III PSK 24/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 marca 2025 r.
SSN Agnieszka Żywicka
w sprawie z powództwa P. M.
przeciwko E. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w L.
o odszkodowanie,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 18
marca 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 28 września 2023 r., sygn. akt VIII Pa 180/22,
1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. zasądza od powódki na rzecz strony pozwanej 1350 zł
(jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych) wraz z odsetkami
wynikającymi z art. 98 § 11 k.p.c. tytułem zwrotu kosztów
zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym.
[SOP]
UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Lublinie wyrokiem z 28 września 2023 r. w wyniku
rozpoznania apelacji wniesionej przez pozwaną E. spółkę z o.o. w L. od wyroku
Sądu Rejonowego w Lublin - Zachód w Lublinie z 7 listopada 2022 r., w pkt I.
zmienił zaskarżony wyrok w pkt I, II, III, w ten sposób, że oddalił powództwo P. M.,
zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów
procesu, nieuiszczone koszty sądowe przejął na rachunek Skarbu Państwa; w pkt II.
III PSK 24/24
2
zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 120 zł tytułem zwrotu kosztów
procesu za drugą instancję z ustawowymi odsetkami za czas po upływie tygodnia
od dnia jego ogłoszenia do dnia zapłaty.
Powódka wniosła skargę kasacyjną od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie
z dnia 28 września 2023 r., zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając
naruszenie prawa materialnego tj.:
- art. 52 § 2 k.p. przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez
Sąd orzekający, iż termin jednego miesiąca, o którym mowa w tym przepisie
rozpoczyna swój bieg od dnia, w którym pracodawca wszedł w posiadanie
jednoznacznych dowodów na bezprawność działań pracownika, w następstwie
czego był w stanie ocenić, jaki jest stopień naganności tych działań i rozstrzygnąć,
czy zachowanie pracownika można zakwalifikować jako czyn stanowiący
wystarczającą podstawę do zwolnienia dyscyplinarnego, co w stanie faktycznym
niniejszej sprawy miało nastąpić dopiero w listopadzie 2020 r. po dokonaniu analizy
danych przez kolejny podmiot, któremu pozwany zlecił tego rodzaju działanie, w
sytuacji, gdy z ugruntowanego stanowiska prezentowanego zarówno w doktrynie
jak i judykaturze wynika, iż rzeczony termin należy liczyć nie od bezspornej
(niekwestionowanej) wiedzy o fakcie, lecz od uzyskania wiadomości o okoliczności
uzasadniającej rozwiązanie umowy o pracę, co w stanie faktycznym niniejszej
sprawy miało miejsce najpóźniej we wrześniu 2020 r., co przyznał zeznający w
charakterze świadka ówczesny prezes zarządu pozwanego.
Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazując na
jej oczywistą zasadność.
Zdaniem skarżącej rozstrzygniecie, którym Sąd Okręgowy zmienił korzystny
dla skarżącej wyrok Sądu Rejonowego, oparte zostało w istocie na nieprawidłowym
rozumieniu przez Sąd drugiej instancji przepisu art. 52 § 2 k.p. w zakresie chwili
rozpoczęcia biegu 1-miesięcznego terminu ustanowionego tymże przepisem, które
nie tylko wymyka się ugruntowanemu w orzecznictwie rozumieniu przedmiotowej
kwestii, ale nie daje się w żaden sposób wpisać w ustalony przez Sąd Rejonowy
stan faktyczny sprawy, który nie był przez Sąd Okręgowy w żadnym aspekcie
kwestionowany.
III PSK 24/24
3
W opinii skarżącej jak wynika ze stanowiska prezentowanego przez
judykaturę termin 1 miesiąca nie liczy się od bezspornej (niekwestionowanej)
wiedzy o fakcie, lecz od uzyskania wiadomości o okoliczności uzasadniającej
rozwiązanie umowy o pracę. Wiadomości w rozumieniu art. 52 § 2 k.p. nie należy
zawężać do wiedzy ostatecznie pewnej i sprawdzonej. W przeciwnym razie o
terminie decydować będzie pracodawca i termin może ulec wydłużeniu ponad
termin zastrzeżony w ustawie. Tym bardziej, że znaczenie ma również druga część
przepisu ujęta w słowie "okoliczności". Nie chodzi więc o pełne i pewne informacje
o całości, lecz o wiadomość o fakcie, sytuacji, wydarzeniu. Początkiem terminu z
art. 52 § 2 k.p. nie jest więc sytuacja, w której pracodawca jest pewny co do
kwalifikacji prawnej zachowania pracownika jako ciężkiego naruszenia
podstawowych obowiązków pracowniczych. Prawodawca wymaga więc
określonego działania od pracodawcy w terminie 1 miesiąca od uzyskania
wiadomości o okoliczności uzasadniającej rozwiązanie umowy.
Skarżąca podniosła, że jak wynika z ustalonego w sprawie stanu
faktycznego, wiedzę o okolicznościach ciężkiego naruszenia przez powódkę
podstawowych obowiązków pracowniczych w kontekście przyczyn rozwiązania
umowy o pracę wskazanych w oświadczeniu datowanym na 27 listopada 2020 r.,
pozwany pracodawca nabył nie jak twierdzi Sąd Okręgowy, gdy wszedł w
posiadanie odczytu danych odzyskanych z komputera służbowego powódki, co
miało miejsce w listopadzie 2020 r., ale w chwili, którą przyjął Sąd Rejonowy, tj. na
przełomie sierpnia i września 2020 r., nie później jednak niż w drugiej połowie
września 2020 r. Świadczą o tym przede wszystkim zeznania świadków oraz
kolejność działań, jakie we wrześniu 2020 r. podejmował pozwany, których
doniosłość dla niniejszej sprawy Sąd Okręgowy zbagatelizował.
Pozwana w odpowiedzi na skargę wniosła o odrzucenie skargi kasacyjnej,
jako nieopartej na ustawowej podstawie, ewentualnie odmowę przyjęcia skargi
kasacyjnej powoda do rozpoznania, a w przypadku nieuwzględnienia w/w wniosku
ewentualnie również o oddalenie przedmiotowej skargi kasacyjnej; zasądzenie od
powódki na rzecz pozwanej zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym
wyodrębnionych kosztów zastępstwa procesowego wg norm prawem przepisanych.
III PSK 24/24
4
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Stosownie do art. 3989 § 1 k.p.c. Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną
do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne (pkt 1),
istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub
wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (pkt 2), zachodzi nieważność
postępowania (pkt 3) lub skarga jest oczywiście uzasadniona (pkt 4). Wypada
również dodać, iż zgodnie z art. 3984 § 2 k.p.c., określającym wymogi formalne
skargi kasacyjnej, skarga kasacyjna powinna zawierać wniosek o przyjęcie do
rozpoznania i jego uzasadnienie. Należy zatem stwierdzić, że wniosek o przyjęcie
skargi kasacyjnej do rozpoznania powinien wskazywać, że zachodzi przynajmniej
jedna z okoliczności wymienionych w powołanym wcześniej art. 3989 § 1 k.p.c.,
a jego uzasadnienie winno zawierać argumenty świadczące o tym, że rzeczywiście,
biorąc pod uwagę sformułowane w ustawie kryteria, istnieje potrzeba rozpoznania
skargi przez Sąd Najwyższy. Skarga kasacyjna nie jest bowiem (kolejnym)
środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej
instancji kończącego postępowanie w sprawie, z uwagi na przeważający w jej
charakterze element interesu publicznego. Służy ona kontroli prawidłowości
stosowania prawa, nie będąc instrumentem weryfikacji trafności ustaleń
faktycznych stanowiących podstawę zaskarżonego orzeczenia.
Wypada także przypomnieć, że zgodnie z utrwalonym stanowiskiem
judykatury skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, jeżeli zaskarżone tą
skargą orzeczenie zapadło wskutek oczywistego naruszenia prawa, zaś oczywiste
naruszenie prawa powinno być rozumiane jako widoczna, bez potrzeby
dokonywania pogłębionej analizy jurydycznej, sprzeczność wykładni lub stosowania
prawa z jego brzmieniem albo powszechnie przyjętymi regułami interpretacji (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z 26 lutego 2001 r., I PKN 15/01, OSNAPiUS
2002 nr 20, poz. 494 oraz z 17 października 2001 r., I PKN 157/01, OSNP 2003
nr 18, poz. 437) i jest możliwe do przyjęcia tylko wówczas, gdy orzeczenie jest
niewątpliwie sprzeczne z zasadniczymi i niepodlegającymi różnej wykładni
przepisami prawa (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 30 stycznia 1963 r., II CZ
3/63, OSPiKA 1963 nr 11, poz. 286). Powołanie się przez autora skargi kasacyjnej
III PSK 24/24
5
na przesłankę zawartą w art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. zobowiązuje go zatem do
przedstawienia wywodu prawnego zmierzającego do wykazania kwalifikowanej
postaci naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego polegającej na
jego oczywistości, widocznej prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy
prawniczej, co daje podstawy do uznania skargi za oczywiście uzasadnioną, tj.
podlegającą uwzględnieniu (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 11 grudnia
2009 r., II PK 223/09, LEX nr 585777 oraz z 3 lutego 2010 r., II PK 304/09,
LEX nr 602695).
Przedmiotowa skarga kasacyjna nie jest oczywiście uzasadniona w
zaprezentowanym rozumieniu.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wielokrotnie wyjaśniano już, że
"uzyskanie przez pracodawcę odpowiednich wiadomości” - jako moment
rozpoczęcia biegu terminu do rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę bez
wypowiedzenia z jego winy (art. 52 § 2 k.p.) - może wymagać nie tylko informacji o
zachowaniu pracownika, lecz także czasu niezbędnego do oceny skutków tego
zachowania.
O "uzyskaniu przez pracodawcę wiadomości o okoliczności uzasadniającej
rozwiązanie umowy" można mówić dopiero, gdy różnego rodzaju informacje
docierające do pracodawcy są na tyle sprawdzone (wiarygodne), że uzasadnione
jest jego przekonanie o nagannym zachowaniu się pracownika i to w stopniu
usprawiedliwiającym sięgnięcie do rozwiązania niezwłocznego. Miesięczny termin z
art. 52 § 2 k.p., nie jest bowiem przeznaczony dla ustalania (prowadzenia
postępowania wyjaśniającego) przez pracodawcę, czy pracownik dopuścił się
określonego czynu oraz jaki jest stopień jego naganności, lecz ma służyć
zastanowieniu się i podjęciu decyzji przez pracodawcę, który wie, że określony
czyn został popełniony oraz jakie są towarzyszące mu okoliczności. Według
bowiem art. 52 § 2 k.p. pracodawca ma uzyskać wiadomości o okolicznościach
uzasadniających rozwiązanie umowy, a nie o okolicznościach, które być może takie
rozwiązanie uzasadniają, ale wymagają jeszcze sprawdzenia. Bieg miesięcznego
terminu z art. 52 § 2 k.p. rozpoczyna się dopiero od chwili, w której pracodawca
uzyskał w dostatecznym stopniu wiarygodne informacje uzasadniające jego
przekonanie, że pracownik dopuścił się czynu nagannego w stopniu
III PSK 24/24
6
usprawiedliwiającym niezwłoczne rozwiązanie umowy o pracę (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z 24 lipca 2024 r., I PSK 85/23 LEX nr 3739022; postanowienie
Sądu Najwyższego z 12 marca 2024 r., II PSK 36/23, LEX nr 3692593;
postanowienie Sądu Najwyższego z 13 lutego 2024 r., I PSK 34/23,. LEX nr
3670465). W wyroku z 8 lutego 2022 r., I PSKP 52/21 (LEX nr 3343351) Sąd
Najwyższy stwierdził, że miesięczny termin należy liczyć od uzyskania przez
pracodawcę sprawdzonych, pewnych, zweryfikowanych informacji o okoliczności,
która uzasadnia rozwiązanie umowy. Natomiast w postanowieniu z 25 stycznia
2023 r., I PSK 22/22 (LEX nr 3515946) Sąd Najwyższy skonstatował, że w
orzecznictwie Sądu Najwyższego wyjaśniono już, że "uzyskanie przez pracodawcę
odpowiednich wiadomości - jako moment rozpoczęcia biegu terminu do
rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia z jego winy
(art. 52 § 2 k.p.) - może wymagać nie tylko informacji o zachowaniu pracownika,
lecz także czasu niezbędnego do oceny skutków tego zachowania. Tak więc przy
wykładni art. 52 § 2 k.p. nie sposób pominąć, że w związku ze stale rosnącym
stopniem skomplikowania życia społecznego oraz ilości czynników, jakie decydują
o kwalifikacji zachowań pracowników i możliwości postawienia im zarzutu
niewłaściwego postępowania, ustalenie, czy zachodzą okoliczności uzasadniające
rozwiązanie stosunku pracy coraz częściej wymaga nie tylko ustalenia faktów, ale
także ich subsumcji prawnej, często z uwzględnieniem dorobku judykatury" (wyrok
Sądu Najwyższego z 16 lutego 2017 r., II PK 372/15, LEX nr 2269088). Początek
biegu terminu z art. 52 § 2 k.p. należy więc ustalać elastycznie z uwzględnieniem
wszystkich okoliczności danej sprawy. W niektórych przypadkach niezwłocznie
wszczęte i sprawnie prowadzone postępowanie wyjaśniające może uzasadniać
potrzebę przeprowadzenia mniej lub bardziej skomplikowanej analizy prawnej pod
kątem dopuszczalności decyzji o rozwiązaniu z pracownikiem umowy o pracę ze
skutkiem natychmiastowym, co wymaga odpowiedniego czasu (wyrok z 25 kwietnia
2014 r., II PK 193/13, LEX nr 1495939). Uzyskanie przez pracodawcę
odpowiednich wiadomości - jako moment rozpoczęcia biegu terminu do
rozwiązania z pracownikiem umowy o pracę bez wypowiedzenia z jego winy
(art. 52 § 2 k.p.) - może wymagać nie tylko informacji o zachowaniu pracownika,
III PSK 24/24
7
lecz także czasu niezbędnego do oceny skutków tego zachowania (wyrok z 14
kwietnia 2015 r., II PK 146/14, LEX nr 1712813).
Nie podlega wątpliwościom, że Sąd Okręgowy w zaskarżonym orzeczeniu
wyłożył i dokonał subsumpcji przepisu art. 52 § 2 k.p. w sposób zgodny z
dominująca w tym względzie wykładnią Sądu Najwyższego przedstawioną wyżej.
Ostatecznie Sąd Najwyższy zauważa, że zupełnie nietrafnie został powołany
przez skarżącą dla potwierdzenia jej stanowiska wyrok Sądu Najwyższego z 26
marca 1998 r., I PKN 5/98 (OSNAPiUS 1999 nr 6, poz. 201). W wyroku tym Sąd
potwierdza co do zasady wykładnię art. 52 § 2 k.p. dominującą w judykaturze Sądu
Najwyższego, przedstawioną wyżej. W wyroku pada pogląd, że pracodawca
rozwiązując umowę o pracę w trybie art. 52 k.p. podejmuje czynność, za którą
ponosi odpowiedzialność, zwłaszcza w razie braku okoliczności uzasadniającej
takie rozwiązanie. Zarówno więc w interesie pracownika jak i własnym musi mieć
możliwość sprawdzenia uzyskanych wiadomości o zachowaniu się pracownika i
możliwość ich weryfikacji, zwłaszcza gdy pochodzą one z zewnątrz. Jeżeli
pracodawca dokonuje sprawdzenia uzyskanej wiadomości w sposób niezwłoczny i
sprawnie, to nie można mu zarzucić błędu w stosowaniu omawianego przepisu.
Termin określony w art. 52 § 2 k.p. należy w takiej sytuacji liczyć od momentu
zakończenia wewnętrznego postępowania sprawdzającego, weryfikującego
uzyskane przez pracodawcę wiadomości o zachowaniu pracownika.
Z powyższych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 2 k.p.c.
odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, orzekając o kosztach
postępowania kasacyjnego stosownie do art. 98 § 1 k.p.c. w związku z art. 39821
k.p.c.
M.G.
[a.ł]
III PSK 24/24
8
