III USK 402/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 23 kwietnia 2025 r.
SSN Bohdan Bieniek
w sprawie z odwołania A. Z.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w Jaśle
o rekompensatę,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 23
kwietnia 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Rzeszowie
z dnia 15 października 2024 r., sygn. akt III AUa 796/23,
odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, wyrokiem z dnia 15 października 2024 r.,
oddalił apelację organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 7
listopada 2023 r., zmieniającego decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych,
Oddział w Jaśle z dnia 4 sierpnia 2023 r., przyznającej A. Z. prawo do
rekompensaty od daty złożenia wniosku.
W sprawie ustalono, że wnioskodawca, urodzony […] lipca 1958 r., w dniu
26 lipca 2023 r. złożył wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalnego,
które otrzymał decyzją z dnia 13 lipca 2023 r., przez przyznanie mu prawa do
rekompensaty.
III USK 402/24
2
Sąd Okręgowy dokonując weryfikacji stanowiska organu rentowego przez
ustalenie, czy przedstawione świadectwa wykonywania pracy w szczególnych
warunkach odpowiadają rzeczywistości i nie zostały sporządzone błędnie, dopuścił
dowód z dokumentów z akt osobowych wnioskodawcy z okresu jego zatrudnienia w
Zakładach „A.” w R. W oparciu o te dokumenty Sąd ustalił, że wnioskodawca podjął
pracę w tym zakładzie pracy w oparciu o umowę o pracę 14 kwietnia 1982 r. na
stanowisku garbarza oddziału wykańczalni. Złożona w aktach osobowych
dokumentacja pracownicza wykazała, że był on nieprzerwanie zatrudniony na tym
stanowisku, obsługując między innymi bębny przy wyciąganiu skór, suszarnię
mechaniczną. Ponadto rozpinał skóry na ramach, obsługiwał prasę hydrauliczną do
prasowania skór. Potwierdziły to również zalegające w aktach osobowych
zaświadczenia lekarskie dopuszczające wnioskodawcę do pracy na stanowisku
garbarza wykańczalni. Na wskazanym stanowisku wnioskodawca łącznie
przepracował 21 lat 8 miesięcy i 6 dni z tego na urlopach bezpłatnych i
zwolnieniach chorobowych przebywał 1 rok 10 miesięcy i 9 dni.
Sąd Apelacyjny w pełni podzielił i przyjął za własne, zarówno poczynione
przez Sąd Okręgowy ustalenia faktyczne, jak i rozważania prawne zawarte w
uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, czyniąc je stosownie do art. 387 § 21 k.p.c.,
podstawą własnego rozstrzygnięcia.
W świetle przeprowadzonego postępowania dowodowego ubezpieczony
legitymował się co najmniej 15 letnim okresem pracy w szczególnych warunkach, a
Sąd Okręgowy zasadnie uznał, że prace wykonywane w „A.” były pracami w
szczególnych warunkach (wykaz A, dział VII „W przemyśle lekkim”, poz. 11 „Prace
przy garbowaniu i wykańczaniu skór”, stanowiącym załącznik do rozporządzenia
Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników
zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz.U. z
1983 r. Nr 8, poz. 43). W konsekwencji wnioskodawca spełniał przesłanki do
przyznania mu prawa do rekompensaty.
Skargę kasacyjną wywiódł organ rentowy, zaskarżając wyrok Sądu
Apelacyjnego w całości. We wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania wskazał na
przesłankę oczywistej zasadności wobec naruszenia art. 21 ust. 1 ustawy z dnia
19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (jednolity tekst: Dz.U. z 2024 r.,
III USK 402/24
3
poz. 1696) i błędne uznanie, że wnioskodawca spełnił warunki do przyznania
rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik wnioskodawcy wniósł
jedynie o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie od organu rentowego
kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie kwalifikowała się do merytorycznego rozpoznania.
Przez oczywistą zasadność skargi kasacyjnej (art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.)
należy rozumieć sytuację, w której skarga jest uzasadniona w sposób ewidentny,
wskazując na rażące i poważne uchybienia zaskarżonego orzeczenia, które są
możliwe do stwierdzenia bez konieczności prowadzenia bardziej złożonych
rozumowań. Jedynie w takim wypadku możliwa jest kontrola prawomocnego
orzeczenia sądu drugiej instancji w postępowaniu kasacyjnym. Obciążenie go
oczywistą i istotną wadą wskazuje, że usunięcie tego orzeczenia z obrotu leży w
interesie publicznym - a tym samym, że może dojść do realizacji celu skargi
kasacyjnej jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Przesłanką przyjęcia skargi
kasacyjnej do rozpoznania nie jest oczywiste naruszenie konkretnego przepisu
prawa materialnego lub procesowego, lecz sytuacja, w której naruszenie to
spowodowało wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia. Oczywiste
naruszenie prawa powinno być zatem rozumiane jako widoczna natychmiast, bez
potrzeby dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub
stosowania prawa z brzmieniem przepisów albo powszechnie przyjętymi regułami
interpretacji. Skarżący jest w tym zakresie zobowiązany do sformułowania w
uzasadnieniu wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania odpowiednich wywodów
potwierdzających tę okoliczność. Tego wymogu skarżący nie wypełnił. Przesłanki
oczywistości skargi kasacyjnej w tym wypadku nie może uzasadnić twierdzenie
organu rentowego, że okres zatrudnienia wnioskodawcy w warunkach
szczególnych wynosi 14 lat 1 miesiąc i 1 dzień lub 14 lat 11 miesięcy i 1 dzień – w
zależności od przyjętego wariantu obliczeń.
III USK 402/24
4
Zgodnie z ustawową definicją zawartą w art. 2 pkt 5 ustawy o emeryturach
pomostowych, rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia
prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w
szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury
pomostowej. Gramatyczna wykładnia ustawowej definicji rekompensaty
jednoznacznie wskazuje, że świadczenie to dotyczy takich ubezpieczonych, którzy
nie mogą nabyć prawa do emerytury pomostowej i którzy równocześnie utracili
możliwość nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu
pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, to znaczy takich
ubezpieczonych, którzy nie spełnili łącznie warunków przewidzianych w art. 32, 46
lub 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2024 r., poz. 1631). Prawo do
rekompensaty zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych
przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub
w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej,
wynoszący co najmniej 15 lat i nie nabył prawa do emerytury na podstawie
przepisów ustawy emerytalnej. Ocena tych okoliczności wymaga rozwagi, skoro
sprawy o rekompensatę to domena okoliczności faktycznych. W celu ich
odtworzenia często występuje konieczność przeprowadzenia szeregu czynności
procesowych. Chodzi o zgromadzenie materiału dowodowego w postaci
dokumentów (np. z akt osobowych), zeznań świadków.
W rozpoznawanej sprawie Sąd Apelacyjny, na podstawie dokonanych
ustaleń faktycznych – które wiążą Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym –
doszedł do wniosku, że wnioskodawca, po pierwsze, miał okres pracy w
szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów
ustawy emerytalnej, wynoszący co najmniej 15 lat i nie nabył prawa do emerytury
na podstawie przepisów ustawy emerytalnej, a po drugie, we wskazanym okresie,
wykonywał pracę stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, która została
zakwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach. Tym samym uzasadnienie
wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zmierza jedynie do
zakwestionowania dokonanej w sprawie oceny dowodów oraz poczynionych na tej
podstawie ustaleń faktycznych. Innymi słowy, celem postępowania kasacyjnego nie
III USK 402/24
5
jest uzupełnianie materiału dowodowego ani jego ponowna ocena (art. 3893 § 3 i
art. 39813 § 2 k.p.c.).
Skarżący nie zdołał zatem wykazać, że zachodzi potrzeba rozpoznania jego
skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, wobec czego z mocy art. 3989 § 2 k.p.c.
orzeczono jak w sentencji postanowienia.
Z treści wniosku zgłoszonego w odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wynika,
aby pełnomocnik domagał się zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w
przypadku nieprzyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Żądanie zasądzenia
kosztów w postępowaniu kasacyjnym odnosiło się wyłącznie do wydania wyroku
oddalającego skargę - w razie przyjęcia jej do rozpoznania. Wobec tego koszty
odpowiedzi na skargę kasacyjną, w której nie wskazano argumentów dotyczących
przyczyn kasacyjnych (art. 3989 § 1 k.p.c.), uzasadniających odmowę przyjęcia
skargi kasacyjnej do rozpoznania, nie mogą być uznane - w razie odmowy przyjęcia
skargi do rozpoznania - za koszty celowej obrony w rozumieniu art. 98 § 1 k.p.c. w
związku z art. 391 § 1 k.p.c. i art. 39821 k.p.c.
[SOP]
[r.g.]
