III UZ 18/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 listopada 2025 r.
SSN Agnieszka Góra-Błaszczykowska
w sprawie z odwołania T. P.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Radomiu
o prawo do emerytury,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 27 listopada 2025 r.,
zażalenia odwołującej się na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z dnia 4 lipca 2025 r., sygn. akt III AUa 619/24 WSC U 28/25,
1. oddala zażalenie;
2. zasądza od Skarbu Państwa (kasa Sądu Okręgowego w
Radomiu) na rzecz adwokata B.O. kwotę 270 (dwieście
siedemdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy
prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 4 lipca 2025 r., sygn. akt III AUa 619/24 (WSC U 28/25), Sąd
Apelacyjny w Lublinie odrzucił skargę kasacyjną powódki T. P. od wyroku Sądu
Apelacyjnego w Lublinie z 29 stycznia 2025 r., sygn. akt III AUa 619/24.
Wyrokiem z 29 stycznia 2025 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelację (pkt
I) oraz przyznał adwokatowi B. O. od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w
Radomiu) kwotę 270 złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług z
tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu
III UZ 18/25
2
apelacyjnym oraz kwotę 287,50 złotych tytułem poniesionych kosztów przejazdu na
rozprawę apelacyjną (pkt II).
Odpis powyższego wyroku z uzasadnieniem został przesłany pełnomocnikowi
wnioskodawcy poprzez umieszczenie w Portalu Informacyjnym. Pismo nie zostało
podjęte w terminie, toteż uznano je za skutecznie doręczone w dniu 17 marca 2025
r., czyli po upływie 14 dni od daty umieszczenia pisma w systemie
teleinformatycznym (art. 1311 § 2 k.p.c.).
W dniu 19 marca 2025 r. T. P., reprezentowana przez pełnomocnika adwokata
B. O., wniosła skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Pełnomocnik
wnioskodawczyni adw. B. O. został wezwany do uzupełnienia braków formalnych
skargi kasacyjnej poprzez złożenie odrębnego uzasadnienia wniosku o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania oraz do złożenia pełnomocnictwa do
reprezentowania wnioskodawczyni przed Sądem Najwyższym - w terminie
tygodniowym, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Wezwanie to zostało
uznane za doręczone adwokatowi B. O. w dniu 16 czerwca 2025 r.
W dniu 16 czerwca 2025 r. adwokat B. O. wniósł pismo procesowe, w którym
złożył wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, natomiast nie złożył
pełnomocnictwa do reprezentowania T. P. przed Sądem Najwyższym. W ocenie
autora pisma, zobowiązanie pełnomocnika z urzędu do złożenia takiego
pełnomocnictwa jest pozbawione podstaw prawnych i powinno zostać uchylone.
Wskazał, że ustawą z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania
cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2023 poz. 614) w ustawie z 17
listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 1805, ze
zm.) art 91 pkt 1 k.p.c. otrzymał brzmienie: „wszystkich łączących się ze sprawą
czynności procesowych, nie wyłączając powództwa wzajemnego, skargi
kasacyjnej, skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego ich
wniesieniem, jak też wniesieniem interwencji głównej przeciwko mocodawcy;"; art.
118 § 2 otrzymał brzmienie: „Adwokat lub radca prawny ustanowiony przez sąd jest
obowiązany zastępować stronę w zakresie wynikającym z art. 91, chyba że z
postanowienia sądu wynika, iż obowiązek zastępowania strony ustaje wcześniej.".
Natomiast w art. 19 ust. 1 cyt. ustawy zmieniającej „do spraw wszczętych i
niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się
III UZ 18/25
3
przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą".
Wobec powyższego skoro sprawa ta nie została zakończona przed wejściem w
życie powyższej ustawy (art. 19), a z treści postanowienia Sądu Okręgowego o
wyznaczeniu adw. B. O. pełnomocnikiem T. P. z urzędu nie wynika, by jego
obowiązek do zastępowania wnioskodawczyni ustawał wcześniej, to jako
pełnomocnik z urzędu jest umocowany do wniesienia skargi kasacyjnej i
reprezentacji wnioskodawczym w postępowaniu kasacyjnym.
W ocenie Sądu Apelacyjnego zaprezentowane stanowisko jest błędne.
Postanowieniem z 30 czerwca 2022 r. Sąd Okręgowy ustanowił dla T. P. adwokata
z urzędu. W następstwie tego w dniu 12 lipca 2022 r. Okręgowa Rada Adwokacka
wyznaczyła adwokata B. O. jako pełnomocnika wnioskodawczyni w sprawie.
Zgodnie z art. 118 § 2 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym do 1 lipca 2023 r. adwokat
lub radca prawny ustanowiony przez sąd jest obowiązany zastępować stronę do
prawomocnego zakończenia postępowania, chyba że z postanowienia sądu
wynika, iż obowiązek zastępowania strony ustaje wcześniej. Zasadą było więc, że
umocowanie pełnomocnika z urzędu wygasało z chwilą prawomocnego
zakończenia postępowania. Nie wykluczało to możliwości dokonywania przez
pełnomocnika po prawomocnym zakończeniu postępowania niektórych czynności
dotyczących faz poprzedzających wydanie orzeczenia kończącego postępowanie w
sprawie (por. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 5 czerwca 2008 r., III CZP
142/07, OSNC 2008, Nr 11, poz. 122, postanowienie SN z 21 maja 2014 r., II CZ
18/14).
W wyniku nowelizacji art. 91 pkt 1 k.p.c., dokonanej ustawą z 9 marca 2023 r. o
zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw,
pełnomocnictwo procesowe uprawnia obecnie z mocy samego prawa do wniesienia
skargi kasacyjnej i udziału w postępowaniu wywołanym jej wniesieniem. Nowelizacji
uległ również art. 118 § 2 k.p.c., określający zakres obowiązku zastępowania strony
przez pełnomocnika z urzędu.
W obecnym stanie prawnym art. 118 § 2 k.p.c. przewiduje, że adwokat lub
radca prawny ustanowiony przez sąd jest obowiązany do zastępstwa w zakresie
wynikającym z art. 91 k.p.c., chyba że z postanowienia sądu wynika, iż obowiązek
zastępowania strony ustaje wcześniej.
III UZ 18/25
4
Nie ulega zatem wątpliwości, że po 1 lipca 2023 r. zakres umocowania
pełnomocnika z urzędu obejmuje również co do zasady wniesienie skargi
kasacyjnej. Zgodnie z art. 19 ust. 1 ustawy z 9 marca 2023 r. do spraw wszczętych
i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy w
brzmieniu nadanym tą ustawą. A zatem w przypadku, gdy przepisy szczególne nie
stanowią inaczej, w każdym toczącym się postępowaniu, od 1 lipca 2023 r. powinny
być stosowane przepisy nowe. Nie oznacza to jednak nakazu stosowania nowych
przepisów do czynności dokonanych w toku postępowania wcześniej, tj. przed 1
lipca 2023 r. Zgodnie z art. 20 ustawy z 9 marca 2023 r., w sprawach wszczętych i
niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy zachowują moc
czynności dokonane zgodnie z przepisami w brzmieniu dotychczasowym.
Konstrukcja art. 20 ustawy z 9 marca 2023 r. nakazuje więc przyjęcie, że
zmiana zakresu nałożonych na pełnomocnika z urzędu obowiązków, wynikających
z nowego brzmienia art. 118 § 2 k.p.c., a obejmujących stosownie do art. 91 pkt 1
k.p.c. również umocowanie do wniesienia skargi kasacyjnej, dotyczy tylko
pełnomocników ustanowionych z urzędu po dniu wejścia w życie ustawy
zmieniającej, czyli po 1 lipca 2023 r.
Takie stanowisko przeważa w aktualnym orzecznictwie Sądu Najwyższego
(postanowienia: z 25 października 2023 r., III CZ 238/23; z 27 czerwca 2024 r., III
CZ 99/24; z 14 listopada 2024 r., III CZ 216/24; z 20 marca 2025 r, III CZ 277/24).
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z 30 grudnia 2024 r., III CZ 178/24,
zakres umocowania pełnomocnika z urzędu - o ile jego obowiązek zastępowania
strony nie został przez sąd ograniczony - wyznacza stan prawny obowiązujący w
dacie jego ustanowienia. Automatyczne rozszerzenie zakresu umocowania
pełnomocnika z urzędu kolidowałoby ze źródłem tego umocowania uzależnionym
od oceny sądu potrzeby jego ustanowienia, możliwości finansowych strony
sfinansowania pomocy prawnej z urzędu na wszystkich etapach postępowania, a
także ingerowałoby w kompetencje sądu do ograniczenia zakresu pełnomocnictwa
(...). Ponadto, ustanowienie adwokata łub radcy prawnego jest jednoznaczne z
udzieleniem pełnomocnictwa procesowego (art. 118 § 1 k.p.c.), co oznacza, że
zakres tego pełnomocnictwa był taki, jaki wynikał z art. 118 § 1 k.p.c. w dacie
wydania postanowienia sądu, chyba że sąd ograniczył zakres pełnomocnictwa
III UZ 18/25
5
wskazując, że obowiązek zastępowania strony ustaje wcześniej. Strona, której
wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu uwzględniono bez wskazania, że
obowiązek jej zastępowania ustanie wcześniej mogła zatem zakładać, że
pełnomocnik będzie ją reprezentował do prawomocnego zakończenia
postępowania, nie mając uprawnienia do wniesienia skargi kasacyjnej czy skargi o
wznowienie postępowania. Na nic innego się w istocie - składając wniosek o
ustanowienie pełnomocnika z urzędu - nie godziła, skoro czyniła to w poprzednim
stanie prawnym, a sąd nie mógł rozszerzyć zakresu działania pełnomocnika z
urzędu bez wniosku strony. Przyjęcie na tej podstawie, że pełnomocnik
ustanowiony przed 1 lipca 2023 r. uzyskuje uprawnienie do wniesienia skargi
kasacyjnej należy odrzucić jako mogące pozostawać w sprzeczności zarówno z
intencją strony, która składała wniosek o przyznanie pomocy prawnej z rzędu, jak i
sądu, który ustanowił pełnomocnika z urzędu.
Wprawdzie źródłem pełnomocnictwa z urzędu jest czynność sądu, a nie
oświadczenie mocodawcy, jednak skutek tej czynności jest równoznaczny z
udzieleniem pełnomocnictwa procesowego, którego zakres został oznaczony w
postanowieniu sądu lub przepisach ustawy obowiązujących w dacie wydania
postanowienia. Taki też jest zakres obowiązków pełnomocnika, które muszą
korespondować z zakresem jego umocowania i które wyznacza ustawa
obowiązująca w dacie wydania przez sąd postanowienia o ustanowieniu
pełnomocnika z urzędu (postanowienie SN z 30 grudnia 2024 r., III CZ 178/24).
Jak wyżej wskazano, adwokat B. O. został ustanowiony pełnomocnikiem
wnioskodawczyni przed 1 lipca 2023 r. Oznacza to, że umocowanie ustanowionego
dla wnioskodawczyni pełnomocnika z urzędu wygasło z dniem uprawomocnienia
się wyroku Sądu Apelacyjnego, tj. 29 stycznia 2025 r. Składający w imieniu
wnioskodawczyni skargę kasacyjną adw. B. O. - wezwany do uzupełnienia braków
formalnych skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa do reprezentowania
wnioskodawczym przed Sądem Najwyższym w terminie tygodniowym, pod rygorem
odrzucenia skargi kasacyjnej - braku tego nie uzupełnił. Skarga kasacyjna, złożona
przez osobę do tego nieumocowaną, jest niedopuszczalna i podlegać musiała
odrzuceniu.
Odwołująca się w zażaleniu na powyższe postanowienie zarzuciła:
III UZ 18/25
6
1. Obrazę przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść
zaskarżonego orzeczenia, tj. art. 91 pkt 1 k.p.c. w zw. z art. art.118 § 2 k.p.c.
w zw. z art. 19 ust. 1 ustawy z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks
postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2023 poz.
614) poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające
na niezasadnym przyjęciu, że pełnomocnik z urzędu ustanowiony dla T. P.
nie jest osobą uprawnioną do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie
niniejszej, pomimo że prawidłowa wykładnia w.w. norm prawnych prowadzi
do wniosków przeciwnych, co w konsekwencji doprowadziło do:
2. Obrazy przepisów postępowania, która miała istotny wpływ na treść
zaskarżonego orzeczenia, tj. art. 3986 § 2 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe
zastosowanie polegające na niezasadnym przyjęciu, że zaistniały przesłanki
do odrzeczenia skargi kasacyjnej.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, a
ewentualnie o rozważenie przekazania powstałego w tej sprawie zagadnienia
prawnego do rozstrzygnięcia powiększonymi składowi Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.
W niniejszej sprawie zasadniczy spór dotyczy zakresu czasowego umocowania
pełnomocnika z urzędu na podstawie art. 118 § 2 k.p.c. w zw. z art. 91 pkt 1 k.p.c.
Wskazać należy, że zakres umocowania pełnomocnika z urzędu określa art.
118 § 2 k.p.c., odsyłający do zakresu określonego w art. 91 k.p.c. Do 1 lipca 2023 r.
zakres ten obejmował powództwo wzajemne, skargę o wznowienie postępowania i
postępowania wywołane ich wniesieniem, jak też wniesieniem interwencji głównej
przeciwko mocodawcy. Objęcie ustawowym zakresem umocowania innych
postępowań (z powództwa wzajemnego, z interwencji głównej) wskazuje, że
pominięcie skargi kasacyjnej w tym przepisie mogło wynikać z założenia
ustawodawcy, że postępowanie kasacyjne, jako dalszy - chociaż nadzwyczajny i o
ograniczonym zakresie kognicji - ciąg postępowania, jest objęte zakresem pojęcia
„wszystkich łączących się ze sprawą czynności procesowych”. W uchwale 7
III UZ 18/25
7
sędziów z 5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07 9 OSNC 2008, nr 11, poz. 122), Sąd
Najwyższy uznał, że zakres umocowania z art. 91 k.p.c. nie obejmuje zastępstwa w
postępowaniu kasacyjnym.
Ustawą z 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego
oraz niektórych innych ustaw ustawodawca zdecydował się dodać skargę
kasacyjną do czynności expilicite wymienionych w art. 91 k.p.c. Zmiana ta
obowiązuje od 1 lipca 2023 r. Przy tym do spraw wszczętych i niezakończonych
przed 1 lipca 2023 r. stosuje się przepisy k.p.c. w brzmieniu obowiązującym od 1
lipca 2023 r. (art. 19 ust. 1 ustawy zmieniającej), z wyjątkami określonymi w art. 19
ust. 2-7 u. zmieniającej. Wyjątki te nie obejmują art. 91 k.p.c., co oznacza, że
zakres umocowania pełnomocnictwa udzielonego przed 1 lipca 2023 r. od tego dnia
należy ustalać w oparciu o art. 91 k.p.c. w nowym brzmieniu, chyba że
postępowanie zakończyło się prawomocnie przed tym dniem.
W orzecznictwie dominuje pogląd, że art. 91 k.p.c. w nowym brzmieniu stosuje
się tylko do pełnomocnictw udzielonych po 1 lipca 2023 r. Na uzasadnienie
przyjętego stanowiska wskazuje się, że ustawa zmieniająca nie mogła z mocą
wsteczną rozszerzyć zakresu umocowania pełnomocnictwa udzielonego wcześniej.
Jednak wola ustawodawcy była odmienna, a ponadto ustawa zmieniająca została
opublikowana w Dzienniku Ustaw 31 marca 2023 r. i każda strona toczącego się
wówczas postępowania miała czas do 1 lipca 2023 r. na wyłączenie wniesienia
skargi kasacyjnej z udzielonego pełnomocnictwa, jeżeli nie chciała, aby
pełnomocnik był uprawniony do tej czynności. Jednak ten argument nie stosuje się
w przypadku umocowania wynikającego z ustanowienia pełnomocnika
postanowieniem sądu. W takim przypadku sąd, który ustanowił pełnomocnika przed
1 lipca 2023 r., bez bliższego określenia zakresu umocowania, przyznał
pełnomocnikowi zakres zastępstwa określony w art. 91 k.p.c. w brzmieniu sprzed 1
lipca 2023 r. Ustawa zmieniająca nie zmieniła z mocą wsteczną zakresu
zastępstwa określonego w art. 118 § 2 k.p.c., niezależnie od rozstrzygnięcia sporu
o zakres pełnomocnictw udzielonych przez strony przed 1 lipca 2023 r. (zob.
postanowienie Sądu Najwyższego z 17 lipca 2025 r., III CZ 111/25; postanowienie
Sądu Najwyższego z 25 września 2025 r., I CSK 2820/24).
III UZ 18/25
8
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono, że zgodnie z art. 19 ust. 1
ustawy z 9 marca 2023 r. do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem
wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą.
Oczywiste jest zatem, że w przypadku, gdy przepisy szczególne nie stanowią
inaczej (zob. zwłaszcza art. 19 ust. 2-7 ustawy z 9 marca 2023 r.), w każdym
toczącym się postępowaniu od 1 lipca 2023 r. powinny być stosowane przepisy
nowe. Nie oznacza to jednak nakazu stosowania nowych przepisów do czynności
dokonanych w toku postępowania wcześniej, a więc przed 1 lipca 2023 r.
Oznaczałoby to przecież w istocie przydanie tym przepisom mocy wstecznej
(postanowienie Sądu Najwyższego z 28 maja 2025 r., I CSK 4059/24, OSNC 2025,
nr 11, poz. 105).
Istotne znaczenie ma w tym kontekście art. 20 ustawy z 9 marca 2023 r.,
zgodnie z którym w sprawach wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia
w życie tej ustawy zachowują moc czynności dokonane zgodnie z przepisami w
brzmieniu dotychczasowym. Przepis ten w nieco zawiły sposób wprowadza zasadę,
że ocena skutków czynności procesowych dokonywanych przed wejściem w życie
ustawy z 9 marca 2023 r. jest przeprowadzana na podstawie przepisów
obowiązujących w chwili dokonywania danej czynności. Nie sposób przecież
dokonywać oceny „mocy” danej czynności w oderwaniu od jej skutków. Oczywiste
jest przy tym, że strony i sąd, dokonując konkretnej czynności, nie mogą
antycypować, iż czynność ta będzie podlegać ocenie na podstawie innych
przepisów niż obowiązujące w chwili jej dokonywania. Jeżeli zatem przepisy, które
weszły w życie po 1 lipca 2023 r., przewidują dla danej czynności inne wymagania
formalne, inne przesłanki dopuszczalności i skuteczności, wiążą z nią inne skutki
niż dotychczas itp., to czynność ta powinna podlegać ocenie na podstawie
przepisów obowiązujących wcześniej, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej
(zob. np. art. 21 ust. 1 ustawy z 9 marca 2023 r.).
Konstrukcja art. 20 ustawy z 9 marca 2023 r. nakazuje więc przyjęcie, że
zmiana zakresu nałożonych na pełnomocnika z urzędu obowiązków, wynikających
z nowego brzmienia art. 118 § 2 k.p.c., a obejmujących stosownie do art. 91 pkt
1 k.p.c. również umocowanie do wniesienia skargi kasacyjnej, dotyczy tylko
III UZ 18/25
9
pełnomocników ustanowionych z urzędu po dniu wejścia w życie ustawy
zmieniającej, czyli po 1 lipca 2023 r.
Takie stanowisko zdecydowanie dominuje w aktualnym orzecznictwie Sądu
Najwyższego (zob. zwłaszcza postanowienia: z 25 października 2023 r., III CZ
238/23; z 27 czerwca 2024 r., III CZ 99/24; z 14 listopada 2024 r., III CZ 216/24, i z
20 marca 2025 r., III CZ 277/24; por. jednak odmienne stanowisko wyrażone w
postanowieniu z 23 października 2024 r., I CSK 763/24). Jak wyjaśnił Sąd
Najwyższy w postanowieniu z 30 grudnia 2024 r., III CZ 178/24, zakres
umocowania pełnomocnika z urzędu - o ile jego obowiązek zastępowania strony nie
został przez sąd ograniczony - wyznacza stan prawny obowiązujący w dacie jego
ustanowienia. Automatyczne rozszerzenie zakresu umocowania pełnomocnika z
urzędu kolidowałoby zatem ze źródłem tego umocowania uzależnionym od oceny
sądu potrzeby jego ustanowienia, możliwości finansowych strony sfinansowania
pomocy prawnej z urzędu na wszystkich etapach postępowania, a także
ingerowałoby w kompetencje sądu do ograniczenia zakresu pełnomocnictwa.
Uzyskanie nieodpłatnej pomocy prawnej jest każdorazowo poprzedzone
orzeczeniem sądu, kierującego się sytuacją materialną i życiową strony, potrzebą
ustanowienia pełnomocnika oraz stanem prawnym obowiązującym w dacie
wydawania orzeczenia w tym przedmiocie. Uznanie, że na skutek ustawowych
zmian zakresu umocowania pełnomocników z urzędu dochodzi do automatycznego
rozszerzenia zakresu uzyskanej przez stronę postanowieniem sądu pomocy
prawnej z urzędu, a zatem zwiększenia zakresu obowiązków pełnomocnika z
urzędu, mogłoby prowadzić do korzystania z tego uprawnienia mimo braku
weryfikacji przez sąd takiej potrzeby.
Ponadto ustanowienie adwokata lub radcy prawnego jest jednoznaczne z
udzieleniem pełnomocnictwa procesowego (art. 118 § 1 k.p.c.), co oznacza, że
zakres tego pełnomocnictwa był taki, jaki wynikał z art. 118 § 1 k.p.c. w dacie
wydania postanowienia sądu, chyba że sąd ograniczył zakres pełnomocnictwa,
wskazując, że obowiązek zastępowania strony ustaje wcześniej. Strona, której
wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu uwzględniono bez wskazania, że
obowiązek jej zastępowania ustanie wcześniej, mogła zatem zakładać, że
pełnomocnik będzie ją reprezentował do prawomocnego zakończenia
III UZ 18/25
10
postępowania, nie mając uprawnienia do wniesienia skargi kasacyjnej czy skargi o
wznowienie postępowania. Na nic innego się w istocie - składając wniosek o
ustanowienie pełnomocnika z urzędu - nie godziła, skoro czyniła to w poprzednim
stanie prawnym, a sąd nie mógł rozszerzyć zakresu działania pełnomocnika z
urzędu bez wniosku strony.
Przyjęcie na tej podstawie, że pełnomocnik ustanowiony przed 1 lipca 2023 r.
uzyskuje uprawnienie do wniesienia skargi kasacyjnej, należy odrzucić jako
mogące pozostawać w sprzeczności zarówno z intencją strony, która składała
wniosek o przyznanie pomocy prawnej z urzędu, jak i sądu, który ustanowił
pełnomocnika z urzędu. Wprawdzie źródłem pełnomocnictwa z urzędu jest
czynność sądu, a nie oświadczenie mocodawcy, jednak skutek tej czynności jest
równoznaczny z udzieleniem pełnomocnictwa procesowego, którego zakres został
oznaczony w postanowieniu sądu lub w przepisach ustawy obowiązujących w dacie
wydania postanowienia. Taki też jest zakres obowiązków pełnomocnika, które
muszą korespondować z zakresem jego umocowania i które wyznacza ustawa
obowiązująca w dacie wydania przez sąd postanowienia o ustanowieniu
pełnomocnika z urzędu (postanowienie SN z 30 grudnia 2024 r., III CZ 178/24).
Oznacza to, że umocowanie ustanowionego dla powódki pełnomocnika z
urzędu wygasło z dniem uprawomocnienia się wyroku Sądu Apelacyjnego, tj. 29
stycznia 2025 r.
Biorąc pod uwagę powyższe, zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art.
39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. O kosztach pomocy prawnej udzielonej z
urzędu rozstrzygnięto na podstawie § 15 ust. 2 w zw. z § 16 ust. 2 pkt 2
Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie
ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów
pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 763 ze zm.)
[KK]
[a.ł]
III UZ 18/25
11
