IV CSK 61/18

Sygn. akt IV CSK 61/18

POSTANOWIENIE

Dnia 19 czerwca 2018 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Paweł Grzegorczyk

w sprawie z powództwa Stowarzyszenia (…) przeciwko Gminie M.
‎o zapłatę,
‎na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej

w dniu 19 czerwca 2018 r.,
‎na skutek skargi kasacyjnej strony pozwanej

od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)
‎z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt I ACa (…),

1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;

2. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 2 700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

UZASADNIENIE

Zgodnie z art. 398⁹ § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującego od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 398⁴ § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.

W skardze kasacyjnej złożonej od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 4 października 2017 r. skarżąca Gmina M. wskazała na istotne zagadnienia prawne związane z dopuszczalnością drogi sądowej w sprawach o zapłatę dotacji oświatowej na podstawie art. 90 ust. 1a - 3ad ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (jedn. tekst: Dz. U. z 2017 r., poz. 2198 ze zm., dalej - „u.s.o.”), charakterem prawnym roszczenia dochodzonego przed sądem na podstawie art. 90 ust. 1a - 3ad u.s.o. jako dotacji, względnie refundacji, a także wskazaniem rachunku bankowego beneficjenta jako warunkiem wypłaty dotacji. Powołała się również na oczywistą zasadność skargi wskazując na naruszenie art. 328 § 2 k.p.c. oraz art. 5 k.c.

Powołanie się w skardze kasacyjnej na istotne zagadnienie prawne
‎(art. 398⁹ § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania konkretnego problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on znaczenie dla rozwoju prawa lub precedensowy charakter. Problem ten powinien odnosić się do określonych, powołanych we wniosku przepisów prawa, zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozstrzyganą sprawą. Konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen, jak również możliwych wariantów interpretacyjnych (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, niepubl., z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, niepubl., z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, niepubl., i z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14, niepubl.).

Zagadnienia przytoczone przez skarżącą nie spełniały tych wymagań. Kwestia dopuszczalności drogi sądowej do dochodzenia roszczeń o zapłatę dotacji na podstawie art. 90 u.s.o. została twierdząco przesądzona przez Sąd Najwyższy w dotychczasowym orzecznictwie (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 stycznia 2007 r., IV CSK 312/06, niepubl., z dnia 4 września 2008 r., IV CSK 204/08, niepubl., z dnia 20 czerwca 2013 r., IV CSK 696/12, niepubl., z dnia 22 maja 2014 r., IV CSK 531/13, niepubl., a także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 23 października 2007 r., III CZP 88/07, niepubl.). Powołane przez skarżącą poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone m.in. w postanowieniu z dnia 27 marca 2013 r., II GSK 322/13, niepubl., nie stanowią z tej perspektywy novum, zważywszy, że przywołana linia orzecznicza została w najnowszym orzecznictwie – w odniesieniu do dotacji należnych za okres poprzedzający wejście w życie ustawy z dnia 23 czerwca 2016 r. nowelizującej u.s.o. (Dz. U. poz. 1010) – podtrzymana przy świadomości wahań w orzecznictwie sądowoadministracyjnym co do kwalifikacji czynności związanych z przyznaniem dotacji jako czynności z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.o.p.s.a. (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 24 lutego 2017 r., IV CSK 212/16, niepubl., i z dnia 14 lipca 2017 r., II CSK 773/16, niepubl.).

Również drugie z zagadnień zmierzało w istocie do podważenia stabilnej linii orzecznictwa Sądu Najwyższego w kontekście art. 90 u.s.o., upatrującej w tym przepisie źródła zobowiązania, do którego dochodzenia dopuszczalna jest droga sądowa. Stanowisko to zakłada, że dochodząc niewypłaconej dotacji powód domaga się świadczenia przysługującego mu ex lege na podstawie art. 90 u.s.o., na warunkach przewidzianych w tym przepisie, nie zaś naprawienia szkody w rozumieniu art. 471 k.c. lub niesprecyzowanej bliżej „refundacji”, której przesłanki wypłaty miałyby być odmienne od określonych w art. 90 u.s.o. (por. też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2015 r., V CSK 376/14, niepubl.). Wątpliwość związaną z brakiem rachunku bankowego należało natomiast uznać za bezprzedmiotową wobec znajdującego odzwierciedlenie w materiale sprawy i wiążącego Sąd Najwyższy (art. 398¹³ § 2 k.p.c.) ustalenia Sądu Apelacyjnego, że powód wskazał rachunek bankowy, na który miała nastąpić wypłata dotacji, we wniosku o jej wypłatę (por. też wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 marca 2015 r., II GSK 2450/13, niepubl.).

Skarżąca nie wykazała również oczywistej zasadności skargi kasacyjnej (art. 398⁹ § 1 pkt 4 k.p.c.), która w świetle wielokrotnych i utrwalonych wypowiedzi Sądu Najwyższego wymaga, aby zaskarżone orzeczenie było ewidentnie wadliwe, w sposób widoczny dla każdego przeciętnego prawnika „na pierwszy rzut oka” (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2000, V CKN 1780/00, OSNC 2001, nr 3, poz. 52, i z dnia z 22 marca 2001 r., V CZ 131/00, OSNC 2001, nr 10, poz. 156). Naruszenie art. 328 § 2 w związku z art. 391 § 1 k.p.c. może stanowić podstawę uwzględnienia skargi kasacyjnej, a konsekwentnie także przyjęcia jej do rozpoznania, wyłącznie w szczególnych sytuacjach, gdy sposób sporządzenia uzasadnienia orzeczenia sądu drugiej instancji całkowicie wyklucza poddanie go kontroli kasacyjnej (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1997 r., II CKN 112/97, niepubl., z dnia 11 maja 2000 r., I CKN 272/00, niepubl., z dnia 20 lutego 2003 r., I CKN 65/01, niepubl., i z dnia 15 kwietnia 2016 r., I CSK 278/15, niepubl. oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2013 r., III CSK 293/12, OSNC 2013, nr 12, poz. 148). Sytuacja taka nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Stosowanie art. 5 k.c., jako kreującego klauzulę generalną nawiązującą do zasad słuszności, zostało natomiast pozostawione w dalekim zakresie uznaniu sądów meriti. In casu do przekroczenia granic tego uznania nie doszło, mając dodatkowo na względzie, że ewentualne roszczenia związane z korzystaniem przez powoda z nieruchomości pozwanej po ustaniu umowy użyczenia nie mają wpływu na byt roszczenia dochodzonego przez powoda w niniejszej sprawie, mogą być natomiast dochodzone przez pozwaną w odrębnym postępowaniu sądowym.

Z tych względów, na podstawie art. 398⁹ § 2 w związku z art. 98, art. 398²¹ i art. 391 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.

aj