Art. 248 Kodeksu karnego obejmuje szczegółowy katalog czynów zabronionych związanych z naruszeniem prawidłowości wyborów oraz referendum. Przepis wskazuje na sześć konkretnych zachowań, które w powiązaniu z różnymi rodzajami wyborów – w tym do Sejmu, Senatu, Prezydenta RP, Parlamentu Europejskiego, organów samorządu terytorialnego czy referendum – są traktowane jako przestępstwa. Działania te obejmują m.in. fałszowanie list wyborczych przez pominięcie uprawnionych lub wpisanie nieuprawnionych osób, stosowanie podstępu przy sporządzaniu dokumentów wyborczych lub referendalnych, a także niszczenie, uszkadzanie, ukrywanie czy przerabianie takich dokumentów. Przepis uwzględnia również nadużycia w trakcie liczenia głosów, niewłaściwe posługiwanie się niewykorzystanymi kartami do głosowania oraz nadużycia dotyczące list podpisów obywatelskich zgłaszających kandydatów lub inicjujących referendum. Za popełnienie tych czynów grozi kara pozbawienia wolności do lat 3.
Przepis ma zastosowanie wszędzie tam, gdzie odbywają się wymienione rodzaje wyborów lub referendum, a gdzie może dojść do naruszenia zasad prawidłowego przeprowadzenia procedury wyborczej lub referendalnej. Obejmuje to sytuacje, gdy osoba odpowiedzialna za sporządzanie list czy dokumentów wyborczych świadomie wprowadza do nich fałszywe dane, albo dopuszcza lub popełnia nadużycia przy liczeniu głosów lub przekazywaniu kart do głosowania. Działania takie muszą mieć związek z wyborami lub referendum, a ich celem jest zaburzenie uczciwości procedury wyborczej.
Przykładowo, podczas wyborów samorządowych może dojść do sytuacji, gdy osoba odpowiedzialna za sporządzenie listy wyborczej celowo pomija niektórych uprawnionych wyborców, co skutkuje ich brakiem możliwości oddania głosu. Równocześnie może dojść do sytuacji, że ta sama osoba wykorzystuje lub przekazuje niewykorzystane karty do głosowania innej osobie, która używa ich w sposób niezasadny. Takie zachowania obniżają zaufanie do procesu wyborczego i są ścigane zgodnie z art. 248 KK.
Często występującymi błędami przy stosowaniu tego przepisu jest mylenie go z przepisami o drobnych naruszeniach wyborczych niezagrażających prawidłowości wyborów, jak również niedocenianie odpowiedzialności karnej za tzw. nadużycia wyborcze. Niektóre osoby mogą też nie zdawać sobie sprawy, że przekazanie niewykorzystanej karty do głosowania innej osobie jest czynem karalnym. Ważne jest też prawidłowe określenie zakresu przestępstwa, aby nie stosować przepisów poza przypadkami wymienionymi w art. 248, ponieważ inne naruszenia mogą podlegać innym regulacjom. W przypadku wątpliwości dotyczących zastosowania tego artykułu w konkretnej sytuacji zaleca się konsultację z prawnikiem. W odniesieniu do indywidualnego przypadku warto skonsultować się z profesjonalistą, który oceni zakres odpowiedzialności i możliwości prawne.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
