III SW 199/05

UCHWAŁA SĄDU NAJWYŻSZEGO z dnia 15 grudnia 2005 r. III SW 199 - 200/05 w sprawie ważności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r. Przewodniczący Prezes SN Walerian Sanetra, Sędziowie SN: Krystyna Bednarczyk, Teresa Flemming-Kulesza, Katarzyna Gonera, Beata Gudowska, Zbigniew Hajn, Józef Iwulski, Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Roman Kuczyński, Jerzy Kuźniar, Jerzy Kwaśniewski, Zbigniew Myszka, Maria Tyszel, Barbara Wagner, Andrzej Wasilewski, Małgorzata Wrębiakowska-Marzec, Andrzej Wróbel Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z udziałem Zastępcy Prokuratora Generalnego Ireny Okrągłej i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej Ferdynanda Rymarza, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu jawnym w dniu 15 grudnia 2005 r., mając na uwadze co następuje: I 1. Zgodnie z art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. - Ordynacja wy- borcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 46, poz. 499 ze zm.), Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpie- czeń Społecznych i Spraw Publicznych, na podstawie sprawozdania z wyborów przedstawionego przez Państwową Komisję Wyborczą oraz opinii wydanych w wy- niku rozpoznania protestów, rozstrzyga o ważności wyborów oraz o ważności wyboru posła lub senatora, przeciwko któremu wniesiono protest. 2. Sprawozdanie Państwowej Komisji Wyborczej z wyborów do Sejmu Rze- czypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r. zawiera informacje o ich prawidłowym przebiegu oraz o nie- 2 licznych przypadkach naruszenia prawa wyborczego. W konkluzji Państwowa Komi- sja Wyborcza nie stwierdziła takich naruszeń prawa wyborczego, które mogły wy- wrzeć wpływ na wyniki głosowania i wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. 3.1. Sąd Najwyższy w składach trzyosobowych rozpoznał 136 protestów wy- borczych. Wyłącznie wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej dotyczyło 26 spraw; również 26 spraw dotyczyło wyłącznie wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, a większość (84 sprawy) odnosiła się jednocześnie do wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. 3.2. W 5 postanowieniach, dotyczących protestów złożonych przez kilku lub kilkunastu wyborców, Sąd Najwyższy ocenił prawidłowość wyborów do Senatu Rze- czypospolitej Polskiej, przeprowadzonych w okręgu nr 27 w Częstochowie. We wszystkich postanowieniach uznał, że został naruszony art. 200 Ordynacji wyborczej. Na karcie do głosowania nie zostały bowiem zamieszczone nazwy lub skróty nazw komitetów wyborczych zgłaszających kandydatów na senatorów. Dlatego w tych po- stanowieniach Sąd Najwyższy w składach trzyosobowych na podstawie art. 72 Ordy- nacji wyborczej stwierdził, że karty do głosowania były nieważne i uznał, iż miało to (w 3 postanowieniach) lub mogło mieć (w 2 postanowieniach) wpływ na wynik wybo- rów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w okręgu nr 27. Sąd Najwyższy rozpozna- jąc te protesty nie podzielił poglądów Przewodniczącego Państwowej Komisji Wybor- czej, Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Okręgowej Komisji Wyborczej w Częstochowie, według których naruszenie art. 200 Ordynacji wyborczej nie spowo- dowało nieważności kart do głosowania i nie miało wpływu na wynik wyboru senato- rów w okręgu nr 27. Zgodnie z art. 60 Ordynacji wyborczej głosowanie odbywa się przy pomocy urzędowych kart do głosowania, a treść karty do głosowania określają przepisy szczególne ustawy (w tym jej art. 200). Dlatego Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych stwierdza, że nie jest urzę- dowo ustaloną kartą do głosowania w rozumieniu art. 60 w związku z art. 72 Ordyna- cji wyborczej karta, na której - wbrew wymaganiom art. 200 Ordynacji wyborczej - nie umieszczono nazw komitetów wyborczych zgłaszających kandydatów, co ustawo- dawca uznał za niezbędną informację dla wyborców. W związku z tym głosowanie w okręgu wyborczym nr 27 zostało przeprowadzone przy użyciu kart nieważnych (art. 72 Ordynacji wyborczej). Nieważnych kart nie uwzględnia się zaś przy ustalaniu wy- 3 ników głosowania w obwodzie (art. 203 ust. 1 pkt 3 Ordynacji wyborczej), a w konse- kwencji przy ustalaniu wyników wyborów w okręgu (art. 205 ust. 1 Ordynacji wybor- czej). Sąd Najwyższy w składzie 3 sędziów za uzasadniony uznał także protest do- tyczący wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w okręgu nr 32 w Kielcach i stwierdził, że zarzut popełnienia przestępstwa z art. 248 pkt 6 k.k. jest uzasadniony, co mogło mieć wpływ na wynik wyborów w tym okręgu. Uzasadniony był bowiem za- rzut naruszenia art. 196 Ordynacji wyborczej polegający na zbieraniu podpisów na listach poparcia kandydatów Samoobrony RP, niezawierających nazwisk kandyda- tów, lecz tylko oznaczenie komitetu wyborczego. Żaden z trzech kandydatów zgło- szonych na podstawie tych list nie uzyskał jednak mandatu i dlatego Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych stwierdził brak podstaw do unieważnienia wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w tym okręgu. 3.3. W odniesieniu do 10 protestów Sąd Najwyższy wydał opinię, że są one uzasadnione, lecz stwierdzone naruszenia prawa nie miały wpływu na wynik wybo- rów. W tych sprawach nastąpiło błędne ustalenie wyników głosowania, obejmujące od jednego do 27 głosów. Przyczynami zniekształcenia rzeczywistego wyniku głoso- wania było nieprawidłowe kwalifikowanie głosu jako nieważnego lub - najczęściej - omyłkowe wpisywanie liczby głosów oddanych na danego kandydata do sąsiedniej rubryki protokołu. Jednak z uwagi na znaczne różnice głosów między poszczegól- nymi kandydatami nie miało to wpływu na wynik wyborów. W odniesieniu do wybo- rów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Sąd Najwyższy wziął także pod uwagę, że głosy błędnie zaliczone innemu kandydatowi z tej samej listy wyborczej są wliczane do ogólnej liczby głosów uzyskanych przez dany komitet wyborczy, a także, iż w kilku przypadkach wynik wyborów danego komitetu wyborczego był bardzo odległy od wy- nikającego z art. 133 ust. 1 Ordynacji wyborczej wymagania uzyskania co najmniej 5% ważnie oddanych głosów w skali kraju, co jest niezbędne do udziału w podziale mandatów. 3.4. Protestów nieuzasadnionych wpłynęło 14, w tym 9 odnoszących się jed- nocześnie do wyborów do Sejmu i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej. Bez dalsze- go biegu Sąd Najwyższy pozostawił 90 protestów, jako że nie spełniały one wyma- gań przewidzianych Ordynacją wyborczą, a w jednej sprawie protest został zwró- cony. 4 4. Prokurator Generalny wniósł o podjęcie uchwały stwierdzającej: (1) ważność wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r., (2) ważność wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Pol- skiej przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r., z wyjątkiem wyborów przepro- wadzonych w okręgu wyborczym nr 27 obejmującym powiaty częstochowski, kło- bucki, lubliniecki i myszkowski oraz miasto na prawach powiatu Częstochowę, (3) nieważność wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w okręgu wyborczym nr 27 oraz wygaśnięcie mandatów wybranych w powyższym okręgu wyborczym senatorów Rzeczypospolitej Polskiej Jarosława Wacława Lasec- kiego i Czesława Wincentego Ryszki, jak też zarządzającej przeprowadzenie ponow- nych wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w okręgu wyborczym nr 27. 5. Przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej wniósł o stwierdzenie waż- ności wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Pol- skiej przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r. II Sąd Najwyższy w składzie całej Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, po rozważeniu sprawozdania Państwowej Komisji Wyborczej i opinii w sprawach z protestów wyborczych, przy uwzględnieniu obwieszczeń Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 27 września 2005 r. o wynikach wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r. (Dz.U. Nr 195, poz. 1626 i 1627) oraz biorąc pod uwagę wnioski Prokuratora Generalnego i Przewodniczącego Państwowej Komisji Wyborczej, na podstawie art. 101 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 82 ust. 1 - 3 ustawy z dnia 12 kwietnia 2001 r. - Ordynacja wyborcza do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 46, poz. 499 ze zm.) 1. stwierdza ważność wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych w dniu 25 września 2005 r.; 2. stwierdza ważność wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej przeprowadzonych dnia 25 września 2005 r., z wyjątkiem wyborów w okręgu wyborczym nr 27; 3. stwierdza nieważność wyborów do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej w okręgu wyborczym nr 27 z siedzibą Okręgowej Komisji Wyborczej w Często- 5 chowie w części obejmującej czynności wyborcze od zarządzenia wydrukowa- nia kart do głosowania i postanawia w tym zakresie ponowić postępowanie wyborcze; 4. stwierdza wygaśnięcie mandatów senatorów Jarosława Wacława Laseckiego i Czesława Wincentego Ryszki. ========================================