IV KK 121/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 26 czerwca 2025 r.
SSN Paweł Wiliński
w sprawie D. S.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 26 czerwca 2025 r.
kwestii wyłączenia sędziego Stanisława Stankiewicza
od udziału w sprawie IV KK 121/25,
na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1
Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
p o s t a n o w i ł:
wyłączyć sędziego Stanisława Stankiewicza od udziału w sprawie
Sądu Najwyższego o sygn. akt IV KK 121/25.
UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 8 maja 2025 r. (data wpływu) obrońca skazanego D. S.
wniósł o wyłączenie sędziego Stanisława Stankiewicza od udziału w
rozpoznawaniu niniejszej sprawy kasacyjnej. Obrońca wskazał na uzasadnione
wątpliwości co do bezstronności sędziego Stanisława Stankiewicza wynikające z
jego powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w wyniku rekomendacji
uzyskanej od KRS ukonstytuowanej po nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Konieczność wyłączenia od orzekania SSN Stanisława Stankiewicza w
niniejszym postępowaniu nie ulega wątpliwości.
IV KK 121/25
2
Niniejsze postępowanie kasacyjne jest konsekwencją wznowienia tego
postępowania przez Sąd Najwyższy (sygn. IV KO 7/25) i uchylenia postanowienia
tego Sądu z dnia 25 kwietnia 2024 r. w sprawie IV KK 95/24 z uwagi na jego
wydanie przez nienależycie obsadzony skład sądzący – w osobie SSN Igora
Zgolińskiego, powołanego na to stanowisko w wyniku rekomendacji uzyskanej od
KRS ukonstytuowanej po nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r. Wyznaczony
następnie do rozpoznania wznowionej sprawy kasacyjnej SSN Adam Roch został z
tych samych powodów wyłączony postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2025 r. (k. 78
akt SN). Tożsame powody dotyczą wyznaczonego aktualnie do rozpoznania tej
sprawy SSN Stanisława Stankiewicza.
Zagadnienie, które wystąpiło na gruncie niniejszej sprawy, związane z
procedurą powołań sędziowskich, było przedmiotem obszernej analizy w uchwale
składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20 (OSNKW
2020/2/7) oraz w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2
czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), a w zakresie statusu
Krajowej Rady Sądownictwa także w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22. Zachowują one swoją
aktualność także na gruncie niniejszej sprawy i nie wymagają powtarzania.
Okoliczności wskazane w w/w uchwale trzech Izb Sądu Najwyższego
znajdują w pełni zastosowanie do SSN Stanisława Stankiewicza. Jest to tym
bardziej uzasadnione, że sędzia przystąpił do udziału w procedurze powołania na
stanowisko sędziego Sądu Najwyższego nie tylko już po wydaniu wskazanej
uchwały trzech Izb Sądu Najwyższego ze stycznia 2020 r., a więc w pełni świadomy
jej treści, ale co szczególnie uderzające po wydaniu przez sądy polskie i sądy
międzynarodowe licznych orzeczeń, w których wskazano na strukturalną i
ustrojową wadliwość procedury powołania sędziów z udziałem KRS ukształtowanej
na podstawie ustawy z 8 grudnia 2017 r. – w świetle której niezależność i
bezstronność sędziego nie jest zagwarantowana stronom w sposób wymagany
przez art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 EKPC. Wskazany sędzia miał
zatem pełną wiedzę na długo przed rozpoczęciem konkursu na stanowisko
sędziego w Sądzie Najwyższym, że udział w nim oznacza akceptację dla
IV KK 121/25
3
stwierdzonej strukturalnej dysfunkcjonalności procesu wyboru, a zatem także
wpłynie na ocenę tego, w jakim stopniu jest w stanie wypełnić standard sędziego
niezależnego i bezstronnego. Realizacja tych wartości jest zaś nie tyle przywilejem,
co przede wszystkim obowiązkiem sądu i nakazem postępowania dla każdego
sędziego. Bez bezstronności, niezależności i niezawisłości nie ma ani sądu ani
sędziego w rozumieniu Konstytucji, a przede wszystkim nie będzie właściwej
realizacji podstawowego prawa jednostki do sądu, o którym mowa w art. 45 ust. 1
Konstytucji (zob. opracowania zawarte w Bezstronność sędziego w sprawach
karnych w świetle zarzutu wadliwości jego powołania, Warszawa 2022).
W świetle powyższego stwierdzić zatem należy zasadność wniosku o
wyłączenie, albowiem zachodzą podstawy do wyłączenia sędziego Stanisława
Stankiewicza od udziału w sprawie prowadzonej w Sądzie Najwyższym pod
sygnaturą IV KK 121/25, skoro jak wskazano wyżej sąd orzekający, w którego
składzie by uczestniczył, nie spełniałby w tej sytuacji kryteriów określonych w art.
45 ust. 1 Konstytucji, art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, zaś
postępowanie prowadzone przez taki sąd byłoby obciążone wadą traktowaną na
gruncie wykładni przyjętej w uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z
dnia 23 stycznia 2020 r. jako bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt
2 k.p.k.
Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak na wstępie.
[J.J.]
[r.g.]
