IV KO 177/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 29 października 2025 r.
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie M. D.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 29 października 2025 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Tychach,
zawartego w postanowieniu z dnia 9 października 2025 r., II K 878/25,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario,
p o s t a n o w i ł
wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Przez Prokuraturę Rejonową w Tychach do Sądu Rejonowego w Tychach
zostało przekazane pismo M. D. zatytułowane „Prywatny akt oskarżenia. Wniosek”,
które zostało przez Przewodniczącego Wydziału tego Sądu potraktowane jako
prywatny akt oskarżenia przeciwko kilkunastu osobom, wśród których znajdują się
m.in. sędziowie Sądu Apelacyjnego w Katowicach, sędziowie Sądu Okręgowego w
Sosnowcu, sędzia Sądu Okręgowego w Katowicach, sędzia Sądu Najwyższego
Anna Dziergawka oraz prokuratorzy.
Z zarządzenia Przewodniczącego Wydziału wynika, że nakazał on wezwać
autora pisma do przedłożenia dokumentów świadczących o tym, że wobec sędziów
i prokuratorów właściwe organy wydały zezwolenie na ściganie za czyny objęte
prywatnym aktem oskarżenia (k. 39). Zawarty w pismie skarżącego wniosek o
IV KO 177/25
2
wyznaczenie pełnomocnika z urzędu zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego
Wydziału miał być rozpoznany przez wylosowanego do sprawy sędziego (k. 38
verte, punkt 18 formularza zarządzenia). Jak wynika z notatki urzędowej zawartej
na k. 44 akt sprawy, M. D. nie uzupełnił braków formalnych aktu oskarżenia, ani nie
wniósł opłaty.
Postanowieniem z 9 października 2025 r., II K 878/25, Sąd Rejonowy w
Tychach wystąpił w trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego z wnioskiem o
przekazanie przedmiotowej sprawy innemu sądowi równorzędnemu. Sąd Rejonowy
wskazał, że dobro wymiaru sprawiedliwości wymaga by ta sprawa była rozpoznana
przed innym sądem równorzędnym, bowiem sprawa dotyczy sędziów sądów
nadrzędnych wobec Sądu Rejonowego w Tychach.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek jest przedwczesny, dlatego nie zasługiwał na uwzględnienie.
Analiza akt tej sprawy prowadzi do wniosku, że obecnie przed Sądem
Rejonowym w Tychach nie zawisła sprawa z prywatnego aktu oskarżenia
przeciwko sędziom wymienionym w treści pisma M. D., zatytułowanego „prywatny
akt oskarżenia”, która mogłaby być merytorycznie rozpoznana przez Sąd
wnioskujący. Zgodnie z art. 80 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju
sądów powszechnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 334 ze zm.; dalej: u.s.p.) sędzia nie
może być pociągnięty do odpowiedzialności karnej bez zezwolenia właściwego
sądu dyscyplinarnego, a nie wszczyna się postępowania karnego, a wszczęte
umarza, gdy brak wymaganego zezwolenia na ściganie (art. 17 § 1 pkt 10 k.p.k.).
Mając na względzie wymóg wyrażenia zgody przez właściwy sąd
dyscyplinarny na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, aby można
było prowadzić przeciwko niemu postępowanie karne (także w sprawie z
oskarżenia prywatnego), nie można podzielić twierdzenia zawartego w
uzasadnieniu postanowienia w trybie art. 37 k.p.k., że postępowanie
zarejestrowane w Sądzie Rejonowym w Tychach pod sygn. akt II K 878/25, to
postępowanie przeciwko sędziom Sądów nadrzędnych nad Sądem właściwym.
Skarżacy na wezwanie Przewodniczącego Wydziału nie przedłożył
dokumentów, które świadczyłyby o wyrażeniu zgody przez stosowne organy na
IV KO 177/25
3
ściganie sędziów i prokuratorów wymienionych w jego piśmie. Jednocześnie,
zgodnie z art. 80 § 2a u.s.p., wniosek o zezwolenie na pociągnięcie sędziego do
odpowiedzialności karnej, jeżeli nie pochodzi od prokuratora, powinien być
sporządzony i podpisany przez adwokata albo radcę prawnego będącego
pełnomocnikiem. Tymczasem, jak wynika z akt sprawy, Sąd wnioskujący nie
rozpoznał dotychczas wniosku zawartego na s. 17 pisma skarżącego o
wyznaczneie mu pełnomocnika z urzędu „do tego aktu oskarżenia”. Pierwszą
czynnościa podjętą przez wylosowanego Sędziego było wydanie na posiedzeniu
postanowienia zawierającego wniosek o przekazanie sprawy innemu sądowi
równorzędnemu na podstawie art. 37 k.p.k.
Nie jest zadaniem Sądu Najwyższego sugerowanie kolejności czynności
podejmowanych w sprawie, niemniej Sąd Rejonowy w pierwszej kolejności
powinien rozpoznać wniosek M. D. o wyznaczenie mu pełnomocnika z urzędu
(zawarty na ostatniej stronie jego pisma). Tego typu czynność procesowa
(wyznaczenie pełnomocnika z urzędu) nie jest sprawowaniem wymiaru
sprawiedliwości, chociażby z tego powodu, że może być dokonana przez
referendarza sądowego (art. 88 k.p.k. w zw. z art. 81 § 1 k.p.k.).
Dopiero ewentualne prawomocne wyrażenie zgody przez właściwy sąd
dyscyplinarny na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej sędziów i prokuratorów
objętych pismem skarżącego powodowałoby, że przedmiotowe postępowanie
przekształciłoby się w sprawę przeciwko osobie. Jednocześnie dopiero na tym
etapie postępowania doszłoby do konieczności merytorycznego rozpoznania
sprawy zainicjowanej prywatnym aktem oskarżenia M. D. przeciwko osobom w nim
wskazanym. Jednocześnie, w przypadku zaistnienia takiej sytuacji, Sąd Rejonowy
w Tychach będzie mógł ponownie wystąpić z wnioskiem o przekazanie sprawy
innemu sądowi równorzędnemu. Dopiero bowiem wtedy zaktualizują się argumenty
stanowiące podstawę obecnego wniosku, dotyczące tego, że sprawa odnosi się do
sędziów sądów nadrzędnych wobec Sądu Rejonowego w Tychach a jej
rozpoznanie przez ten Sąd może zagrażać dobru wymiaru sprawiedliwości.
Pomimo odwołania się w uzasadnieniu wniosku w trybie art. 37 k.p.k. przez
Sąd Rejonowy wyłącznie do tego, że sprawa dotyczy sędziów Sądów nadrzędnych
nad Sądem właściwym, kwestia konieczności uzyskania zezwolenia władzy na
IV KO 177/25
4
ściganie dotyczy w takim samym stopniu wskazanych w piśmie M. D. sędziego
Sądu Najwyższego i prokuratorów.
Jedynie na marginesie wypada zwrócić uwagę, że w swoim wniosku Sąd
Rejonowy przyjął, iż pismo skarżącego nazwane „prywatnym aktem oskarżenia,
dotyczy czynów z art. 231 k.k., które nie są przestępstwami prywatnoskargowymi,
co powinno być poddane kontroli pod kątem dopuszczalności postępowania.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[J.J.]
[r.g.]
