IV KK 145/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Barbara Skoczkowska
Dnia 5 maja 2025 r.
w sprawie R. Ł. i A. C. skazanych za przestępstwa z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art.
294 § 1 k.k. w zw. z art. 12 k.k. i in.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 maja 2025 r.,
wniosku obrońcy skazanych o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława
Stankiewicza,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k.
postanowił:
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza
od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. IV KK 145/25.
UZASADNIENIE
Pismem z dnia 16 kwietnia 2025 r. obrońca skazanych R. Ł. i A. C. złożył
wniosek o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Stanisława Stankiewicza od
rozpoznania sprawy zawisłej przed Sądem Najwyższym pod sygn. akt IV KK
145/25. Obrońca podniósł, że podstawą wniosku o wyłączenie jest wadliwe
powołanie na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego. Wniosek o wyłączenie
sędziego został zarejestrowany pod sygn. KRI 986 i przydzielony do rozpoznania
SSN Barbarze Skoczkowskiej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek obrońcy skazanych, oparty o przepis art. 41 § 1 k.p.k., zasługuje na
uwzględnienie. Zgodnie z tym przepisem sędzia podlega wyłączeniu, jeżeli istnieje
IV KK 145/25
2
okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego
bezstronności w danej sprawie. Okolicznością mogąca wywołać tę wątpliwość
może być m.in. tryb powołania sędziego Sądu Najwyższego na urząd (zob. np.
postanowienie SN z dnia 19 października 2022 r., sygn. akt II KK 206/21). Sąd
Najwyższy ma zatem obowiązek wyłączyć sędziego także wówczas, gdy orzekanie
przez sędziego w sprawie mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszych
uchybień, a więc do naruszenia standardu niezależności i bezstronności
gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej
Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności i uznania, że taki
skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu
ustanowionego ustawą, co mogłoby skutkować m.in. odpowiedzialnością
odszkodowawczą Państwa (zob. np. postanowienie SN z dnia 11 kwietnia 2023 r.,
sygn. akt II KK 57/23 [KRI 155]).
Sam fakt brania udziału w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego
Sądu Najwyższego z udziałem wadliwie ukształtowanej Krajowej Rady
Sądownictwa prowadzi do nienależytej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2
k.p.k. (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22;
uchwała Sądu Najwyższego w składzie połączonych 3 Izb z dnia 23 stycznia 2020
r., BSA I-4110-1/20). Z dotychczasowego orzecznictwa Europejskiego Trybunału
Praw Człowieka, wynika natomiast, że tego rodzaju wady stwierdzone w
postępowaniach nominacyjnych na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego mają
charakter systemowy i będą brane pod uwagę w podobnych skargach złożonych w
przyszłości do Trybunału (por. m. in. wyroki: z dnia 22 lipca 2021 r., nr 43447/19,
Reczkowicz przeciwko Polsce; z dnia 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i 57511/19,
Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce i z dnia 3 lutego 2022 r., nr 1469/20,
Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce).
Wydaje się jednak konieczne zauważenie, że głównym powodem wyłączenia
sędziego Stankiewicza jest uznanie, że orzekając w przedmiocie kasacji, zmuszony
byłby on do zajęcia stanowiska odnośnie okoliczności, która także go bezpośrednio
dotyczy, albowiem jest związana z jego własną procedurą nominacyjną. Sędzia
Sądu Najwyższego Stanisław Stankiewicz, który został objęty wnioskiem, uzyskał
powołanie na stanowisko sędziego SN na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa
IV KK 145/25
3
ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o
zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.
Podkreślić należy, że w kasacji obrońca skazanych podniósł zarzut obrazy art. 439
§ 1 pkt 2 k.p.k. związany z nienależytą obsadą Sądu Apelacyjnego w Katowicach
właśnie z uwagi na zasiadanie w jego składzie sędziego powołanego na wniosek
KRS ukształtowanej na podstawie tej samej ustawy z 8 grudnia 2017 r. Orzekanie
w tej sprawie przez sędziego Stanisława Stankiewicza naruszałoby więc zasadę
nemo iudex in casa sua.
Mając powyższe na uwadze, należało wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego
Stanisława Stankiewicza od udziału w rozpoznaniu sprawy o sygn. IV KK 145/25.
[J.J.]
[r.g.]
