IV KO 157/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 listopada 2025 r.
SSN Andrzej Tomczyk
w sprawie M. G. ,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
13 listopada 2025 r.
wniosku Sądu Okręgowego w Gliwicach
o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
nie uwzględnić wniosku.
UZASADNIENIE
Pierwotnie do Sądu Rejonowego w Gliwicach wpłynął złożony przez
r.pr. A. S. , jako pełnomocnika pokrzywdzonego B. K. , subsydiarny akt oskarżenia
przeciwko M. G. , oskarżonego o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. Z
uwagi jednak na niewłaściwość rzeczową, niniejszą sprawę przekazano do
rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Gliwicach, jako właściwemu miejscowo i
rzeczowo oraz zarejestrowano pod sygnaturą IV K 243/22.
Postanowieniem z 18 września 2025 r. Sąd ten zwrócił się do Sądu
Najwyższego o przekazanie tej sprawy do rozpoznania innemu sądowi
równorzędnemu. Uzasadniając wniosek wywiódł, że „W sprawie oskarżony M. G.
stanął pod ww. zarzutem polegającym na tym, że w dniu 30 czerwca 2018 r. w G. w
celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadził pokrzywdzonego B. K. do
IV KO 157/25
2
niekorzystnego rozporządzenia mieniem poprzez udzielenie oskarżonemu pożyczki
pieniężnej w kwocie 300.000 zł, poprzez wprowadzenie go w błąd co do zamiaru i
możliwości wywiązania się z tegoż zobowiązania. Co istotne i co wynika z akt
sprawy,
głównymi
świadkami
w przedmiotowej sprawie są czynny adw. X.Y. oraz jego siostra J. M. , zaś
oskarżony to jego szwagier. Według ustaleń, X.Y. nie tylko miał sporządzać
wszystkie dokumenty związane z przedmiotową pożyczką, ale również miał
aktywnie
zachęcać
pokrzywdzonego
do
jej
udzielenia.
Z relacji pokrzywdzonego B. K. wynika, że to właśnie X.Y. , działając z własnej
inicjatywy, przekonywał go o stabilnej sytuacji finansowej oskarżonego oraz o
krótkoterminowym charakterze zobowiązania, które miało zostać spłacone w ciągu
6-8 tygodni. J. M. również brała udział w rozmowach dotyczących pożyczki,
wspierając zapewnienia swojego męża — oskarżonego. Pokrzywdzony podkreślił,
że zdecydował o udzieleniu środków głównie na podstawie rekomendacji X.Y.,
którego zna zarówno z relacji zawodowych, jak i osobistych.”
Następnie wskazał, że „Kolejni wyznaczani przez SLPS sędziowie referenci
składali wnioski o wyłączenie od rozpoznania sprawy z powołując się na relacje
łączące ich z adw. X.Y. . Dotychczas uwzględniono wszystkie wnioski o wyłączenie
sędziów w osobach B. K. , A. C. , S. S. , K. F. , A. Z.
i A. C. .”
W podsumowaniu, wniosek o przekazanie sprawy innemu sądowi
motywował faktem, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania świadkiem jest
spowinowacony z oskarżonym M. G. - adw. X.Y. , pozostający w ścisłych
kontaktach zawodowych i towarzyskich z sędziami tego Sądu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Nie budzi wątpliwości, że stosowanie przepisu art. 37 k.p.k. ma wyjątkowy
charakter z uwagi na możliwość odstąpienia od właściwości miejscowej sądu.
Przekazanie sprawy powinno nastąpić jedynie w sytuacji, gdy występują realne
okoliczności, które mogą zagrażać, w wypadku rozpoznania sprawy przez sąd
właściwy, dobru wymiaru sprawiedliwości. Za takie okoliczności można uznać tego
rodzaju sytuacje, które mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać
przekonanie, nawet mylne, o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób
IV KO 157/25
3
obiektywny (por.: postanowienia Sądu Najwyższego z: 13 lipca 1995 r., III KO
34/95, OSNKW 1995, z. 9 -10, poz. 68 i 13 listopada 2008 r., IV KO 130/08,
R-OSNKW 2008, poz. 2280).
Wystąpienie takich okoliczności sygnalizuje w przedmiotowej sprawie Sąd
Okręgowy w Gliwicach, a mianowicie świadkiem w rozpoznawanej sprawie jest
spowinowacony z oskarżonym M. G. - adw. X.Y. , który pozostaje w ścisłych
kontaktach zawodowych i towarzyskich z sędziami tego Sądu.
Wbrew stanowisku Sądu Okręgowego w Gliwicach taka sytuacja w odbiorze
społecznym nie mogłaby wywołać przekonania o możliwości braku obiektywizmu
orzekających w tej sprawie sędziów Sądu Okręgowego w Gliwicach. Adwokat X.Y.
występuje bowiem w niniejszej sprawie jako świadek, a nie jako strona
postępowania. Ma on zatem obowiązek składania zgodnych z prawdą zeznań, a
rolą Sądu Okręgowego w Gliwicach jest ich ocena i analiza pod kątem całego
zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Autorytet i powaga wymiaru
sprawiedliwości niewątpliwie wymagają, aby Sąd ten nie popadał
w zwątpienie co do własnych kompetencji w zakresie przeprowadzenia rzetelnego
postępowania z powodów prezentowanych we wniosku. Realia przedstawionej
przez Sąd Okręgowy w Gliwicach sprawy nie nakazują zatem przyjęcia, że wzgląd
na dobro wymiaru sprawiedliwości przemawia za przekazaniem jej do rozpoznania
innemu sądowi równorzędnemu.
Za uwzględnieniem wniosku nie mogły także przemawiać bliskie kontakty
sędziów Sądu Okręgowego w Gliwicach z adw. X.Y. . Ewentualne znajomości
zawodowe i towarzyskie sędziów z innymi osobami, występującymi
w konkretnej sprawie w charakterze świadków, nie mogą być w ogóle rozważane
na gruncie art. 37 k.p.k.
Z przytoczonych powodów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[J.J.]
[a.ł]
IV KO 157/25
4
