IV KK 350/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 24 lutego 2026 r.
Prezes SN Zbigniew Kapiński (przewodniczący)
SSN Paweł Kołodziejski
SSN Igor Zgoliński (sprawozdawca)
w sprawie E.W.,
skazanego z art. 178a § 4 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
w dniu 24 lutego 2026 r.,
kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego na niekorzyść skazanego
od prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Augustowie
z dnia 31 października 2024 r., sygn. akt II K 267/24
uchyla wyrok w zaskarżonej części, tj. w zakresie pkt IV,
obejmującego rozstrzygnięcie w przedmiocie orzeczenia
przepadku pojazdu mechanicznego i przekazuje sprawę w tym
zakresie Sądowi Rejonowemu w Augustowie do ponownego
rozpoznania.
Paweł Kołodziejski
Zbigniew Kapiński
Igor Zgoliński
UZASADNIENIE
IV KK 350/25
2
Sąd Rejonowy w Augustowie wyrokiem z dnia 31 sierpnia 2024 r., sygn. akt II
K 267/24, uznał E.W. za winnego tego, że w dniu 11 sierpnia 2024 r. o godz. 19:05
w A. na ul. […], na drodze publicznej, w ruchu lądowym, prowadził samochód
osobowy marki V. o nr rej. (..) znajdując się w stanie nietrzeźwości (1,256 mg/1
alkoholu w wydychanym powietrzu), będąc wcześniej prawomocnie skazanym za
prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości wyrokiem Sądu
Rejonowego w Augustowie w sprawie II K 388/23 oraz dopuścił się ww. czynu w
okresie obowiązywania zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w
ruchu lądowym, orzeczonego w związku ze skazaniem za przestępstwo w sprawie II
K 388/23, tj. czynu z art. 178a § 4 k.k. w zw. z art. 178a § 1 k.k., za który wymierzona
została kara 5 miesięcy pozbawienia wolności; na podstawie art. 42 § 3 k.k.
orzeczony został wobec oskarżonego środek kamy w postaci zakazu prowadzenia
wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 15 lat; na podstawie art. 43a § 3 k.k.
orzeczony został środek kamy w postaci świadczenia pieniężnego w wysokości 10
000 złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy
Postpenitencjarnej; na podstawie art. 178a § 5 k.k. w zw. z art. 44b § 1 k.k. orzeczono
przepadek na rzecz Skarbu Państwa samochodu osobowego marki V. o nr rej. (..);
na podstawie art. 63 § 1 i § 5 k.k. zaliczono oskarżonemu na poczet orzeczonej kary
pozbawienia wolności okres zatrzymania w sprawie; orzeczono w przedmiocie
kosztów sądowych.
Powyższy wyrok uprawomocnił się w dniu 8 listopada 2024 r. bez
postępowania odwoławczego (k. 65).
Prokurator Generalny wywiódł od tegoż wyroku kasację na niekorzyść
skazanego w zakresie zawartego w pkt IV części dyspozytywnej rozstrzygnięcia o
orzeczeniu przepadku pojazdu mechanicznego. Zarzucił rażące i mające istotny
wpływ na treść orzeczenia naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 44b §
1 i 2 k.k. w zw. z art. 178a § 5 k.k., poprzez orzeczenie na rzecz Skarbu Państwa -
w związku ze skazaniem E.W., za popełniony w dniu 11 sierpnia 2024 r. występek
kwalifikowany z art. 178a § 1 i § 4 k.k. - przepadku pojazdu mechanicznego
prowadzonego przez skazanego w czasie zdarzenia, w sytuacji gdy w czasie
wyrokowania nie stanowił już własności wymienionego. Został bowiem zbyty przez
E.W. w dniu 13 sierpnia 2024 r., w konsekwencji czego w miejsce przepadku pojazdu
IV KK 350/25
3
mechanicznego powinien zostać orzeczony przepadek równowartości. W
konsekwencji skarżący wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części, to jest w
zakresie zawartego w pkt IV rozstrzygnięcia w przedmiocie orzeczenia przepadku
pojazdu mechanicznego i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu
w Augustowie do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się zasadna w stopniu oczywistym, co implikowało jej
rozpoznanie i uwzględnienie w całości na posiedzeniu adekwatnie do treści art. 535
§ 5 k.p.k. Trafnie zarzucił autor kasacji, że wyrok w zaskarżonej części zapadł z
rażącym naruszeniem prawa przedstawionym w zarzucie. Zgodnie ze stanem
prawnym obowiązującym zarówno w dacie popełnienia czynu, jak i w dacie
wyrokowania, sąd zobligowany był do orzeczenia przepadku pojazdu
mechanicznego prowadzonego przez sprawcę w ruchu lądowym (art. 44b k.k.) w
razie popełnienia przestępstwa określonego w 178a § 1 lub 4, chyba że zawartość
alkoholu w organizmie sprawcy przestępstwa określonego w § 1 była niższa niż 1,5
promila we krwi lub 0,75 mg/dm3 w wydychanym powietrzu albo nie prowadziła do
takiego stężenia (art. 178a § 5 k.k.). Sąd mógł odstąpić od orzeczenia przepadku,
jeżeli zachodził wyjątkowy wypadek, uzasadniony szczególnymi okolicznościami.
Ponieważ skazany w dniu 11 sierpnia 2024 r. dopuścił się czynu wyczerpującego
ustawowe znamiona występku z art. 178a § 4 w zw. z § 1 k.k. sąd meriti - stosownie
do dyspozycji art. 178a § 5 in principio k.k., przy jednoczesnym braku uznania, że
zachodzi wyjątkowy wypadek uzasadniony szczególnymi okolicznościami
obowiązany był więc do orzeczenia przepadku uregulowanego w dyspozycji art. 44b
k.k. Przepis ten precyzował środek penalny w postaci przepadku pojazdu
mechanicznego lub jego równowartości, stanowiąc § 1, że w wypadkach wskazanych
w ustawie sąd orzeka przepadek pojazdu mechanicznego prowadzonego przez
sprawcę w ruchu lądowym. W § 2 tego przepisu ustawodawca uregulował natomiast
sytuację, w której w czasie popełnienia przestępstwa pojazd nie stanowił wyłącznej
własności sprawcy albo po popełnieniu przestępstwa sprawca zbył, darował lub ukrył
podlegający przepadkowi pojazd określając, iż wówczas orzeka się przepadek
IV KK 350/25
4
równowartości pojazdu. Za równowartość pojazdu uznać należało wartość pojazdu
określoną w polisie ubezpieczeniowej na rok, w którym popełniono przestępstwo, a
w razie braku polisy - średnią wartość rynkową pojazdu odpowiadającego, przy
uwzględnieniu marki, modelu, roku produkcji, typu nadwozia, rodzaju napędu i silnika,
pojemności lub mocy silnika oraz przybliżonego przebiegu, pojazdowi
prowadzonemu przez sprawcę, ustaloną na podstawie dostępnych danych, bez
powoływania w tym celu biegłego.
Konfrontując powyższe unormowania z realiami analizowanej sprawy
stwierdzić należało, że rozstrzygnięcie zawarte w pkt IV części dyspozytywnej
wyroku o orzeczeniu na rzecz Skarbu Państwa przepadku pojazdu mechanicznego
marki V., o nr rej. (..), było oczywiście wadliwe. W dacie wyrokowania wskazany
pojazd nie stanowił już własności skazanego, gdyż w dniu 13 sierpnia 2024 r., a
zatem dwa dni po dacie przestępstwa, został zbyty. Naczelnik Pierwszego Urzędu
Skarbowego w L, na etapie postępowania wykonawczego potwierdził, że zgodnie z
danymi zwartymi na platformie Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego,
właścicielem samochodu marki V. o nr rej. […] od dnia 13 sierpnia 2024 r. jest T.Z.
(k. 90). Również według bazy danych Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców,
jak wynika z informacji udzielonej przez Komendę Powiatową Policji w A., także na
etapie postępowania wykonawczego właścicielem wskazanego pojazdu pozostawał
T.Z. (k. 89).
Obowiązkiem sądu orzekającego było uaktualnienie informacji na temat
statusu pojazdu. Z powinności tej weryfikacji nie zwalniał sądu fakt, że w dniu 12
sierpnia 2024 r. dokonano tymczasowego zajęcia przedmiotowego pojazdu (k. 23-
24), który został oddany E.W. na przechowanie (k. 25-26), zaś w dniu 19 sierpnia
2024 r. dokonano na nim zabezpieczenia majątkowego (k. 33). Powyższe czynności
nie stanowiły bowiem dowodu prawa własności, którego przeprowadzenie było
niezbędne do wydania prawidłowego orzeczenia w zakresie przepadku. Doniosłość
tych czynności procesowych potwierdzają realia niniejszej sprawy, w której w trakcie
wyrokowania skazany nie był właścicielem pojazdu stanowiącego przedmiot
wykonawczy przestępstwa. To z kolei aktualizowało jedną z przesłanek określnych
w art. 44b § 2 k.k. implikujących orzeczenie w miejsce przepadku pojazdu
mechanicznego przepadek jego równowartości. Niewyjaśnienie wszystkich istotnych
IV KK 350/25
5
okoliczności sprawy skutkowało wydaniem wyroku z rażącym naruszeniem
powyższych przepisów prawa materialnego. Bezsporne jest, iż waga tego uchybienia
spełniała kryteria zakreślone przepisem art. 523 § 1 k.p.k., albowiem z jednej strony
negatywnymi skutkami orzeczonego środka penalnego została obciążona osoba
niebędąca sprawcą czynu zabronionego polegającego na kierowaniu pojazdem w
stanie nietrzeźwości, zaś z drugiej strony skazany jako sprawca takiego występku, z
nieuprawnioną korzyścią, nie poniósł wszystkich konsekwencji prawnych swojego
zachowania.
W tych okolicznościach kasacja podlegała uwzględnieniu, co skutkować
musiało wydaniem orzeczenia kasatoryjnego wobec wadliwej, zaskarżonej części
wyroku i przekazaniem sprawy w tym zakresie Sądowi Rejonowemu w Augustowie
do ponownego rozpoznania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy sąd orzekający uwzględni powyższe
rozważania prawne, ale również będzie miał na uwadze stosowne reguły
intertemporalne. Zważyć bowiem trzeba, że na podstawie ustawy z dnia 4 grudnia
2025 r. (Dz. U. z 2025 r., poz. 1872), która weszła w życie 29 stycznia 2026 r.,
nastąpiła nowelizacja omówionych wyżej przepisów Kodeksu karnego. Choć nie
zdezaktualizowała samej istoty i wagi podniesionego w kasacji uchybienia, to jednak
w toku powtórnego procedowania narzucać będzie zmodyfikowaną ocenę sytuacji
prawnej skazanego, która winna mieć miejsce w szerszej perspektywie.
Paweł Kołodziejski
[WB]
[a.ł]
Zbigniew Kapiński
Igor Zgoliński
