IV KO 18/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Stanisław Stankiewicz
Dnia 5 marca 2025 r.
w sprawie z zażalenia X.Y. i X.1 Y.1
na postanowienie z dnia 28 listopada 2024 r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie o
czyn z art. 277 k.k., sygn. akt [...]
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 5 marca 2025 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Częstochowie
z dnia 23 stycznia 2025 r., sygn. akt XI Kp 34/25,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
uwzględnić wniosek i przekazać sprawę do rozpoznania Sądowi
Rejonowemu w Myszkowie.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Częstochowie, na podstawie art. 37 § 1 k.p.k., wystąpił do
Sądu Najwyższego z inicjatywą przekazania sprawy z zażalenia X.Y. i X.1 Y.1 na
postanowienie z dnia 28 listopada 2024 r. o umorzeniu dochodzenia w sprawie o
czyn z art. 277 k.k., sygn. akt [...] (sygn. akt XI Kp 34/25), innemu sądowi
równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości.
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że przedmiotem umorzonego
postępowania było przesunięcie znaku granicznego nieruchomości należącej do
IV KO 18/25
2
X.Y. i X.1 Y.1 Podkreślono również, iż X.Y. jest sędzią Sądu Rejonowego w
Częstochowie (orzeka w IV Wydziale Karnym), zaś powyższa okoliczność
przemawia za tym, że sąd właściwy „nie powinien wypowiadać się w niniejszej
sprawie ani co do możliwości wniesienia zażalenia, jak i jego merytorycznej
zasadności”. Rzecz bowiem w tym, iż „odbiór społeczny orzeczenia wydanego
przez innego sędziego Sądu Rejonowego w Częstochowie w tej sprawie, byłby
zapewne negatywny, oparty na przekonaniu o stronniczości organów wymiaru
sprawiedliwości”. Zatem „w celu zapobieżenia tego rodzaju potencjalnym opiniom,
szkodzącym wizerunkowi wymiaru sprawiedliwości”, zasadne jest wystąpienie do
Sądu Najwyższego z wnioskiem o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu
sądowi równorzędnemu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
W sytuacji przedstawionej przez Sąd Rejonowy w Częstochowie
rozpoznanie przedmiotowej sprawy przez Sąd miejscowo właściwy rzeczywiście
mogłoby, przede wszystkim w odbiorze społecznym, wywołać przekonanie o
nieobiektywnym działaniu tego organu. W orzecznictwie Sądu Najwyższego
przyjmuje się, że zastosowanie art. 37 k.p.k. uzasadniają tylko takie konkretne
sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać w
aspekcie zewnętrznym przekonanie – chociażby mylne – o braku warunków do
rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny (por. postanowienia SN:
z 13 lipca 1995 r., III KO 34/05, OSNKW 1995, z. 9-10, poz. 68; z 17 maja 2006 r.,
II KO 27/06; z 26 czerwca 2007 r., II KO 36/07). Wśród okoliczności
uzasadniających skorzystanie z instytucji z art. 37 k.p.k. wskazuje się również i te
wypadki, gdy sędzia sądu właściwego jest uczestnikiem postępowania, np.
pokrzywdzonym, a rozstrzygnięciu podlega kwestia zasadności umorzenia
postępowania karnego czy odmowy wszczęcia postępowania karnego (zob. m.in.
postanowienia SN: 12 lutego 2009 r., IV KO 7/09; z 20 stycznia 2022 r., IV KO
171/21; z 14 marca 2023 r., V KO 15/23; 14 listopada 2024 r., II KO 159/24).
W świetle powyższych uwarunkowań należy zgodzić się z argumentacją
przedstawioną w uzasadnieniu wniosku Sądu właściwego miejscowo i rzeczowo do
IV KO 18/25
3
rozpoznania wniesionego środka odwoławczego, że dobro wymiaru sprawiedliwości
przemawia za przekazaniem przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu. Taki szczególny układ procesowy jaki ma miejsce w niniejszej
sprawie, a więc sytuacja, gdy skarżącym jest sędzią sądu miejscowo właściwego
do rozpoznania zażalenia, mógłby rzeczywiście w opinii społecznej rodzić
uzasadnione wątpliwości o braku warunków do jej bezstronnego rozpoznania. Tym
samym, pozostawienie tej sprawy do rozpoznania w Sądzie właściwym, nie
sprzyjałoby realizacji istotnego, ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości celu,
jakim jest również potrzeba ukształtowania w opinii publicznej przekonania o
obiektywizmie i bezstronności sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę.
Mając zatem na uwadze dobro wymiaru sprawiedliwości uznać należy, że
zaistniała określona w art. 37 § 1 k.p.k. wyjątkowa przesłanka do przekazania
sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu. Nic nie stoi obecnie na
przeszkodzie, aby sądem tym był Sąd Rejonowy w Myszkowie.
Z tych też względów Sąd Najwyższy, orzekł jak w sentencji.
[WB]
[r.g.]
