III USKP 137/24
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 maja 2025 r.
SSN Jarosław Sobutka (przewodniczący)
SSN Robert Stefanicki (sprawozdawca)
SSN Agnieszka Żywicka
w sprawie z odwołania E. sp. z o.o. (poprzednio F. Sp. z o.o. w S.)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Jaśle
z udziałem A. K.
o ustalenie właściwego ustawodawstwa,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w dniu 27 maja 2025 r.,
skargi kasacyjnej odwołującej się od wyroku Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie
z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. akt III AUa 333/23,
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi
Apelacyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz
orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Robert Stefanicki Jarosław Sobutka Agnieszka Żywicka
UZASADNIENIE
III USKP 137/24
2
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 7 listopada 2023 r. oddalił
apelację wnioskodawcy E. sp. z o.o. - poprzednio F. Sp. z o.o. sp. k. w S. wniesioną
od wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 13 lutego 2023 r., wydanym po
ponownym rozpoznaniu sprawy, w którym Sąd ten oddalił odwołanie wnioskodawcy
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Jaśle z dnia 2 grudnia
2019 r. stwierdzającej, że A. K. nie podlega ustawodawstwu polskiemu w okresie od
16 stycznia 2017 r. do 31 lipca 2017 r., ze względu na podleganie ustawodawstwu
niemieckiemu i wycofał zaświadczenie A1 potwierdzające, że w okresie od 18
stycznia 2017 r. do 31 lipca 2017 r. zastosowanie znajdowało w stosunku do niego
ustawodawstwo polskie.
W uzasadnieniu wydanego orzeczenia Sąd odwoławczy wskazał, że
stanowiąca przedmiot niniejszego odwołania decyzja Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych z dnia 2 grudnia 2019 r. została wydana na podstawie art. 83a ust. 1
ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
(aktualnie tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r., poz. 350, dalej jako ustawa o systemie
ubezpieczeń społecznych), w zw. z art. 5 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego
wykonania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów
zabezpieczenia społecznego (Dz.U. UE. L. z 2009 r. Nr 284, s. 1 z późn. zm., dalej
jako rozporządzenie nr 987/2009) i w zw. z art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w
sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia (Dz.U. UE. L. z 2004 r. Nr 166, s. 1 z
późn. zm., dalej jako rozporządzenie nr 883/2004). Organ rentowy w decyzji tej
stwierdził, że A. K. nie podlegała ustawodawstwu polskiemu w okresie od 16 stycznia
2017 r. do 31 lipca 2017 r., ze względu na podleganie ustawodawstwu niemieckiemu
oraz wycofanie zaświadczenia A1 potwierdzającego, że w okresie od 18 stycznia
2017 r. do 31 lipca 2017 r. w stosunku do niego zastosowanie znajdowało
ustawodawstwo polskie. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy powołując się na
wyniki postępowania kontrolnego, z którego wynikały wyraźne rozbieżności
dotyczące rzeczywistego miejsca pracy pracowników/zleceniobiorców
przedsiębiorstw F. Sp. z o.o. Sp. k. i E. Sp. z o.o., których udziałowcami są P. D. i P.
III USKP 137/24
3
H. uznał, że A. K., będąc w okresie objętym wskazanym w decyzji zleceniobiorcą F.
Sp. z o.o. Sp. k. i E. Sp. z o.o., nie wykonywał pracy najemnej w dwóch lub kilku
państwach UE, a wyłącznie na terenie Niemiec, zaś przedstawione przez
zleceniodawców rozliczenie czasu jego pracy nie zasługiwało na wiarę jako
sporządzone wyłącznie na potrzeby uzyskania zaświadczenia A1. W tej sytuacji
organ rentowy uznał za zasadne wycofać powołany dokument przy jednoczesnym
stwierdzeniu, że ubezpieczony A. K. nie podlegał w tym czasie ustawodawstwu
polskiemu w zakresie zabezpieczenia społecznego.
F. Sp. z o.o. Sp. k. w S. odwołała się od powyższej decyzji do Sądu
Okręgowego w Krośnie, wnosząc o jej zmianę przez wydanie zaświadczenia A1
potwierdzającego, że A. K. w spornym okresie podlega ustawodawstwu polskiemu,
zarzucając, że w tym czasie ubezpieczony został zatrudniony w F. Sp. z o.o. Sp. k.
z zamiarem powierzenia mu prac w Polsce i Niemczech oraz w innych krajach, jak
Szwecja. W spornym okresie był wysyłany w celu wykonywania prac w Niemczech,
przy czym w przerwach pomiędzy wyjazdami do Niemiec przyjeżdżał do Polski i
pracował w siedzibie przedsiębiorstwa w S. Wobec powyższego w stosunku do niego
ma zastosowanie art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 w zw. z art. 14 ust. 8
rozporządzenia nr 987/2009. Odwołująca się Spółka podniosła przy tym, że A. K.
miał miejsce zamieszkania w Polsce, tutaj rozliczał podatki i tutaj było jego centrum
życiowe.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie jako
bezzasadne, podtrzymując w całości argumentację zawartą w uzasadnieniu
zaskarżonej decyzji.
Ubezpieczony A. K. w toku postępowania nie zajął stanowiska procesowego
w sprawie.
Sąd Okręgowy w Krośnie, po rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 18 lutego
2021 r., (IV U 47/20) zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
Oddziału w Jaśle z 2 grudnia 2019 r., stwierdzając, iż w stosunku do ubezpieczonego
A. K. zachowuje ważność zaświadczenie A1 potwierdzające w okresie od 18 stycznia
2017 r. do 31 lipca 2017 r. podleganie przez niego ustawodawstwu polskiemu, a
także, że w okresie od 16 stycznia 2017 r. do 31 lipca 2017 r. podlegał on
ustawodawstwu polskiemu.
III USKP 137/24
4
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 29 grudnia 2022 r. (III AUa
275/21), na skutek apelacji organu rentowego, uchylił zaskarżony wyrok i sprawę
przekazał Sądowi Okręgowemu w Krośnie do ponownego rozpoznania. W pierwszej
kolejności Sąd Apelacyjny odnotował, że w dniu 17 marca 2021 r. Zakład
Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Jaśle poinformował tutejszy Sąd, że dnia 8
marca 2021 r. wydana została kolejna, nowa decyzja nr 129/2021, uzupełniająca
zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzję. Odwołanie F. sp. z o.o. sp.k. od tej
decyzji uzupełniającej przekazane zostało Sądowi Okręgowemu w Krośnie do
rozpoznania. Sprawa zarejestrowana została pod sygn. akt IV U 327 /21 i nie została
dotychczas rozstrzygnięta. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Apelacyjny
uznał, że na tym etapie postępowania obie sprawy powinny być rozpoznane łącznie,
jako że decyzja z dnia 8 marca 2021 r. stanowi jedynie uzupełnienie zaskarżonej
decyzji z dnia 2 grudnia 2019 r. Równocześnie Sąd Apelacyjny odnotował, że choć
powołana wyżej decyzja z dnia 8 marca 2021 r. generalnie nie prowadzi do zmiany
stanowiska Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyrażonego w części decyzyjnej
zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji z dnia 2 grudnia 2019 r., to jednak
dokonuje dodatkowej oceny sytuacji ubezpieczonego A. K. w kontekście innych niż
dotąd przepisów koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, przy
jednoczesnym uzupełnieniu w tym zakresie materiału dowodowego i poinformowaniu
niemieckiej instytucji zabezpieczenia społecznego o wycofaniu uprzednio wydanych
dla ubezpieczonego formularzy A1 (czego zabrakło przy wydawaniu zaskarżonej w
niniejszym postępowaniu decyzji z dnia 2 grudnia 2019 r.). Sąd odwoławczy zalecił
w pierwszym rzędzie zarządzenie połączenia przedmiotowej sprawy ze sprawą IV U
327/21 do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia w trybie art. 219 k.p.c., a
następnie dokonanie całościowego osądu sporu. Następnie Sąd Apelacyjny
stwierdził, że Sąd pierwszej instancji niewłaściwie przypisał ubezpieczonemu A. K.
rolę zainteresowanego zamiast innej osoby w rozumieniu art. 47711 § 1 k.p.c., której
praw i obowiązków dotyczy zaskarżona decyzja. Skutkiem powyższych rozważań
Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie było wydanie wyroku kasatoryjnego z
przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Krośnie.
W toku ponownie prowadzonego postępowania dowodowego Sąd pierwszej
instancji ustalił, że w sprawie IV U 327/21 z odwołania F. sp. z o.o. sp.k. od decyzji
III USKP 137/24
5
Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Jaśle z dnia 8 marca 2021 r. Sąd
Okręgowy w Krośnie wydał wyrok z dnia 30 grudnia 2022 r. oddalający wniesione
odwołanie płatnika składek i wyrok ten uprawomocnił się. Tym samym prawomocnie
ustalone zostało, że A.K. w okresie od 16 stycznia 2017 r. do 31 lipca 2017 r. z uwagi
na podleganie w zakresie zabezpieczenia społecznego ustawodawstwu
niemieckiemu nie podlegał ustawodawstwu polskiemu, co uzasadniało wycofanie
zaświadczenia A 1 w stosunku do niego za okres od 18 stycznia 2017 r. do 31 lipca
2017 r. Sąd pierwszej instancji zauważył przy tym, że w sprawie IV U 327/21 organ
rentowy przeprowadził ze swoim niemieckim odpowiednikiem wymagane
postępowanie koordynacyjne i o zaistniałym sporze powiadomił niemiecką instytucję
zabezpieczenia, a ta wyraziła zgodę na objęcie A. K. swoim ubezpieczeniem
społecznym. Powyższe umocniło ustalenie, że w sprawie tej nie można zastosować
przepisu art. 14 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego (WE) nr 987/2009 w związku
z art. 12 ust. 1 rozporządzenia podstawowego (WE) tj. czasowego oddelegowania
pracownika.
W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu Okręgowego w Krośnie, brak było
podstaw do zastosowania wobec ubezpieczonego art. 13 ust. 1 lit. b(i), (ii)
rozporządzenia nr 883/2004, a jednocześnie nie miał on również przymiotu
pracownika delegowanego w rozumieniu art. 12 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu
Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 w zw. z art. 14 ust. 1 rozporządzenia
Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r.
W konsekwencji powyższego A. K. w spornym okresie winien podlegać
ustawodawstwu państwa, w którym wykonywał pracę, stosownie do art. 11 ust. 3 a
powołanego wyżej rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr
883/2004, co stanowi o prawidłowości zaskarżonych decyzji Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych. Mając powyższe na względzie, w oparciu o art. 4771 § 1 k.p.c., Sąd
Okręgowy wyrokiem z dnia 13 lutego 2023 r. oddalił złożone przez E. Sp. z o.o. Sp.
k. w S. odwołanie jako bezzasadne.
Sąd Apelacyjny rozpoznając apelację F. sp. z o.o. sp. k. w S. uznał, że
podniesione w niej zarzuty były bezzasadne, a zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego
w Krośnie z dnia 13 lutego 2023 r. odpowiada prawu. Podzielając ustalenia faktyczne
Sądu pierwszej instancji i przyjmując je za własne, Sąd odwoławczy podzielił także
III USKP 137/24
6
ocenę prawną dokonaną przez ten Sąd. Według Sądu odwoławczego prawidłowo
Sąd Okręgowy za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia przyjął wyrok tego Sądu
z dnia 30 grudnia 2022 r. wydany w sprawie prowadzonej pod sygn. akt IV U 327/21,
a oddalający odwołanie odwołującej się Spółki od decyzji pozwanego organu
rentowego z dnia 8 marca 2021 r. nr 129/2021, wydanej w stosunku do A. K., która
to decyzja dotyczyła braku spełnienia w przypadku wymienionego ubezpieczonego
warunków do zastosowania art. 12 ust. 1 rozporządzenia podstawowego nr 883/2004,
ale rozstrzygała również, iż w okresie od 16 stycznia 2017 r. do 31 lipca 2017 r. nie
podlega on ustawodawstwu polskiemu, z uwagi na podleganie ustawodawstwu
niemieckiemu. Zatem decyzja z dnia 8 marca 2021 r. nr 129/2021 również dotyczyła
kwestii spornej w niniejszym postępowaniu, rozstrzygającym o prawidłowości
zaskarżonej decyzji z 2 grudnia 2019 r. nr 468/2019. Skoro prawomocnie zostało
rozstrzygnięte, iż w okresie od 16 stycznia 2017 r. do 31 lipca 2017 r. A. K. nie
podlega ustawodawstwu polskiemu, to konsekwencją powyższego nie mogło być nic
innego jak tylko wycofanie zaświadczenia A1, potwierdzającego podleganie A. K.
ustawodawstwu polskiemu. Z powyższych względów Sąd Apelacyjny oddalił
apelację odwołującej się Spółki.
E. sp. z o.o. z siedzibą w S., będącej następcą prawnym przekształconej F.
sp. z o.o. sp. k. wywiodła skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia, zaskarżając
wyrok Sądu Apelacyjnego w całości. W podstawach skargi podniosła zarzut:
1) naruszenie prawa procesowego:
- art. 365 § 1 k.p.c. w zw. z art. 219 k.p.c. w zw. z art. 387 § 21 pkt 1 k.p.c.
przez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Sąd Apelacyjny za własne
ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego, które to ustalenia były całkowicie błędne,
gdyż zostały oparte jedynie na prawomocnym wyroku tego samego Sądu
Okręgowego wydanym w sprawie pomiędzy tymi samymi stronami pod sygn. akt IV
U 327/21, pomimo że przedmiotem sprawy rozpoznanej pod sygn. akt IV U 327/21
było rozstrzygnięcie incydentalnej kwestii możliwości delegowania pracownika w
sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego nr 129/2021 z dnia 8 marca 2021 r.,
a przedmiotem niniejszej sprawy było podleganie ubezpieczeniom społecznym i
wydanie zaświadczenia A1, z odwołania od wcześniejszej decyzji organu rentowego
nr 468/2019 z dnia 2 grudnia 2019 r., a zatem moc wiążąca prawomocnego wyroku
III USKP 137/24
7
wydanego w sprawie pod sygn. akt IV U 327/21 nie determinuje rozstrzygnięcia w
niniejszym postępowaniu, gdyż jest ono odrębne przedmiotowo. Poza tym decyzja
organu rentowego nr 129/2021 miała jedynie charakter uzupełniający w stosunku do
wcześniejszej decyzji organu rentowego nr 468/2019, rozstrzygała ona kwestię
możliwości zastosowania art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004, a zasadniczy
problem podlegania ubezpieczeniom społecznym nie został rozstrzygnięty wyrokiem
Sądu Okręgowego wydanym w sprawie pod sygn. akt IV U 327/21, niewłaściwie
przyjętym przez Sądy obydwu instancji za samoistną podstawę ustaleń faktycznych
w tej sprawie;
2) naruszenie prawa materialnego:
- art. 13 ust. 1 lit. b (ii) rozporządzenia 883/2004 przez jego bezpodstawne
niezastosowanie i nieustalenie podlegania przez ubezpieczonego A. K.
ustawodawstwu polskiemu, pomimo że ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny,
w pełni przemawia za zastosowaniem tego przepisu, gdyż wszyscy ubezpieczeni
normalnie wykonują pracę w co najmniej dwóch państwach członkowskich, mają
miejsce zamieszkania w Polsce, a ponadto siedziba obydwu pracodawców
(zleceniodawców) ubezpieczonych znajduje się wyłącznie w Polsce;
- art. 14 ust. 5 rozporządzenia nr 987/2009 przez jego bezpodstawne
niezastosowanie i nieustalenie podlegania przez ubezpieczonego A. K.
ustawodawstwu polskiemu, pomimo że przepis ten powinien zostać zastosowany w
ustalonym w niniejszej sprawie stanie faktycznym, w pełni przemawia za
zastosowaniem tego przepisu, gdyż ubezpieczony na zmianę wykonuje kilka
odrębnych prac w co najmniej dwóch państwach członkowskich dla tych samych
pracodawców (zleceniodawców), przy czym siedziba obydwu pracodawców
(zleceniodawców) ubezpieczonego znajduje się wyłącznie w Polsce;
- art. 14 ust. 8 rozporządzenia nr 987/2009 przez jego bezpodstawne
niezastosowanie i nieustalenie podlegania przez ubezpieczonego A. K.
ubezpieczeniom społecznym w Polsce, pomimo że przy uwzględnieniu wskazanego
w tym przepisie kryterium orientacyjnego w postaci wynagrodzenia stwierdzić należy,
iż ubezpieczony otrzymywał całość wynagrodzenia od polskiego pracodawcy
(zleceniodawcy). W okresie objętym zaskarżoną decyzją Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych A. K. nigdy nie otrzymał wynagrodzenia za pracę świadczoną na rzecz
III USKP 137/24
8
wnioskodawcy i spółki powiązanej z wnioskodawcą od jakiegokolwiek podmiotu
zagranicznego. Całość wynagrodzenia ubezpieczonego była wypłacana przez
polskiego pracodawcę (zleceniodawcę), na rachunek bankowy w Polsce, a zatem
według kryterium orientacyjnego wynagrodzenia ubezpieczony A. K. wykonywał
znaczną część pracy w Polsce;
- art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez jego
bezpodstawne niezastosowanie, pomimo wykonywania pracy przez ubezpieczonego
A. K. na podstawie umowy zlecenia zawartej z wnioskodawcą, którego siedziba
znajduje się w Polsce, a w związku z tym ubezpieczony A. K. podlega obowiązkowym
ubezpieczeniom społecznym jako zleceniobiorca zatrudniony przez wnioskodawcę
na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.
W związku z podniesionymi zarzutami skarżąca wniosła o uchylenie w całości
zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego i przekazanie sprawy temu Sądowi do
ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Ponadto wniosła o zasądzenie od organu
rentowego na rzecz E. sp. z o.o. zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym
kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ rentowy wniósł o oddalenie skargi
kasacyjnej i zasądzenie od odwołującej się na jego rzecz kosztów zastępstwa
procesowego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Niniejsza sprawa jest jedną z wielu dotyczących tego samego płatnika składek,
w których wniesiono skargi kasacyjne do Sądu Najwyższego (zob. wyroki Sądu
Najwyższego z: 13 grudnia 2023 r., III USKP 82/23, LEX nr 3643818; 23 kwietnia
2024 r., III USKP 81/23, LEX nr 3708587; 22 maja 2024 r., III USKP 50/23, LEX nr
3716495; 18 czerwca 2024 r., III USKP 20/24, LEX nr 3728161; 14 sierpnia 2024 r.,
III USKP 76/23, LEX nr 3746356; 29 października 2024 r., III USKP 136/23, LEX nr
3780908; 10 grudnia 2024 r., III USKP 93/23, LEX nr 3801325; 28 stycznia 2025 r.,
III USKP 80/24, LEX nr 3829524). Jak wyjaśniono w wyroku Sądu Najwyższego z 12
marca 2024 r. (III USKP 94/23, LEX nr 3693508) w sprawach takich jak niniejsza z
zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej
III USKP 137/24
9
wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie i w tym zakresie
podlega ona kontroli Sądu zarówno pod względem jej formalnej poprawności, jak i
merytorycznej zasadności (uchwała Sądu Najwyższego z 18 marca 2010 r., II UZP
2/10, OSNP 2010, nr 17-18, poz. 216; wyrok Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2024 r.,
III USKP 27/23, Legalis nr 3033510).
Skarga kasacyjna uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku ze względu na
zawężenie rozpoznania sprawy do kwestii, która nie wystąpiła na etapie przed
organem rentowym oraz przed Sądem pierwszej instancji, a także w apelacji, czyli
do kwestii ewentualnego ubezpieczenia zainteresowanego w ramach delegowania
do pracy za granicą na podstawie art. 12 ust. 1 rozporządzenia podstawowego nr
883/2004, które Sąd Okręgowy wykluczył, a Sąd Apelacyjny przyjął to stanowisko i
pominął wcześniejsze całkowicie inne stanowiska skarżącej spółki oraz pozwanego
organu rentowego, czyli o podleganiu zainteresowanego ubezpieczeniom
społecznym w Polsce w ramach koordynacji na podstawie art. 13 ust. 1 lit. b (ii)
rozporządzenia podstawowego nr 883/2004, czyli z tytułu wykonywania pracy
najemnej w dwóch lub więcej państwach członkowskich, a nie w Niemczech na
podstawie art. 11 ust. 3 lit. a tego rozporządzenia. Wprawdzie Sąd drugiej instancji
samodzielnie ustala stan faktyczny i suwerennie stosuje prawo materialne, które
może być inne niż wskazywane przez strony, a nawet przez Sąd pierwszej instancji,
to jednak w sprawie cywilnej przedmiot sprawy determinuje wskazana decyzja
organu rentowego, objęta odwołaniem, zwłaszcza gdy dotyczy wycofania się przez
organ rentowy z pierwotnego potwierdzenia (zaświadczenia A1), czyli podlegania
przez zainteresowanego ubezpieczeniom społecznym w kraju, właśnie na podstawie
art. 13 ust. 1 lit. b (ii) rozporządzenia podstawowego.
Należy w tym miejscu podnieść, że przepis art. 11 ust. 1 rozporządzenia nr
883/2004 statuuje generalną regułę podlegania jednemu ustawodawstwu, stanowiąc,
że osoby, do których stosuje się niniejsze rozporządzenie, podlegają ustawodawstwu
tylko jednego państwa członkowskiego. Zasadniczo jest to ustawodawstwo państwa
wykonywania pracy. Z zasady podlegania ustawodawstwu jednego państwa
członkowskiego wynika również istotna dyrektywa postępowania dla instytucji
właściwych państw członkowskich oraz organów odwoławczych. Zarówno
rozstrzygnięcie instytucji właściwej, jak i później organu odwoławczego, nie może
III USKP 137/24
10
doprowadzić ani do wyłączenia danej osoby z systemu zabezpieczenia społecznego,
ani do objęcia jej więcej niż jednym ustawodawstwem. Przepisy rozporządzenia nr
883/2004 służą skutecznej realizacji praw pracowników przez zapobieganie
ewentualnym kolizjom ustawodawstw państw członkowskich w zakresie obowiązku
ubezpieczenia. Zgodnie z art. 11 ust. 3 lit. a rozporządzenia nr 883/2004 osoba
wykonująca w państwie członkowskim pracę najemną lub na własny rachunek,
podlega ustawodawstwu tego państwa członkowskiego. Od tej ogólnej zasady,
eksponującej właściwość ustawodawstwa państwa wykonywania pracy najemnej lub
pracy na własny rachunek, są wyjątki. Odstępstwo od zasady terytorialności (lex loci
laboris z powyższego przepisu) określa m.in. art. 12 powołanego rozporządzenia.
Zgodnie z treścią ust. 1 tego przepisu osoba, która wykonuje działalność jako
pracownik najemny w państwie członkowskim w imieniu pracodawcy, który normalnie
prowadzi tam swą działalność, a która jest delegowana przez tego pracodawcę do
innego państwa członkowskiego do wykonywania pracy w imieniu tego pracodawcy,
nadal podlega ustawodawstwu pierwszego państwa członkowskiego, pod warunkiem,
że przewidywany czas takiej pracy nie przekracza 24 miesięcy i że osoba ta nie jest
wysłana, by zastąpić inną delegowaną osobę.
Wyjątkiem jest także regulacja zawarta w art. 13 rozporządzenia nr 883/2004
dotycząca przypadków wykonywania pracy w dwóch lub w więcej państwach
członkowskich. Osoba, która wykonuje pracę o wymiarze marginalnym w jednym
państwie członkowskim i pracuje również w innym państwie członkowskim, nie może
być uznawana za osobę normalnie wykonującą pracę w dwóch lub więcej państwach
członkowskich i w związku z tym nie jest objęta art. 13 rozporządzenia nr 883/2004.
W takim przypadku w celu ustalenia mającego zastosowanie ustawodawstwa osoba
ta jest traktowana tak, jak osoba pracująca wyłącznie w jednym państwie
członkowskim. Kwestia ta jest przedmiotem szczegółowego uregulowania art. 12 i 13
rozporządzenia podstawowego (987/2009) w świetle, którego „praca o charakterze
marginalnym nie będzie brana pod uwagę do celów określenia mającego
zastosowanie ustawodawstwa na mocy art. 13 rozporządzenia podstawowego.
Art. 16 rozporządzenia wykonawczego stosuje się we wszystkich przypadkach
objętych niniejszym artykułem”. Na nadmienienie zasługuje to, że w wyroku składu
siedmiu sędziów z 18 listopada 2015 r. (II UK 100/14, OSNP 2016, nr 7, poz. 88; zob.
III USKP 137/24
11
też: E. Maniewska, Koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego -
ustawodawstwo właściwe mające zastosowanie do pracownika delegowanego, PiZS
2016, nr 3, s. 36; M.J. Zieliński, Wybrane problemy interpretacyjne w zakresie
podlegania ustawodawstwu właściwemu na podstawie unijnych przepisów o
koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, Ubezpieczenia Społeczne.
Teoria i praktyka 2017, nr 3, s. 21; K. Schiffter, Praktyczne aspekty stosowania
ustawy o delegowaniu pracowników w ramach świadczenia usług, Monitor Prawa
Pracy 2017, nr 5, s. 241; T. Bakalarz, Praca marginalna w kontekście ustalenia
ustawodawstwa właściwego z zakresu zabezpieczenia społecznego, PiZS 2018, nr
1, s. 32) Sąd Najwyższy wskazał, że w celu ustalenia, że przedsiębiorstwo prowadzi
normalną działalność w rozumieniu art. 12 ust. 1 rozporządzenia podstawowego czy
też znaczną część działalności innej niż zarządzanie wewnętrzne w rozumieniu
art. 14 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, należy uwzględniać wszystkie kryteria
charakteryzujące jego działalność oraz charakter przedsiębiorstwa delegującego.
Należy tu zauważyć, że przy stosowaniu omawianych przepisów i promowaniu
zasad, o których wspomniano, powinno się ustalić właściwe relacje między regułami
ochronnymi dotyczącymi pracowników a wolnością przedsiębiorcy w prowadzeniu
określonej działalności. Zapewnienie ochrony pracownikom stanowi uzasadnienie
ograniczenia wolności przedsiębiorcy delegującego. W celu dokonania właściwej
oceny sytuacji konkretnego pracownika wykonującego pracę poza krajem
zamieszkania należy brać pod uwagę warunki, w jakich podejmowana jest przez nich
praca, miejsce zatrudnienia, zobowiązania i ciężary publicznoprawne, czy praca
wykonywana była w jednym, czy też w większej liczbie państw. Dokonana w
powyższy sposób ocena konkretnej sytuacji przez Sąd drugiej instancji powinna mieć
charakter całościowy, a zatem stanowić ogólny wniosek, wynikający z rozważenia
podstawowych kryteriów. Warunkiem prawidłowego zastosowania przepisów o
koordynacji systemów ubezpieczenia społecznego pracowników wysyłanych i
zatrudnionych za granicą jest ustalenie rzeczywistego pracodawcy tych pracowników
i miejsca świadczenia przez nich pracy w jednym lub dwóch państwach, co dopiero
pozwala na zastosowanie w sprawie właściwych przepisów, a mianowicie art. 11, 12
lub 13 rozporządzenia nr 883/2004 (wyrok Sądu Najwyższego 6 grudnia 2023 r.,
III USKP 51/23, Legalis nr 3024289).
III USKP 137/24
12
W sądowym postępowaniu odwoławczym znaczenie ma przedmiot sprawy
określony przez pozwanego w zaskarżonej decyzji z dnia 2 grudnia 2019 r. - której
podstawą nie było zagadnienie delegowania zainteresowanego do pracy za granicą
jako przyczyna wycofania zaświadczenia A1, a kwestia ta została przesądzona
prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia 30 grudnia 2022 r., rozpoznanym
w wyniku odwołania od decyzji z dnia 8 marca 2021 r. – w zakresie jedynie ustalenia
miejsca wykonywania pracy. Przed sądem ubezpieczeń społecznych zasadnicze
znaczenie miało więc powyższe ustalenie. Nie jest zasadne ograniczanie kontekstu
łącznika decydującego o stosowaniu przepisów o koordynacji ubezpieczeń
społecznych do problemu potencjalnego delegowania zainteresowanego przez
pracodawcę do innego państwa członkowskiego do wykonywania pracy w imieniu
tego pracodawcy (art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004). Należy zauważyć, że
art. 12 ust. 1 rozporządzenia nie był podstawą decyzji stanowiącej przedmiot
niniejszego odwołania.
Konstrukcja tego łącznika koordynacji ubezpieczeń społecznych jest jednak
samodzielna i odrębna od łącznika z art. 13 ust. 1 lit. b (ii). Istotne zatem jest to, czy
Sąd ograniczył rozpoznanie sprawy na etapie apelacji do łącznika z art. 12 ust. 1
rozporządzenia, ponieważ zasadniczy spór pomiędzy skarżącą spółką i pozwanym
dotyczy wyboru między łącznikami koordynacji ubezpieczeń społecznych z art. 11
ust. 3 lit. a i z art. 13 ust. 1 lit. b (ii), w których zakresie nie ma wymaganej analizy w
uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Jeżeli pozwany uchylił pierwotne
zaświadczenie A1 właśnie ze względu na nową ocenę i stwierdzenie, iż
zainteresowany w ogóle nie pracował w kraju, to miało to uzasadniać wycofanie
zaświadczenia A1 i zastosowanie łącznika z art. 11 ust. 3 lit. a.
Sąd Apelacyjny oddalił odwołanie, nie rozpoznał sprawy w dalszym zakresie.
O stosowaniu tych łączników decydują ustalenia faktyczne, czyli gdzie pracował
zainteresowany. Brak jest wystarczających ustaleń w tym zakresie dla określenia
prawidłowego łącznika koordynacji ubezpieczeń społecznych. Z tych przyczyn nie
można stwierdzić, że procesowe zarzuty kierowane do uzasadnienia wyroku Sądu
Apelacyjnego są bez racji. Sąd Najwyższy wiążą ustalenie faktyczne, na których
oparto zaskarżony wyrok (art. 39813 § 2 k.p.c.). Wskazane łączniki odnoszą się do
innych sytuacji faktycznych i oparte są na innych podstawach materialnoprawnych.
III USKP 137/24
13
Racja pozwanego organu albo skarżącego pracodawcy zależy od tego, czy
zainteresowany wykonywał pracę wyłącznie w jednym kraju (w Niemczech), czy też
wykonywał pracę najemną w dwóch lub więcej państwach członkowskich. W tym
zakresie należy zawrócić uwagę, że art. 13 ust. 1 rozporządzenia podstawowego
łączy się z art. 14 ust. 5 rozporządzenia wykonawczego. Art. 13 ust. 1 lit. b
rozporządzenia podstawowego może spełniać się także wtedy, gdy pracownik nie
wykonuje znacznej części pracy w państwie członkowskim, w którym ma miejsce
zamieszkania. Jednak z drugiej strony nie powinna być to praca marginalna – art. 14
ust. 5b rozporządzenia wykonawczego. Określony materiał dowodowy znajduje się
w aktach rentowych. Akta te składają się na część tej sprawy i dlatego zawarty w
nich materiał dowodowy składa się na materiał sprawy.
Jeżeli przedmiotem zaskarżonej decyzji pozostaje cofnięcie zaświadczenia A1
(wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 2 marca 2023 r., C-410/21, C-661/21,
EU:C:2023:138), to przepisy o unijnej koordynacji należy interpretować w taki sposób,
aby w wyniku cofnięcia zaświadczenia A1 - co jest możliwe w każdym czasie, jeżeli
okaże się, że nie zostały spełnione, wynikające z rozporządzeń unijnych, warunki do
jego wydania (wyroki Trybunału Sprawiedliwości z: 26 stycznia 2006 r., C-2/05,
EU:C:2006:69; 27 kwietnia 2017 r., C-620/15, EU:C:2017:309; 6 września 2018 r.,
C-527/16, EU:C:2018:669) - nie doszło do naruszenia jednej z fundamentalnych
zasad systemu koordynacji zabezpieczeń, czyli podlegania jednemu ustawodawstwu
państwa członkowskiego (art. 11 ust. 1). Z zasady tej wynika istotna dyrektywa
postępowania dla instytucji właściwych państw i organów odwoławczych, że
procedowanie nie może doprowadzić do objęcia osoby więcej niż jednym
ustawodawstwem, ale także do wyłączenia jej z podlegania jakiemukolwiek
ustawodawstwu. Celem rozporządzenia nr 883/2004 jest także zapobieganie
pozbawienia osób ochrony w dziedzinie zabezpieczenia społecznego – wobec braku
ustawodawstwa, jakie miałoby do nich zastosowanie wprost (wyroki Trybunału
Sprawiedliwości z: 1 lutego 2017 r., C-430/15, EU:C:2017:74; 25 października
2018 r., C-451/17, EU:C:2018:861). Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z 16
listopada 2023 r., (C-422/22, Legalis nr 3018777) orzekł, że art. 5, 6 i 16
rozporządzenia 987/2009 zmienionego rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego
i Rady (UE) 465/2012 z dnia 22 maja 2012 r., należy interpretować w ten sposób, że
III USKP 137/24
14
instytucja wydająca zaświadczenie A1, która w następstwie przeprowadzenia z
urzędu ponownego badania informacji, na których oparto wydanie niniejszego
zaświadczenia, stwierdza nieprawdziwość tych informacji, może wycofać omawiane
zaświadczenie bez uprzedniego wszczynania przewidzianej w art. 76 ust. 6
rozporządzenia nr 883/2004, zmienionego rozporządzeniem nr 465/2012,
wzmiankowanej już procedury dialogu i koncyliacji z właściwymi instytucjami
zainteresowanych państw członkowskich celem określenia ustawodawstwa
krajowego mającego zastosowanie. Trybunał Sprawiedliwości potwierdza linię
orzeczniczą akcentującą konieczność uwzględniania faktycznej sytuacji pracownika,
a nie tylko formalnego stosunku pracowniczego przy ustalaniu podmiotu, któremu
należy przypisać przymiot pracodawcy. Kwestia ta nie pozostaje bez znaczenia dla
ustalenia właściwego prawa krajowego, w tym systemu zabezpieczenia społecznego
i gwarantowanego przez niego poziomu ochrony socjalnej (A. Przybyłowicz, Kryteria
ustalania faktycznego pracodawcy w prawie europejskim na gruncie wyroku
Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-610/18, Monitor Prawniczy
2020, nr 10, s. 35 i n.; A. Świątkowski, Autonomiczna definicja pracodawcy w
europejskim prawie zabezpieczenia społecznego: rozważania na tle wyroku
Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawie AFMB: C-610/18, Praca i Zabezpieczenie
Społeczne 2021, nr 3, s. 15; J. Grygutis, Status prawny pracownika delegowanego
na rynku wewnętrznym Unii Europejskiej, Warszawa 2023, rozdział IV, § 2, pkt 5).
W judykaturze przyjmuje się, że „wspólne porozumienie” w rozumieniu art. 16
ust. 2 rozporządzenia wykonawczego może polegać na poinformowaniu przez
instytucję miejsca świadczenia pracy o swoim stanowisku odnośnie do nieistnienia
ważnego tytułu do ubezpieczenia społecznego na terytorium jej państwa, wydaniu
przez instytucję właściwą miejsca zamieszkania decyzji (o charakterze
tymczasowym - w trybie art. 16 ust. 2 o stosowaniu ustawodawstwa krajowego i
zaakceptowaniu (nawet milczącym) tej decyzji przez instytucję właściwą dla miejsca
świadczenia pracy (niewniesienie zastrzeżeń; wyroki Sądu Najwyższego z 25
listopada 2016 roku, I UK 370/15, LEX nr 2166375; 15 marca 2018 r., III UK 44/17,
LEX nr 2497577; postanowienie Sądu Najwyższego z 10 września 2024 r., I USK
531/23, Legalis nr 3138356). Jednocześnie w razie przeprowadzenia trybu
konsultacyjnego ostateczne określenie ustawodawstwa właściwego jest wiążące dla
III USKP 137/24
15
wszystkich zainteresowanych państw członkowskich. Dokument o ustaleniu
ustawodawstwa właściwego, wydany w trybie art. 16 rozporządzenia wykonawczego,
o charakterze ostatecznym, może być wycofany, uznany za nieważny przez
instytucję, która go wydała, po wspólnym porozumieniu instytucji państw
członkowskich (art. 5 in fine rozporządzenia wykonawczego), co umożliwia wydanie
w jego miejsce (przez instytucję miejsca zamieszkania) kolejnego dokumentu
ustalającego ustawodawstwo właściwe, uwzględniającego to wspólne porozumienie
(postanowienia Sądu Najwyższego z: 21 listopada 2016 r., II UK 733/15, LEX nr
3540660; 12 sierpnia 2020 r., II UK 314/18, OSNP 2021, nr 11, poz. 123). Znaczenie
może mieć jednak stanowisko strony niemieckiej lub jego brak po powiadomieniu jej
przez pozwanego o uchyleniu zaświadczenia A1, co ma znaczenie, gdyż w
orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że pracownik wykonując zatrudnienie, nie
może pozostawać bez ubezpieczenia, przy czym z wyroku Trybunału
Sprawiedliwości z 14 listopada 2023 r. (C-422/22, Legalis nr 3018777 z glosą D. E.
Lacha (w:) Studia Prawa Publicznego 2024, nr 2, s. 145 i n.) wynika, iż koncyliacja
między organami państw nie jest bezwzględnie konieczna. Konsekwentnie, skoro w
sprawie znaczenie miała podstawa wskazywana przez stronę skarżącą, a która nie
została zbadana przez Sąd Apelacyjny, ujmowana w skardze jako „bezpodstawne
niezastosowanie i nieustalenie podlegania przez ubezpieczonego A. K.
ustawodawstwu polskiemu pomimo, że ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny
w pełni przemawia za zastosowaniem tego przepisu, gdyż wszyscy ubezpieczeni
normalnie wykonują pracę w co najmniej dwóch państwach członkowskich, mają
miejsce zamieszkania w Polsce, a ponadto siedziba obydwu pracodawców
(zleceniodawców) ubezpieczonych znajduje się wyłącznie w Polsce”, to uprawnione
jest stwierdzenie, iż rozpoznanie tej części sprawy należy do Sądu powszechnego w
dwuinstancyjnym postępowaniu. Z przedstawionego wyroku Trybunału
Sprawiedliwości Unii Europejskiej wynika, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych
może w sposób samodzielny (z urzędu) wycofać zaświadczenie A1 (stwierdzające
podleganie polskiemu systemowi ubezpieczeń społecznych), jednak nie jest
uprawniony, aby samodzielnie ustalać podlegania ubezpieczeniom społecznym w
innym państwie unijnym.
III USKP 137/24
16
Zasadnie skarżąca Spółka podnosi zarzut naruszenia przez Sąd art. 365 k.p.c.
Sąd jest związany prawomocnym orzeczeniem. Moc wiążąca dotyczy orzeczenia
sądu, nie zaś jego uzasadnienia (m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 13 stycznia
2011 r., III CSK 94/10, LEX nr 738402; 25 czerwca 2014 r., IV CSK 610/13, LEX nr
1537274; 15 stycznia 2015 r., IV CSK 181/14, LEX nr 1628952; 18 lipca 2019 r.,
I CSK 323/18, LEX nr 2727512). Związanie orzeczeniem sądu rozciąga się jednak
na te ustalenia faktyczne zawarte w jego uzasadnieniu, na podstawie których
bezpośrednio sąd zindywidualizował normę prawną, czemu dał wyraz w
rozstrzygnięciu (zob. na ten temat m.in. wyroki Sądu Najwyższego z: 19 października
2012 r., V CSK 485/11, LEX nr 1243099; 16 maja 2013 r., IV CSK 624/12, LEX nr
1353259; 7 grudnia 2017 r., V CSK 197/17, LEX nr 2434726), w którym wskazano,
że stan związania orzeczeniem sądu ogranicza się do sentencji orzeczenia i nie
obejmuje motywów rozstrzygnięcia. Dlatego przyjmuje się, że sąd nie jest związany
ustaleniami i oceną dowodów dokonanymi w innej sprawie, podkreśla się tylko, że
dokonując samodzielnych ustaleń, nie może ignorować stanowiska zajętego w innej
sprawie, w której stan faktyczny był konstruowany na podstawie tego samego
zdarzenia, lecz biorąc je pod uwagę, obowiązany jest dokonać własnych,
wszechstronnych ustaleń i samodzielnych ocen, które w rezultacie mogą
doprowadzić do odmiennych konkluzji.
Zatem to sąd drugiej instancji stosując art. 387 § 21 pkt 1 k.p.c., może
ograniczyć się do przyjęcia za własne ustalenia sądu pierwszej instancji. Decyduje,
w jaki sposób zrelacjonuje przebieg postępowania odwoławczego, tak by ostatecznie
wyjaśnić stronie przegrywającej, dlaczego jej argumenty nie zasługiwały na
uwzględnienie. Innymi słowy, w omawianym przepisie nie chodzi o wybranie
szablonu, uproszczonego wzorca, za pomocą którego sąd odwoławczy przedstawi
swoje stanowisko, lecz o to, by ponowne rozpoznanie sprawy było widoczne z treści
pisemnych motywów sądu odwoławczego. Jak już wyżej podniesiono, w sprawach
ubezpieczeniowych przedmiot rozstrzygnięcia determinowany jest decyzją i
wniesionym od niej odwołaniem – taki przedmiot rozstrzygnięcia ujęty jest w
orzeczeniu Sądu ubezpieczeń.
Sprawa o sygn. akt IV U 327/21 dotyczyła odwołania Spółki od decyzji organu
rentowego nr 129/2021 z dnia 8 marca 2021 r. i przedmiotem rozpoznania Sądu było
III USKP 137/24
17
rozstrzygnięcie kwestii możliwości delegowania pracownika i przesądziła ona
negatywnie tę kwestię. Poza tym decyzja organu rentowego nr 129/2021 miała
jedynie charakter uzupełniający w stosunku do wcześniejszej decyzji organu
rentowego nr 468/2019, a zasadniczy problem podlegania ubezpieczeniom
społecznym nie został rozstrzygnięty wyrokiem Sądu Okręgowego wydanym w
sprawie pod sygn. akt IV U 327/21, niewłaściwie przyjętym przez Sądy obydwu
instancji za samoistną podstawę ustaleń faktycznych w tej sprawie. Skarżąca
podnosi, że przedmiotem niniejszej sprawy było podleganie ubezpieczeniom
społecznym i wydanie zaświadczenia A1, z odwołania od wcześniejszej decyzji
organu rentowego nr 468/2019 z dnia 2 grudnia 2019 r. podstawę do wydania
zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji stanowił art. 11 ust. 3 a
rozporządzenia nr 883/2004. Odwołująca się Spółka podnosiła, że w niniejszej
sprawie będzie miał zastosowanie art. 13 ust. 1 lit. b (ii) rozporządzenia nr 883/2004.
Sąd Apelacyjny w niniejszej sprawie nie odniósł się w takim zakresie do
spełnienia przesłanek z art. 11 ust. 3 a rozporządzenia nr 883/2004, jak i -
podnoszonych w skardze kasacyjnej - art. 13 ust. 1 lit. b (ii) rozporządzenia nr
883/2004 stanowiących podstawę do ustalenia ustawodawstwa właściwego. Sąd
odwoławczy uznał bowiem, że prawidłowo Sąd Okręgowy za podstawę
zaskarżonego rozstrzygnięcia przyjął wyrok tego Sądu z dnia 30 grudnia 2022 r.
wydany w sprawie prowadzonej pod sygn. akt IV U 327/21, a oddalający odwołanie
odwołującej się Spółki od decyzji pozwanego organu rentowego z dnia 8 marca
2021 r. Nr 129/2021, wydanej w stosunku do A. K., która to decyzja dotyczyła braku
spełnienia w przypadku wymienionego ubezpieczonego warunków do zastosowania
art. 12 ust. 1 rozporządzenia podstawowego nr 883/2004, ale rozstrzygała również,
iż w okresie od 16 stycznia 2017 r. do 31 lipca 2017 r. nie podlegał on ustawodawstwu
polskiemu, z uwagi na podleganie ustawodawstwu niemieckiemu. Zatem decyzja z
dnia 8 marca 2021 r. Nr 129/2021 również dotyczyła kwestii spornej w niniejszym
postępowaniu, przesądzającym w istocie o prawidłowości zaskarżonej decyzji z 2
grudnia 2019 r. nr 468/2019. Prawomocnie zostało rozstrzygnięte w sprawie, iż w
okresie od 16 stycznia 2017 r. do 31 lipca 2017 r. A. K. nie podlega ustawodawstwu
polskiemu, konsekwencją powyższego było wycofanie zaświadczenia A1.
III USKP 137/24
18
Podsumowując, Sąd Apelacyjny nie dokonał oceny prawnej roszczenia przez
pryzmat art. 13 ust. 1 lit. b (ii) rozporządzenia nr 883/2004. Skupił się na weryfikacji
możliwości zastosowania w stosunku do ubezpieczonych art. 12 ust. 1 tego
rozporządzenia, ostatecznie ją odrzucając ze względu na to, że, w jego ocenie
Spółka nie prowadziła normalnie swojej działalności w Polsce (nie prowadziła
znacznej części działalności, innej niż działalność związana z samym zarządzeniem
wewnętrznym - art. 12 ust. 1 rozporządzenia nr 883/2004 w związku z art. 14 ust. 2
rozporządzenia nr 987/2009).
W związku z powyższym uzasadniony jest zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 lit. b
(ii) rozporządzenia nr 883/2004, gdyż Sąd Apelacyjny pominął go przy ustalaniu
sytuacji ubezpieczonego w aspekcie ustalenia ustawodawstwa właściwego.
Podzielenie tego zarzutu nie oznacza oczywiście przyznania racji skarżącemu, że
spełnione zostały wymagania wynikające z tego przepisu. Pierwszym i zasadniczym
warunkiem zastosowania art. 13 ust. 1 lit. b (ii) rozporządzenia nr 883/2004 jest
wykonywanie pracy najemnej w dwóch lub więcej państwach członkowskich
(wykonywanie równocześnie lub na zmianę jednej, lub kilka odrębnych prac w dwóch,
lub więcej państwach członkowskich w tym samym, lub kilku przedsiębiorstwach, lub
dla jednego, lub kilku pracodawców - art. 14 ust. 5 rozporządzenia nr 883/2004). Stąd
też w wypadku ustalenia, że dana osoba wykonywała pracę na terytorium wyłącznie
jednego państwa członkowskiego, wyłącza możliwość zastosowania art. 13 ust. 1
lit. b (ii) rozporządzenia nr 883/2004 i tym samym niemożliwe jest ustalenie
ustawodawstwa państwa członkowskiego, w którym znajduje się siedziba lub miejsce
wykonywania działalności przedsiębiorstw, lub pracodawców.
Powyższe uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy
do ponownego rozpoznania na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. oraz art. 108 § 2 k.p.c.
w zw. z art. 39821 k.p.c.
[SOP]
(J.K.)
III USKP 137/24
19