie
zostaną dokonane z zachowaniem pełnego obiektywizmu (por. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 16 grudnia 2024 r., IV KO 125/24). Znaczenie takiej
argumentacji wzrasta, gdy mowa nie tylko o orzekaniu w sprawach danej osoby w
sądzie właściwym, ale w okręgu sądu właściwego.
Odnosząc się do drugiej okoliczności wymienionej przez Sąd, dotyczącej
osób wskazanych w zawiadomieniu jako sprawcy opisanego tam czynu, to również
nie daje ona podstaw do zmiany właściwości miejscowej sądu. Trzeba zauważyć,
że zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa zostało przez
skarżącego skierowane do Sądu Rejonowego w Sosnowcu. Postanowieniem z dnia
27 czerwca 2024 r. Sąd Rejonowy w Sosnowcu stwierdził swoją niewłaściwość i
przekazał sprawę według właściwości Sądowi Rejonowemu w Dąbrowie Górniczej
(k. 17). Na skutek wyłączenia części sędziów Sądu Rejonowego w Dąbrowie
Górniczej, a także złożenia stosownych oświadczeń przez pozostałych,
postanowieniem z dnia 10 października 2024 r., V Ko 110/24, Sąd Okręgowy w
Sosnowcu, w trybie art. 43 k.p.k., wyłączył sędziów Sądu Rejonowego w Dąbrowie
Górniczej od udziału w rozpoznaniu tej sprawy i przekazał ją do rozpoznania
Sądowi Rejonowemu w Czeladzi (k. 34). Powyższe rozstrzygnięcie należy uznać za
wystarczające do zapewnienia warunków do obiektywnego rozpoznania sprawy z
uwagi na osoby wskazane jako sprawcy w zawiadomieniu o popełnieniu
przestępstwa.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[WB]
[a.ł]
IV KO 32/25
4
