IV KK 326/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 sierpnia 2026 r.
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek
w sprawie J.W.,
skazanego za czyn z art. 244 k.k. i art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej,
na posiedzeniu w dniu 19 sierpnia 2026 r.,
w trybie art. 535 § 3 k.p.k.,
kasacji obrońcy skazanego,
od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach
z dnia 17 marca 2026 r., VI Ka 1158/25,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 1 października 2025 r., IX K 1202/24,
p o s t a n o w i ł:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. obciążyć skazanego J.W. kosztami sądowymi postępowania
kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 1 października 2025 r., IX K
1202/24, J.W. został uznany za winnego czynu z art. 244 k.k. i art. 180a k.k. w zw.
z art. 11 § 2 k.k., za który wymierzono mu karę 2 lat ograniczenia wolności
polegającą na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele
społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym. Sąd Rejonowy orzekł
IV KK 326/26
2
również wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich
pojazdów mechanicznych na okres 10 lat, świadczenie pieniężne na rzecz
Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 5000 zł,
a także orzekł o zwrocie dowodu rzeczowego i kosztach procesu.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, zainicjowanego apelacją
obrońcy oskarżonego, Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 marca 2026
r., VI Ka 1158/25, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.
Kasację od tego wyroku wniosła obrońca skazanego, która zaskarżyła ten
wyrok w całości i zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania, mające
istotny wpływ na treść orzeczenia – w punkcie pierwszym „art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k.
oraz art. 6 ust. 1 EKPC i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, do którego doszło poprzez
wydanie zarówno w pierwszej, jak w drugiej instancji wyroku przez sąd, w którego
składzie orzekali sędziowie powołani w procedurze niespełniającej standardu „sądu
ustanowionego ustawą”, co skutkowało brakiem gwarancji niezależnego i
bezstronnego sądu”. Następnie w punktach od 2 do 7 obrońca zarzuciła rażące
naruszenie przepisów postępowania w postaci: art. 201 k.p.k., art. 202 § 1 i 2 k.p.k.,
art. 167 k.p.k. oraz art. 366 § 1 k.p.k.; art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. oraz art. 5 § 2
k.p.k.; art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. oraz art. 5 § 2 k.p.k.; art.
7 k.p.k., art. 410 k.pk. oraz art. 5 § 2 k.p.k.; art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k.; art. 438 pkt
4 k.p.k. Obrońca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy
do ponownego rozpoznania, alternatywnie o uniewinnienie oskarżonego. Kasacja
zawierała także wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego nią wyroku.
W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako
oczywiście bezzasadnej oraz o nieuwzględnienie wniosku o wstrzymanie
wykonania prawomocnego wyroku.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, co umożliwiło jej oddalenie w
trybie art. 535 § 3 k.p.k.
IV KK 326/26
3
Z uwagi na fakt, że w tej sprawie wobec J.W. została prawomocnie
orzeczona kara wolnościowa – kara ograniczenia wolności, podstawy kasacyjne
były zawężone do bezwzględnych przyczyn odwoławczych z art. 439 § 1 k.p.k. (art.
523 § 2 i § 4 pkt 1 k.p.k.). Należy bowiem przypomnieć Autorce kasacji, że
„podniesienie zarzutu wystąpienia uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k. nie przełamuje
ograniczenia przewidzianego w art. 523 § 2 k.p.k., a tym samym wymierzenie
oskarżonemu kary typu wolnościowego nie uprawnia jego obrońcy do podnoszenia
w kasacji innych zarzutów, niemających charakteru bezwzględnych podstaw
odwoławczych” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2023 r., II KK
504/23; por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2021 r., V KK
47/21). Wobec jednoznacznej treści art. 523 § 2 i 4 k.p.k., zarzuty z punktów od 2
do 7 kasacji, które wskazywały na rażące naruszenia prawa niestanowiące
bezwzględnych przyczyn odwoławczych, są niedopuszczalne i jako takie nie mogły
być rozpoznane przez Sąd Najwyższy. Dopuszczalny był wyłącznie pierwszy z
zarzutów, wskazujący na zaistnienie w tej sprawie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k.
Uzasadnienie kasacji co do pierwszego zarzutu jest bardzo zwięzłe. Obrońca
ograniczyła się do wskazania, że postępowanie zarówno przed Sądem I instancji,
jak i Sądem odwoławczym, było prowadzone przez składy orzekające, w których
uczestniczyły osoby powołane na urząd sędziego w procedurze budzącej
zasadnicze wątpliwości co do spełnienia standardu „sądu ustanowionego ustawą”,
wielokrotnie podnoszone w orzecznictwie krajowym i europejskim.
Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma uchwała połączonych Izb Sądu
Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz.
7). Zgodnie z tezą tej uchwały: „Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1
pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba
powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek
Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy
z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych
ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych
okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w
IV KK 326/26
4
rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw
Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności”. Oznacza to konieczność wykazania istnienia
„okoliczności” wskazujących na szczególnie bliski związek konkretnego sędziego z
organami władzy wykonawczej, prowadzący do wniosku, że sąd z udziałem takiego
sędziego nie spełnia wymaganych standardów bezstronności i niezależności (w ten
sposób także m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2
czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22; a w kontekście standardu
międzynarodowego wyroki ETPCz: z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko
Polsce, skarga 43447/19; z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek
przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19; z dnia 3 lutego 2022 r., Advance
Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20; wyrok pilotażowy z dnia 23
listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21; wyrok TSUE z
dnia 24 marca 2026 r., C-521/21, ECLI:EU:C:2026:242).
Tymczasem w kasacji obrońca nie wskazała żadnych okoliczności
odnoszących się do konkretnych osób orzekających w tej sprawie. Zarówno w
odniesieniu do orzekającej w Sądzie odwoławczym SSO X. Y., jak również
orzekającej w Sądzie I instancji ASR X.1 Y.1 obrońca ograniczyła się do wskazania
na powołanie tych osób do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady
Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8
grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych
innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3; dalej: ustawa nowelizująca KRS).
W zakresie orzekania przez SSO X. Y. Sąd Najwyższy nie jest w posiadaniu
z urzędu żadnych informacji, które wskazywałyby, że Sąd z jej udziałem był sądem
nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Nie wynikają one z
uchwały KRS nr [...] dotyczącej rekomendacji Pani X. Y. do pełnienia urzędu na
stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w Gliwicach, jak również nie dotarto do
żadnych innych informacji dostępnych w domenach publicznych sugerujących
ścisłe powiązania SSO X. Y. z przedstawicielami ówczesnej władzy wykonawczej.
W szczególności, sędzia nie podpisywała list poparcia kandydatów do wadliwie
ukształtowanej KRS. Ponadto, Sąd Najwyższy badał już spełnienie standardu
IV KK 326/26
5
instytucjonalnej niezależności i bezstronności w przypadku orzekania przez Sąd z
udziałem Pani X. Y. i nie stwierdził uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2025 r., IV KK 326/25;
wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2026 r., IV KK 334/25).
Co się zaś tyczy orzekania w pierwszej instancji przez ASR X.1 Y.1, wyjść
należy od wskazania, że już w uzasadnieniu uchwały połączonych Izb Sąd
Najwyższy zróżnicował pozycję ustrojową różnych osób stających przed wadliwie
ukształtowaną Krajową Radą Sądownictwa (zob. pkt 48 uzasadnienia). Co
kluczowe, w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że nie należy
utożsamiać sytuacji sędziów starających się o awans w procedurze konkursowej
przed KRS ukształtowaną przepisami ustawy nowelizującej oraz asesorów
sądowych. Trafnie podkreślono, że w przypadku sędziów jednym z kryteriów
branych pod uwagę przy ocenie, czy dane orzeczenie dotknięte jest uchybieniem z
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jest dobrowolność udziału w procedurze konkursowej.
Sytuacja jest fundamentalnie inna w odniesieniu do absolwentów Krajowej Szkoły
Sądownictwa i Prokuratury (KSSiP), takich jak asesor sądowy orzekająca w tej
sprawie. Osoby te nie miały możliwości wyboru innej ścieżki powołania na
stanowisko asesora sądowego, gdyż ewentualna odmowa poddania się ustawowo
zdefiniowanej procedurze (kończącej wieloletni okres edukacyjny) byłaby
równoznaczna z rezygnacją z objęcia stanowiska, co pozbawiłoby je możliwości
wykonywania zawodu. Sam fakt przejścia procedury opisanej w ustawie, by zostać
asesorem sądowym, nie powoduje uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (por.
postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 sierpnia 2025 r., IV KK 259/25; z dnia
23 lipca 2025 r., II KK 236/25). Ma to szczególne znaczenie przy braku
dodatkowych okoliczności mogących obrazować powiązania Pani X.1 Y.1 z
ówczesną władzą wykonawczą. W uzasadnieniu kasacji żadnych takich
okoliczności nie przedstawiono, nie dostarcza ich też lektura uchwały KRS nr [...],
nie wynikają one także z informacji dostępnych w domenach publicznych.
Mając na uwadze powyższą argumentację, kasację obrońcy skazanego
należało oddalić jako oczywiście bezzasadną.
IV KK 326/26
6
Na skutek zapadłego rozstrzygnięcia rozpoznawanie wniosku o wstrzymanie
wykonania zaskarżonego wyroku było bezprzedmiotowe.
Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1
k.p.k.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej
postanowienia.
[WB]
[r.g.]
