III PSK 108/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 2 grudnia 2025 r.
SSN Piotr Prusinowski
w sprawie z powództwa A.B.
przeciwko M. w W.
o uznanie za bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę,
na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 2
grudnia 2025 r.,
na skutek skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu
z dnia 3 października 2024 r., sygn. akt VIII Pa 158/24,
I. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
II. nie obciąża powódki kosztami postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 3 października 2024 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu -
orzekając w sprawie z powództwa A.B. przeciwko M. w W. o uznanie za
bezskuteczne wypowiedzenia umowy o pracę – oddalił apelacje powódki wniesioną
od wyroku Sądu Rejonowego dla Wrocławia-Śródmieścia we Wrocławiu z dnia 6
maja 2024 r.
Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się powódka. W skardze kasacyjnej
powołała się na naruszenie art. 47 § 2 pkt 1 lit. a k.p.c., skutkujące nieważnością
postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 k.p.c. w zw. z art. 378 § 1 k.p.c. w zw. z
art. 386 § 2 k.p.c. przez brak wzięcia pod uwagę z urzędu faktu rozpoznawania
sprawy przez Sąd pierwszej instancji po dniu 28 września 2023 r. w składzie
III PSK 108/25
2
niezgodnym z art. 47 § 2 pkt. 1 lit. a k.p.c., ponieważ od tej daty przestał
obowiązywać uchylony art. 15 zzs1 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 02.03.2020 r. o
szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i
zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji
kryzysowych, co powinno skutkować zmianą składu Sądu pierwszej instancji z
jednoosobowego do składu jednego sędziego jako przewodniczącego oraz dwóch
ławników. Niezależnie od tego w ocenie powódki doszło do uchybienia art. 30 § 4
k.p. w związku z art. 45 § 1 k.p. przez ich błędną wykładnię, polegającą na
przyjęciu, że samo istnienie zdarzeń wskazanych przez pracodawcę, jako
przyczyna wypowiedzenia jest wystarczające do uznania ich za prawdziwą
przyczynę wypowiedzenia, podczas gdy takie istniejące zdarzenia muszą jeszcze
dodatkowo rzeczywiście stanowić powód podjęcia przez pracodawcę decyzji o
zakończeniu zatrudnienia pracownika, co w efekcie doprowadziło do oddalenia
powództwa oraz apelacji w całości ze względu na rzekomą prawdziwość przyczyny
wskazanej w wypowiedzeniu umowy o pracę powódce.
W ocenie powódki skarga kasacyjna powinna zostać przyjęta do
rozpoznania, gdyż doszło do nieważności postępowania i skarga kasacyjna jest
oczywiście uzasadniona. Uzasadniając wniosek powódka wskazała, że nieważność
postępowania na gruncie przedmiotowej sprawy polega na tym, że Sąd pierwszej
instancji rozpoznał sprawę w okresie po dniu 28 września 2023 r. w składzie
niezgodnym z ustawą, to jest sprzecznym z art. 47 § 2 pkt. 1 lit. a k.p.c., a Sąd
drugiej instancji nie stwierdził istnienia tego naruszenia z urzędu.
Jeśli chodzi o druga przesłankę przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania,
to w ocenie powódki konieczne jest przesądzenie dylematu dotyczącego wykładni
art. 30 § 4 k.p. w związku z art. 45 § 1 k.p. sprowadzającego się do pytań:
1) Czy samo zaistnienia zdarzenia wskazanego przez pracodawcę jako
przyczyna wypowiedzenia jest wystarczające do uznania podanej przyczyny za
prawdziwą i zgodną z prawem w tym zakresie?
2) Czy też do uznania podanej przyczyny za prawdziwą i zgodną z prawem
w tym zakresie, poza ustaleniem samego zaistnienia zdarzenia wskazanego przez
pracodawcę, konieczne jest także ustalenie, że dane rzeczywiście istniejące
III PSK 108/25
3
zdarzenie było zarazem rzeczywistym powodem podjęcia przez pracodawcę
decyzji o zakończeniu zatrudnienia?
Powódka podniosła, że Sąd Okręgowy rozpoznający apelację powódki, a
wcześniej Sąd Rejonowy zajęły stanowisko, że stwierdzenie samego tylko istnienia
przyczyny podanej w wypowiedzeniu jest wystarczające do stwierdzenia jej
prawdziwości i zamyka sprawę. Zwłaszcza Sąd Okręgowy opowiedział się wyraźnie
za takim stanowiskiem, wskazując że: „Sąd Odwoławczy nie miał żadnych
wątpliwości, co do tego, że w niniejszej sprawie uznać należało, iż skoro doszło do
likwidacji stanowiska powódki w zakładzie pracy strony pozwanej, to w związku z
tym oświadczenie pozwanego pracodawcy w przedmiocie rozwiązania z powódką
umowy o pracę nie naruszało przepisów prawa”. Pogląd ten zdaniem powódki jest
błędny. Literalna wykładnia art. 30 § 4 k.p. wskazuje wyraźnie, że nie chodzi o
dowolne zdarzenie, które miało miejsce, lecz o „przyczynę”, to jest zdarzenie, które
pozostaje w określonym związku z wypowiedzeniem umowy o pracę. Zgodnie ze
Słownikiem Języka Polskiego, przyczyna to: „czynnik lub zespół warunków
wywołujący jakieś zjawisko jako swój skutek”. Oznacza to zatem, że
wypowiedzenie powinno być skutkiem zdarzenia wskazanego w treści
wypowiedzenia jako „przyczyna”, a nie innych zdarzeń, które nie zostały w treści
wypowiedzenia wymienione. Jest to zgodne z wykładnią funkcjonalną art. 30 § 4
k.p. oraz art. 45 § 1 k.p., których celem jest stworzenie wymogu podania
rzeczywistych motywów działania pracodawcy polegającego na wypowiedzeniu
umowy o pracę, po to aby możliwa była następnie ocena czy naprawdę
uzasadniają one takie działanie. Jest to związane z zasadą trwałości stosunku
pracy i ochrony praw pracownika. Nie byłoby zgodne z takim celem przyjęcie, że w
treści wypowiedzenie można wskazać jedynie pretekst, który ukrywa rzeczywiste
motywy działania pracodawcy, to jest prawdziwe przyczyny. Nie byłoby także z nim
zgodne przyjęcie, że w treści wypowiedzenia można wskazać rzeczywiste
zdarzenia, które są skutkiem podjęcia decyzji o wypowiedzeniu umowy o pracę, a
nie ich przyczyną. Nie istnieją także żadne względy, które pozwalałyby przyjąć inne
znaczenie wymienionych przepisów prawa ze względów systemowych.
Odwołując się do orzecznictwa Sądu Najwyższego powódka konkludowała,
że samo istnienie zdarzenia czy też okoliczności wskazanych jako przyczyny
III PSK 108/25
4
wypowiedzenia nie jest wystarczające do uznania ich za prawdziwe (a przez to
zgodne z prawem w tym zakresie), jeżeli w rzeczywistości taką przyczyną było coś
innego (nawet jeżeli nie jest do końca jasne, co taką rzeczywistą przyczyną było).
Powyżej opisana kwestia ma istotne znaczenie na gruncie przedmiotowej
sprawy. W sprawie ustalenia faktyczne sądów obu instancji (z którymi powódka się
nie zgadza, nie może jednak ich kwestionować na obecnym etapie) wskazują na to,
że rzeczywiście doszło do zdarzenia polegającego na likwidacji stanowiska pracy
powódki. Sądy obu instancji nie poczyniły jednak następnie ustaleń faktycznych,
czy zdarzenie to było rzeczywistym motywem podjęcia decyzji przez pracodawcę o
wypowiedzeniu powódce umowy o pracę. Tymczasem powódka wielokrotnie
wskazywała, że pracodawca zdecydował o zakończeniu z nią współpracy z innych
względów, w szczególności z powodu niewygodnych dla osób zarządzających
pracodawcą ustaleń powódki. Zdaniem powódki taka decyzja o wypowiedzeniu jej
stosunku pracy zapadła już wcześniej, a likwidacja stanowiska pracy powódki była
w istocie jej następstwem. Sporządzanie dokumentacji dotyczącej zmian
organizacyjnych miało zaś zdaniem powódki maskować prawdziwe powody
zakończenia jej zatrudnienia i stworzyć pozorne wrażenie, że to właśnie zmiany
organizacyjne spowodowały podjęcie decyzji o zakończeniu zatrudnienia powódki.
W takim przypadku należałoby uznać, że sądy obu instancji przedwcześnie
przesądziły o prawdziwości przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę.
Sąd Najwyższy zważył:
Skarga kasacyjna nie zawiera argumentów uzasadniających jej przyjęcie do
rozpoznania. U podstaw oczywistego naruszenia przez Sąd odwoławczy art. 30 § 4
k.p. w związku z art. 45 § 1 k.p. leży założenie powódki, że Sądy obu instancji nie
poczyniły ustaleń faktycznych o tym, czy zdarzenie w postaci likwidacji stanowiska
pracy było rzeczywistym motywem podjęcia decyzji przez pracodawcę o
wypowiedzeniu powódce umowy o pracę. Uważna analiza uzasadnienia wyroku
Sądu odwoławczego prowadzi do konkluzji, że założenie to jest fałszywe.
Wystarczy wskazać na passus „Sąd Okręgowy w całej rozciągłości podziela wywód
Sądu Rejonowego, który wskazał, iż u strony pozwanej doszło do faktycznej
III PSK 108/25
5
likwidacji stanowiska pracy powódki w ramach przeprowadzonej w zakładzie pracy
reorganizacji, a co za tym idzie - wypowiedzenie powódce umowy o pracę było
rzeczywiste i uzasadnione”. Skoro likwidacja stanowiska pracy powódki była
rzeczywista i uzasadniała ona wypowiedzenie umowy o pracę, to nie występują
okoliczności w oparciu, o które powódka formułuje wniosek o przyjęcie skargi
kasacyjnej z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Skarga kasacyjna nie może zatem zostać
uznana za oczywiście uzasadnioną.
Nie ziściła się też przesłanka z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. Staje się to
zrozumiałe, jeśli weźmie się pod uwagę dwie okoliczności. Pierwsze spostrzeżenie
polega na tym, że skarga kasacyjna wnoszona jest od prawomocnego wyroku sądu
drugiej instancji (art. 3981 § 1 k.p.c.), a w konsekwencji przesłanka z art. 3989 § 1
pkt 3 k.p.c. brzmiąca „zachodzi nieważność postepowania” odnosi się do
postępowania odwoławczego. Druga okoliczność sprowadza się do spostrzeżenia,
że zarzut naruszenia art. 47 § 2 pkt 1 lit. a k.p.c. w związku z art. 379 pkt 4 k.p.c. w
związku z art. 378 § 1 k.p.c. w związku z art. 386 § 2 k.p.c. koncentruje uwagę na
nieważności postępowania przed sądem pierwszej, a nie drugiej instancji. Znaczy
to tyle, że bez względu na to, czy istotnie doszło do uchybienia art. 47 § 2 pkt 1 lit. a
k.p.c. w związku z art. 379 pkt 4 k.p.c., to nie ma wątpliwości, że skutek w postaci
nieważności może odnosić się do postępowania przed Sądem Rejonowym, a nie
Sądem odwoławczym. Skoro skarga kasacyjna wnoszona jest od wyroku sądu
drugiej instancji, to pewne jest, że jej uwzględnienie przez Sąd Najwyższy z uwagi
na wystąpienie nieważności postępowania jest możliwe, jeśli wadą tą obarczone
jest procedowanie przed sądem odwoławczym, a nie sądem pierwszej instancji.
Tylko w takim wypadku zgodnie z art. 3989 § 1 pkt 3 k.p.c. skarga powinna zostać
przyjęta do merytorycznego rozpoznania. Powołanie się przez powódkę na
nieważność postępowania przed Sądem pierwszej instancji i nieuwzględnienie tej
wady przez Sąd Okręgowy nie skutkuje ziszczeniem się przesłanki z art. 3989 § 1
pkt 3 k.p.c.
Dlatego zgodnie z art. 3989 § 2 k.p.c. i art. 102 k.p.c. orzeczono jak w
sentencji.
III PSK 108/25
6
[A.P.]
[SOP]
