III SA/Lu 531/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie: Sędzia WSA Jerzy Drwal Sędzia WSA Anna Strzelec (sprawozdawca) Protokolant: Referent Paulina Rolińska-Mazur po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi "S. " Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w Lublinie z dnia [...] sierpnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie kontroli przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych oraz innych pracach związanych z wysiłkiem fizycznym oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia 18 sierpnia 2022 r. Inspektor Pracy, po rozpatrzeniu odwołania [...] Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w L. (dalej skarżąca Spółka, Spółka) od decyzji nr 1 nakazu Inspektora pracy (dalej też jako organ I instancji) z dnia 11 lipca 2022 w przedmiocie zmiany Instrukcji transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towaru uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł o zmianie Instrukcji transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towaru w zakresie:

- ustalenia wysokości składowania pojemników lub innych opakowań z towarami,

- eliminacji stosowania użytkowanych drabin przy rozładunku palet przywożonych do

poszczególnych sklepów. Inspektor Pracy określił termin wykonania na dzień 31 grudnia 2022 r.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie sprawy.

W poszczególnych dniach maja, czerwca i lipca 2022 r. u pracodawcy – w skarżącej Spółce przeprowadzono kontrolę przestrzegania przepisów prawa pracy, w tym przepisów dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy. Zakresem kontroli objęto między innymi przewidzianą u pracodawcy procedurę i praktykę magazynowania i składowania towarów w Centrum Dystrybucyjnym oraz w wybranych sklepach, ich kompletacji na zamówienia składane przez poszczególne sklepy, przewozu samochodami oraz ich rozładunku w sklepach i transportu na półki sklepowe, ze szczególnym uwzględnieniem ręcznych prac transportowych.

W czasie kontroli stwierdzono, że opracowana i udostępniona pracownikom Instrukcja transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towaru, określająca zasady obowiązujące przy składowaniu towarów na paletach oraz ich rozpakowywania, nieprecyzyjnie określa liczbę warstw składowania pojemników lub innych opakowań z towarami odnosząc się do liczby warstw określonej przez producenta nie podając jednak wprost konkretnej liczby. W ocenie Inspektora pracy zbyt ogólne określenie wysokości składowania poprzez odwołanie się do danych producenta, które nie są pracownikom znane, może spowodować, że pracownik, dokona składowania zbyt wysoko powodując niestabilność lub zawalenie się stosu. Ponadto kontrolujący ustalił, że w treści Instrukcji umożliwiono i określono zasady korzystania z drabin w celu uzyskania dostępu do towarów znajdujących się w regałach lub paletach, których transport wymaga operowania ładunkiem powyżej obręczy barkowej. Wskazano, że drabiny muszą być użytkowane w taki sposób aby, przez cały czas była możliwość bezpiecznego uchwycenia poręczy i wsparcia pracowników oraz przenoszenie ładunków na drabinie nie przeszkadzało pracownikowi w bezpiecznym trzymaniu się poręczy. Oceniono, że zastosowanie tej zasady nie jest jednak możliwe w przypadku ściągania towarów z palet lub z półek w sytuacji, kiedy produkty zapakowane są w opakowania zbiorcze i muszą być podtrzymywane oburącz. W związku z powyższym oceniono, że stosowanie drabin przy tego typu pracach nie jest możliwe w sposób bezpieczny zgodnie z opisanymi zasadami i może stwarzać zagrożenie upadku z drabiny. Ponadto jak wykazały ustalenia z kontroli, stosowane przez pracowników drabiny o różnych wysokościach, ze stopniami o szerokości około 7cm mogą powodować niestabilność stopy, a w konsekwencji upadek wraz z przenoszonym towarem w postaci skrzynek drewnianych, sklejkowych, czy też tekturowych. Inspektor pracy ocenił, że wprawdzie co do zasady nie przekraczają one dopuszczalnych norm dźwigania, to jednak mogą stworzyć zagrożenie uderzenia pracowników w głowę, ramię, a w najgorszym przypadku narażone są także oczy. Powyższe stanowi niezgodność z zapisami rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych oraz innych pracach związanych z wysiłkiem fizycznym (Dz.U. z 2018r. poz. 1139), dalej "rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa ręcznych prac transportowych".

W oparciu o powyższe ustalenia nakazem nr 1 z dnia 11 lipca 2022 Inspektor pracy nakazał zmienić Instrukcję transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towaru w zakresie:

- precyzyjnego ustalenia liczby warstw dopuszczonych przez producenta przy składowaniu w warstwach pojemników lub innych opakowań z towarami,

- eliminacji stosowania drabin przy rozładunku palet przywożonych do poszczególnych sklepów. Termin wykonania określono na dzień 31 sierpnia 2022 r.

Skarżąca Spółka złożyła odwołanie od decyzji organu I instancji.

W odwołaniu skarżąca Spółka wniosła o uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji. Spółka wskazała że zasadne jest określenie maksymalnej wysokości składowania a nie liczby warstw, która może ulegać zmianie przy zmianie parametrów opakowań producentów. Wyjaśniła, że na podstawie posiadanych danych dotyczących wymiarów opakowań i ich wagi kontrolowana jednostka jest w stanie ustalić ogólne warunki składowania określając maksymalne dopuszczalne wysokości. Co do drugiej części decyzji Spółka wskazała, że zobowiązanie do całkowitej eliminacji w terminie do 31 sierpnia 2022 r. stosowania drabin przy rozładunku palet przywożonych do poszczególnych sklepów jest zbyt daleko idące. Spółka wskazał, że planuje przeprowadzić niezwłocznie analizę rynku zarówno pod katem dostępnych drabin, jak i podestów. W jej ocenie, przy zachowaniu odpowiednich zasad oraz wskazania ich w instrukcji, w określonych sytuacjach możliwe jest zgodne z obowiązującymi przepisami z zakresu bhp stosowanie drabin. W ocenie Spółki decyzja w części tiret 2 powinna być uchylona lub zmieniona poprzez wskazanie obowiązku dostosowania stosowanych rozwiązań do zapewniających zgodną z obowiązującymi przepisami bhp pracę w sklepach przy towarze znajdującym się na regałach, paletach, niekoniecznie poprzez całkowitą eliminację sprzętu o konstrukcji drabiny. W przypadku utrzymania nakazu w tym zakresie lub zmiany zgodnie z wnioskiem kontrolowanego, Spółka wniosła o wydłużenie terminu realizacji na dzień 31 grudnia 2022 r.

Inspektor Pracy (dalej organ odwoławczy, organ) po analizie całości sprawy oraz argumentów przedstawionych w odwołaniu i mając na względzie regulacje § 68 ust. 2 i § 72 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.), dalej "rozporządzenie w sprawie przepisów bhp" uznał za zasadą zmianę zaskarżonej decyzji, zgodnie z wnioskiem Spółki w części co do pkt 1 tiret 1, poprzez nakazanie zmieniany Instrukcji transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towaru w zakresie: ustalenia wysokości składowania pojemników lub innych opakowań z towarami.

W zakresie drugiej części decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, iż nakaz eliminacji stosowania drabin przy rozładunku palet przywożonych do poszczególnych sklepów należy wiązać z nakazem zorganizowania pracy rozładunku palet w sposób zapewniający bezpieczeństwo i higienę tego rodzaju prac a nie z zakazem stosowania sprzętu o konstrukcji drabiny. Wskazał, że wykonanie decyzji ma zapewnić usunięcie zagrożeń opisanych w protokole kontroli, na przykład w postaci przenoszenia ładunków na aktualnie użytkowanych drabinach i w sposób przeszkadzający pracownikowi w bezpiecznym trzymaniu się drabin, powodujący wznoszenie rąk po ładunek znajdujący się ponad obręczą barkową pracowników, stosowania podestów o niewystarczająco szerokiej powierzchni roboczej i stopniach zapewniających stabilne ustawienie stopy. Organ odwoławczy podniósł, że drabiny ze stopniami o szerokości około 7 cm (a takie są stosowane w sklepach) mogą powodować niestabilność stopy w szczególności przy zdejmowaniu towarów o wadze około 10-12 kg z górnych warstw. Z tego względu zmiana decyzji w zakresie wydłużenia terminu jej wykonania pozwoli pracodawcy na wdrożenie rozwiązań organizacyjnych i technicznych gwarantujących przestrzeganie wymogów rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa ręcznych pracach transportowych i zasad bhp.

Biorąc pod uwagę powyższe organ odwoławczy nakazał zmienić "Instrukcję transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towaru" w zakresie: eliminacji stosowania użytkowanych drabin przy rozładunku palet przywożonych do poszczególnych sklepów. Termin wykonania określono na 31 grudnia 2022 r.

Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję organu odwoławczego z dnia 18 sierpnia 2022 r. Przedmiotową decyzję Spółka zaskarżyła w części orzekającej obowiązek zmiany "Instrukcji transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towaru" w zakresie eliminacji stosowania użytkowanych drabin przy rozładunku palet przywożonych do poszczególnych sklepów (tiret 2) z terminem wykonania do 31 grudnia 2022 r.

Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

a) § 39 ust. 1 i § 41 ust.1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie przepisów bhp, poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i błędne przyjęcie, że drabiny użytkowane przez skarżącą, jako pracodawcę, przy rozładunku palet przywożonych do poszczególnych sklepów, nie zapewniają realizacji wynikającego z tych przepisów obowiązku pracodawcy zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy a udostępniona pracownikom Instrukcja transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towaru powinna zostać zaktualizowana, w sytuacji gdy żaden przepis prawa nie określa szczegółowych parametrów jakie powinny spełniać drabiny wykorzystywane do takiego rozładunku zapewniające pracownikom bezpieczeństwo i higienę pracy;

b) § 50 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przepisów bhp, poprzez jego niezastosowanie i orzeczenie obowiązku zmiany postanowień "Instrukcji transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towaru" w zakresie stosowania użytkowanych drabin, pomimo, że powołany przepis wprowadza jedynie wymóg spełniania przez drabiny wymagań Polskich Norm a dalsze parametry drabin, na które to parametry powołuje się organ, nie wynikają z żadnego przepisu prawa;

c) § 7 pkt 3, 4, 6, 11, 12 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa ręcznych prac transportowych, poprzez niewłaściwe jego zastosowanie i błędną wykładnię a w konsekwencji przyjęcie, że przepis ten wyłącza możliwość stosowania przy ręcznych pracach transportowych drabin użytkowanych w sklepach skarżącej, co w konsekwencji wymaga zmiany "Instrukcji transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towaru" w zakresie eliminacji stosowania użytkowanych drabin przy rozładunku palet przywożonych do poszczególnych sklepów, skoro przepisy te odnoszą się jedynie do zapewnienia wymagań ergonomii przy ręcznych pracach transportowych a nie do wymogów jakie winny spełniać sprzęty używane przy tych pracach;

d) § 8b rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 30 października 2002 r. w sprawie

minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (Dz.U. nr 191, poz. 1596, ze zm.), poprzez jego niezastosowanie i orzeczenie obowiązku zmiany postanowień Instrukcji transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towaru w zakresie eliminacji stosowania użytkowanych drabin, pomimo, że przepis ten zezwala co do zasady na wykorzystywanie drabin do pracy na wysokości, przy zachowaniu określonych przepisem warunków;

2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie Dz.U z 2022 r., poz. 2000 ze zm.), dalej "k.p.a.", polegające na ustaleniu przez organ odwoławczy okoliczności faktycznych sprawy, z naruszeniem zasad dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i wnikliwego wyjaśnienia sprawy;

b) art. 107 § 1 pkt 5), pkt 6) i § 3 k.p.a. polegające na sformułowaniu sentencji decyzji w sposób niejednoznacznie określający zakres obowiązku skarżącej, bowiem doprecyzowanie celu nałożonego obowiązku zawarte jest w uzasadnieniu decyzji, a także polegające na nieprawidłowym sporządzeniu uzasadnienia decyzji z pominięciem wskazania faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, przytoczenia podstawy prawnej uznania, że użytkowane w skarżącej Spółce drabiny powinny zostać wyeliminowane przy rozładunku palet przywożonych do poszczególnych sklepów.

W oparciu o powyższe zarzuty Spółka wniosła o uchylenie decyzji organu odwoławczego w zaskarżonej części i o zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu zarzutów Spółka podniosła, że postanowienia punktu VII Instrukcji określają sposób korzystania przez pracownika z drabin i podestów przy zdejmowaniu towarów z palet. Spółka zarzuciła, że organ nie powołał przepisu prawa, który określałby szczególne parametry zastrzeżone dla drabin wykorzystywanych do rozładunku towarów, tym samym bezpodstawnie przyjął, że drabiny użytkowane przez skarżącą Spółkę, jako pracodawcę, przy rozładunku palet przywożonych do poszczególnych sklepów, nie zapewniają realizacji wynikającego z przepisu § 39 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przepisów bhp obowiązku pracodawcy.

Spółka podkreśliła, że postanowienia punktu VII Instrukcji transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towarów nie wyszczególniają jakie drabiny użytkowane są przy rozładunku palet przewożonych do poszczególnych sklepów. Tym samym skarżąca nie rozumie w jaki sposób miałaby dokonać zmiany przedmiotowej Instrukcji. W jej ocenie należy domniemywać, że wykonanie decyzji musiałoby polegać na całkowitym usunięciu z treści Instrukcji możliwości korzystania z drabin przy rozładunku palet w sklepach np. przez wpisanie wyraźnego zakazu ich stosowania przy tych pracach. Postawienie takiego wymogu jest jednak niezgodne z przepisem § 8b rozporządzenia w sprawi użytkowania maszyn. W ocenie Spółki nie jest jasne, czy orzeczenie dotyczy także podestów, ani czy użytkowane drabiny mogą być nadal stosowane do pracy przy półkach z towarem.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli sądowej objęta została decyzja Okręgowego Inspektora Pracy, którą organ odwoławczy uchylił decyzję organu I instancji i orzekł co do istoty sprawy. Skarżąca Spółka została zobowiązana do zmiany Instrukcji transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towaru, w zakresie:

- ustalenia wysokości składowania pojemników lub innych opakowań z towarami,

- eliminacji stosowania użytkowanych drabin przy rozładunku palet przywożonych do poszczególnych sklepów. Termin wykonania określono na 31 grudnia 2022 r.

Spółka zaskarżyła decyzję organu odwoławczego co do części drugiej rozstrzygnięcia.

Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2022 r., poz. 1614 ze zm.) w razie stwierdzenia naruszenia przepisów prawa pracy lub przepisów dotyczących legalności zatrudnienia właściwe organy Państwowej Inspekcji Pracy są uprawnione odpowiednio do nakazania usunięcia stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie w przypadku, gdy naruszenie dotyczy przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy (pkt 1).

Bezspornym jest, że podstawowym obowiązkiem pracodawcy jest ochrona zdrowia i życia pracowników poprzez zapewnienie im bezpiecznych i higienicznych warunków pracy.

Zgodnie z art. 207 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2022 r., poz. 1510 ze zm.), dalej "k.p." pracodawca jest obowiązany chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy przy odpowiednim wykorzystaniu osiągnięć nauki i techniki. W szczególności pracodawca jest obowiązany:

1) organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy;

2) zapewniać przestrzeganie w zakładzie pracy przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, wydawać polecenia usunięcia uchybień w tym zakresie oraz kontrolować wykonanie tych poleceń;

3) reagować na potrzeby w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy oraz dostosowywać środki podejmowane w celu doskonalenia istniejącego poziomu ochrony zdrowia i życia pracowników, biorąc pod uwagę zmieniające się warunki wykonywania pracy;

4) zapewnić rozwój spójnej polityki zapobiegającej wypadkom przy pracy i chorobom zawodowym uwzględniającej zagadnienia techniczne, organizację pracy, warunki pracy, stosunki społeczne oraz wpływ czynników środowiska pracy;

5) uwzględniać ochronę zdrowia młodocianych, pracownic w ciąży lub karmiących dziecko piersią oraz pracowników niepełnosprawnych w ramach podejmowanych działań profilaktycznych;

6) zapewniać wykonanie nakazów, wystąpień, decyzji i zarządzeń wydawanych przez organy nadzoru nad warunkami pracy;

7) zapewniać wykonanie zaleceń społecznego inspektora pracy.

Unikanie zagrożeń dla zdrowia i życia, jakie niesie wykonywanie określonej pracy, uwarunkowane jest w znacznym stopniu wiedzą o istnieniu zagrożeń i znajomością sposobów ich unikania. Pracodawca w związku z tym jest obowiązany także zaznajamiać pracowników z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczącymi wykonywanych przez nich prac (art. 2374 § 1 k.p.), jak również wydawać szczegółowe instrukcje i wskazówki dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy (art. 2374 § 2 k.p.). Powinnością pracodawcy jest zatem nie tylko zapoznanie pracownika z ogólnymi przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, ale także wskazanie na konkretne zagrożenia występujące na stanowisku pracy, na którym pracownik będzie wykonywał swoje obowiązki. Jest to na tyle istotne, że odpowiedzialności pracodawcy za stan bhp to odpowiedzialność uprzednia, bezwarunkowa, niepodzielna i bezwzględna, a także ściśle zindywidualizowana, tzn. że pracodawca będzie odpowiadał nie tylko za naruszenie ogólnie obowiązujących przepisów i zasad bhp, ale także za nieuwzględnianie w swoich działaniach indywidualnych przeciwskazań związanych ze stanem zdrowia i osobniczymi skłonnościami pracownika.

Zgodnie z art. 207 § 1 k.p. pracodawca ponosi odpowiedzialność za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy. Na zakres odpowiedzialności pracodawcy nie wpływają obowiązki pracowników w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz powierzenie wykonywania zadań służby bezpieczeństwa i higieny pracy specjalistom spoza zakładu pracy, o których mowa w art. 23711 § 2.

Zgodnie z kolei z § 39 ust. 1, wdanego na podstawie delegacji ustawowej zwartej w art. 23715 k.p., rozporządzenia w sprawie przepisów bhp pracodawca realizuje obowiązek zapewnienia pracownikom bezpieczeństwa i higieny pracy, w szczególności przez zapobieganie zagrożeniom związanym z wykonywaną pracą, właściwą organizację pracy, stosowanie koniecznych środków profilaktycznych oraz informowanie i szkolenie pracowników.

Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, powinien być realizowany na podstawie ogólnych zasad dotyczących zapobiegania wypadkom i chorobom związanym z pracą, w szczególności przez dostosowanie warunków i procesów pracy do możliwości pracownika, w szczególności przez: odpowiednie projektowanie i organizowanie stanowisk pracy, dobór maszyn i innych urządzeń technicznych oraz narzędzi pracy, a także metod produkcji i pracy - z uwzględnieniem zmniejszenia uciążliwości pracy, zwłaszcza pracy monotonnej i pracy w ustalonym z góry tempie, oraz ograniczenia negatywnego wpływu takiej pracy na zdrowie pracowników; instruowanie pracowników w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy (§ 39 ust. 2 pkt 4 i 8).

Zgodnie z § 41 ust. 1 pkt 1 i 2 przedmiotowego rozporządzenia pracodawca jest obowiązany udostępnić pracownikom, do stałego korzystania, aktualne instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące stosowanych w zakładzie procesów technologicznych oraz wykonywania prac związanych z zagrożeniami wypadkowymi lub zagrożeniami zdrowia pracowników; obsługi maszyn i innych urządzeń technicznych. Instrukcje, o których mowa w ust. 1, powinny w sposób zrozumiały dla pracowników wskazywać czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem danej pracy, zasady i sposoby bezpiecznego wykonywania pracy, czynności do wykonania po jej zakończeniu oraz zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia pracowników (ust. 2 zd. pierwsze).

Zgodnie z § 62 ust. 1 rozporządzenia w sprawie przepisów bhp pracodawca powinien zapewnić zastosowanie odpowiednich rozwiązań organizacyjnych i technicznych, zwłaszcza w zakresie wyposażenia technicznego, w celu wyeliminowania potrzeby ręcznego przemieszczania ciężarów. Jeśli nie ma możliwości uniknięcia ręcznego przemieszczania ciężarów, należy podjąć odpowiednie przedsięwzięcia, w tym wyposażyć pracowników w niezbędne środki w celu zmniejszenia uciążliwości i zagrożeń związanych z wykonywaniem tych czynności (usta. 2).

Z powołanych przepisów wynika zatem, że ze względu na bezpieczeństwo i ochronę zdrowia pracowników pracodawca powinien dołożyć wszelkich starań, aby zmniejszyć zakres ręcznych prac transportowych w przedsiębiorstwie. Oczywiste jest, że całkowite wyeliminowanie ręcznego przemieszczenia ciężarów w wielu przypadkach jest niemożliwe. W razie zatem braku możliwości wyeliminowania ręcznych prac transportowych pracodawca, w celu zmniejszenia uciążliwości i zagrożeń związanych z wykonywaniem tych czynności, jest obowiązany odpowiednio organizować pracę i wyposażać pracowników w niezbędny sprzęt pomocniczy oraz środki ochrony indywidualnej.

Takim pomocniczym sprzętem mogą być drabiny.

Zgodnie z § 50 rozporządzenia w sprawie przepisów bhp stosowane w zakładach pracy drabiny przenośne powinny spełniać wymagania określone w Polskich Normach (ust. 1 ). Drabiny przenośne powinny być stosowane zgodnie z ich przeznaczeniem, w sposób niestwarzający zagrożeń dla ich użytkowników i osób przebywających w pobliżu. Wymagania bezpieczeństwa przy stosowaniu drabin są określone w przepisach w sprawie minimalnych wymagań dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy (dalej "rozporządzenia w sprawie użytkowania maszyn").

Zgodnie z § 8b ust. 3. rozporządzenia w sprawie użytkowania maszyn drabiny muszą być używane w taki sposób, aby:

1) przez cały czas była zapewniona możliwość bezpiecznego uchwycenia poręczy i wsparcia pracowników;

2) w szczególności, jeśli ładunek ma zostać ręcznie przeniesiony na drabinie, nie może to przeszkadzać pracownikowi w bezpiecznym trzymaniu się poręczy.

Jak wskazano ponadto w § 8b ust. 1 rozporządzenia w sprawie użytkowania maszyn do pracy na wysokości mogą być wykorzystywane drabiny jako stanowiska robocze, jedynie w warunkach, w których, biorąc pod uwagę wymagania określone w § 8a ust. 1, wykorzystanie innego, bardziej bezpiecznego sprzętu roboczego nie jest uzasadnione z powodu niskiego poziomu ryzyka i krótkotrwałego ich wykorzystania albo istniejących okoliczności, których pracodawca nie może zmienić. Drabiny używane jako środki dostępu muszą być dostatecznie długie, tak aby wystarczająco wystawały ponad platformę dostępu, chyba że zostały zastosowane inne środki zapewniające pewne uchwycenie poręczy (ust. 2 pkt 4).

W okolicznościach niniejszej sprawy i w świetle mających zastosowanie przepisów prawa, w ocenie sądu, organ II instancji prawidłowo uznał, że wymóg nałożony powyższymi unormowaniami należy wiązać z nakazem zorganizowania pracy rozładunku palet w sposób zapewniający bezpieczeństwo i higienę tego rodzaju prac a nie z zakazem stosowania sprzętu o konstrukcji drabiny. Zauważyć przy tym należy, że to stanowisko korespondowało ze stanowiskiem skarżącej Spółki zwartym w odwołaniu. Spółka wskazywała bowiem, że przy zachowaniu odpowiednich zasad oraz wskazania ich w instrukcji, w określonych sytuacjach możliwe jest zgodne z obowiązującymi przepisami z zakresu bhp stosowanie drabin.

Organy nie kwestionowały, że Instrukcja transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towaru w punkcie VII zawiera zapis, że drabiny muszą być użytkowane w taki sposób aby, przez cały czas była możliwość bezpiecznego uchwycenia poręczy i wsparcia pracowników oraz przenoszenie ładunków na drabinie nie przeszkadzało pracownikowi w bezpiecznym trzymaniu się poręczy. Ten zapis, jak wskazano wyżej i co podnosiła Spółka stanowi powtórzenie regulacji § 8b ust. 3 rozporządzenia w sprawie użytkowania maszyn. Skarżąca pomija jednak, że, po pierwsze jak wymagają tego przepisy rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa ręcznych prac transportowych (§ 7) organizując ręczne prace transportowe, należy brać pod uwagę konieczność unikania ręcznego przemieszczania przedmiotów między innymi, gdy podłoga i powierzchnia robocza mają różne poziomy, co wymusza przemieszczanie przedmiotów na różnych wysokościach, czy gdy powierzchnia oparcia stóp jest niestabilna (§ 7 pkt 11 i 12 przedmiotowego rozporządzenia). Konieczność unikania ręcznego przemieszczania przedmiotów należy także brać pod uwagę, gdy przedmiot jest usytuowany tak, że wymaga trzymania lub operowania w odległości od tułowia pracownika, gdy kształt lub struktura przedmiotu może powodować urazy u pracownika, gdy przemieszczanie przedmiotu może być wykonywane tylko poprzez skręt tułowia (§ 7 pkt 3, 4 i 6 rozporządzenia). Po drugie rozporządzenie w sprawie użytkowania maszyn jak sama nazwa wskazuje określa minimalne wymagania dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy w zakresie użytkowania maszyn przez pracowników podczas pracy.

Jak natomiast ustalił inspektor pracy podczas kontroli, drabiny użytkowane w sklepach skarżącej Spółki ze stopniami o szerokości około 7 cm nie mogą zapewnić bezpiecznych warunków pracy zgodnych z przepisami, gdyż mogą m.in. powodować niestabilność stopy w szczególności przy zdejmowaniu towarów o wadze około 10-12 kg z górnych warstw. Także w przypadku wznoszenia rąk po ładunek znajdujący się ponad obręczą barkową pracownika drabinki, którymi dysponuje Spółka nie zapewniają stabilności jak i bezpiecznego trzymania się drabiny. Tym samym zastosowanie tej zasady przy tym sprzęcie, który posiada skarżąca nie jest możliwe, a zatem przygotowana przez pracodawcę Instrukcja transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towaru wymaga zmiany. Skarżąca nie podważyła w żaden sposób ustaleń organu co do rodzaju użytkowanych drabin (ze stopniami o szerokości około 7 cm). W tych okolicznościach organ odwoławczy trafnie uznał, że wprowadzenie całkowitego zakazu używania sprzętu o konstrukcji drabiny przy rozładunku palet przywożonych do poszczególnych sklepów jest za daleko idące, gdyż wystarczającym jest wyeliminowanie stosowania to tego rodzaju czynności tylko użytkowanych w sklepach skarżącej drabin, których stosowanie, jak wskazano, przy rozładunku palet nie zapewnia bezpiecznych warunków pracy. Zasadnie przy tym organ odwoławczy pozostawił skarżącej Spółce możliwość wyboru. Nie narzucił jej minimalnych ram postępowania. Pozwolił na wybór i zastosowanie przy rozładunku palet drabin o odpowiedniej długości i ze stopniami o odpowiedniej szerokości, tak aby wskazane wyżej zasady bezpiecznych i higienicznych warunków pracy zostały przez skarżącą zachowane. Nie wykluczył również zastosowania innego sprzętu, który pozwoli na wykonanie danej pracy z zachowaniem zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Nie można zgodzić się ze skarżącą, że wskazanie ogólnej zasady postępowania, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżącą nie dysponuje odpowiednim do danej czynności sprzętem jest wystarczające i zgodne z obowiązkami pracodawcy, wskazanymi w art. 2374 k.p. i w § 41 rozporządzenia w sprawie przepisów bhp. Z przepisów tych jasno wynika, że instrukcje dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy przygotowane przez pracodawcę muszą być szczegółowe, muszą wskazywać w sposób zrozumiały czynności, które należy wykonać przed rozpoczęciem danej pracy z użyciem przeznaczonego do tej czynności sprzętu, zasady i sposób bezpiecznego wykonywania pracy, a także czynności do wykonania po jej zakończeniu oraz zasady postępowania w sytuacjach awaryjnych stwarzających zagrożenie dla życia lub zdrowia pracowników. Jak wspomniano sama skarżąca w odwołaniu wskazywała, że przy zastosowaniu odpowiedniego sprzętu, i odpowiednich zasad wskazanych w instrukcji w określonych sytuacjach możliwe jest zgodne z przepisami bhp stosowanie drabiny przy rozładunku towarów z palet.

Wbrew zatem zarzutom skargi organ nie naruszył ani wskazanych powyżej regulacji § 7 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa ręcznych prac transportowych, ani § 8b rozporządzenia w sprawie użytkowania maszyn, ani § 50 rozporządzenia w sprawie przepisów bhp, w sytuacji, gdy organ nie wprowadził bezwzględnego zakazu stosowania drabin przy pracach ręcznych transportowych, a ustalił, że drabinki rozstawne, które są używane w sklepach skarżącej Spółki przy rozładunku towarów z palet nie zapewniają stabilnego oparcia stóp, przy wchodzeniu i schodzeniu z drabiny, jak również bezpiecznego uchwycenia się poręczy przy wznoszeniu rąk po ładunek znajdujący się ponad obręczą barkową.

Skoro organ ustalił, że użytkowne przez skarżącą Spółkę w jej sklepach przy rozładunku towarów z palet drabinki rozstawne są użytkowane w sposób sprzeczny z przepisami, to zasadnym było nakazanie zmiany Instrukcji transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towaru w tym zakresie. Jeszcze raz podkreślić należy, że Spółka nie podważyła ustaleń organów i nie wykazała, że do rozładunku towarów z palet stosuje inny sprzęt (inne drabiny) niż opisane przez organ inspekcji pracy drabinki rozstawne o różnej długości i szerokości stopni ok. 7 cm. Nie można przy tym podzielić stanowiska skargi, że to organ powinien wskazać skarżącej Spółce, jak w kontekście stwierdzonych nieprawidłowości prace te winny zostać zorganizowane, przy użyciu jakich narzędzi i rozwiązań. W świetle powołanych regulacji art. 207 k.p. i § 39 rozporządzenia w sprawie przepisów bhp jest to wniosek nieuprawniony. To bowiem pracodawca jest dla pracowników źródłem wiedzy na temat przepisów bhp. To pracodawca zobowiązany jest organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy, w tym poprzez właściwy dobór maszyn, narzędzi pracy i sprzętu. Organ nie był uprawniony do narzucenia skarżącej Spółce wyboru konkretnych środków i rozwiązań. To obowiązkiem pracodawcy jest, jeżeli nie ma możliwości wyeliminowania ręcznych prac transportowych, zastosowanie i wybór takiego sprzętu, który pozwoli na wykonanie danego rodzaju pracy w sposób bezpieczny. Rolą organów inspekcji pracy jest natomiast nadzór i kontrola przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. Obowiązkiem organu było zatem wskazanie, w oparciu o poczynione ustalenia faktyczne, które przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy zostały naruszone i nakazanie usunięcia stwierdzonego uchybienia. Stanowisko skargi, że żaden przepis prawa nie określa szczegółowych parametrów jakie winny spełniać drabiny wykorzystywane do takiego rozładunku zapewniające pracownikom bezpieczeństwo i higienę pracy potwierdza tylko prawidłowość podjętego przez organ rozstrzygnięcia i koresponduje z obowiązkiem pracodawcy zastosowania sprzętu odpowiedniego do charakteru i warunków danej pracy. Sam zaś fakt, iż używane w sklepach skarżącej Spółki drabiny spełniają Polskie Normy, czego przecież organy nie kwestionowały nie może uzasadniać zastosowania tego sprzętu w sposób właściwy, zgodny z przepisami rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa ręcznych prac transportowych, w każdym przypadku i w każdej sytuacji. Wbrew stanowisku skargi organ nie wykluczył zastosowania użytkowanych w sklepach skarżącej Spółki drabin do innych czynności. Wbrew stanowisku skargi sentencja decyzji w zaskarżonej części jest jasna – dotyczy nakazu zmiany Instrukcji transportu wewnętrznego oraz składowania i magazynowania towaru w zakresie eliminacji stosowania użytkowanych drabin przy rozładunku palet przywożonych do poszczególnych sklepów. Dlatego też stanowisko skargi, iż nie jest jasne, czy użytkowane drabiny mogą być nadal stosowane do pracy przy półkach z towarem jest niezrozumiałe. Organ nie nałożył przecież nakazu całkowitego wykluczenia użycia drabin w przy ręcznych pracach transportowych. Organ odwoławczy uznał, że w stanie faktycznym sprawy mając na względzie także obowiązki Spółki co do prawidłowego kompletowania palet, używanie sprzętu o konstrukcji drabiny przy rozładunku palet przywożonych do poszczególnych sklepów jest co do zasady możliwe. Poczynione jednak ustalenia, że używane dotychczas przez Spółkę do tych czynności drabinki rozstawne nie pozwalają na bezpieczne i zgodne z przepisami wykonanie tych prac obligowano organ do nakazania usunięci stwierdzonych uchybień w ustalonym terminie. Organ odwołał się m.in. do regulacji § 7 rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa ręcznych prac transportowych, nakazującego brania pod uwagę konieczności unikania ręcznego przemieszczania przedmiotów we wskazanych w tym przepisie sytuacjach. Wskazać także należy na § 6 tego rozporządzenia zgodnie z którym przy ręcznym przemieszczaniu przedmiotów - tam gdzie jest to możliwe - należy zapewnić sprzęt pomocniczy odpowiednio dobrany do ich wielkości, masy i rodzaju, zapewniający bezpieczne i dogodne wykonywanie pracy.

W ocenie sądu obowiązek nałożony zaskarżoną decyzją został wystarczająco skonkretyzowany. Zaskarżona decyzja wskazuje też podstawę faktyczną i prawną. Uzasadnianie decyzji, które jest jej integralną częścią wyjaśnia podstawy podjętego przez organ rozstrzygnięcia. Tym samym zarzuty skargi w zakresie naruszenia art. 7 oraz art. 107 § 1 pkt 5, 6 i § 3 k.p.a. uznać należy za niezasadne. Ponadto jak wynika z akt skarżącą Spółka na etapie postępowania administracyjnego nie miała wątpliwości co do wykonalności nałożonego obowiązku. Nie występowała do organu o dodatkowe wyjaśnienia, a w odwołaniu wskazywała, że planuje przeprowadzić analizę rynku zarówno pod kątem dostępnych drabin, jak i podestów i wnosiła w przypadku braku uchylenia lub zmiany nakazu w tej części o wydłużenie terminu jego realizacji na dzień 31 grudnia 2022 r, wskazując iż pozwoli to zarówno na analizę możliwości rynkowych, powtórną analizę procesów, jak i ewentualną zmianę standardu wyposażenia sklepów oraz dostosowanie przebiegu procesów i postanowień w tym zakresie.

Organ odwoławczy uwzględniając stanowisko Spółki, że nie jest wykluczone zastosowanie przy rozładunku palet sprzętu o konstrukcji drabiny z zachowaniem zasad bezpiecznych i higienicznych warunków pracy wydłuży skarżącej Spółce termin jej wykonania do dnia 31 grudnia 2022 r., uznając, że pozwoli to pracodawcy na wdrożenie rozwiązań organizacyjnych i technicznych gwarantujących przestrzeganie wymogów rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa ręcznych prac transportowych. Skarżąca nie wykazała zaś, że istnieje faktyczna, czy prawna niewykonalność nałożonego obowiązku. Nie wykazała, że nie ma możliwości technicznych jego wykonania, albo, że istnieją prawne nakazy lub zakazy, które stanowią nieusuwalną przeszkodę w wykonaniu tego obowiązku. Z całą pewnością jednak względy ekonomiczne, finansowe czy nawet trudności techniczne, a także negatywne nastawienie adresata do decyzji nie stanowi o jej niewykonalności. Jeszcze raz wymaga podkreślenia, że obowiązki pracodawcy w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy mają charakter bezwarunkowy.

Z tych wszystkich względów sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa, a skarga wniesiona w niniejszej sprawie jest niezasadna. W konsekwencji i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie skargę oddalił.