III KZ 49/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 18 marca 2025 r.
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie M. N. ,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 18 marca 2025 r.,
zażaleń oskarżonego i jego obrońcy na zarządzenie Przewodniczącego
II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Krakowie
z dnia 7 października 2024 r., sygn. akt WSU 3/24,
odmawiającego przyjęcia skargi oskarżonego na wyrok uchylający
Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt II AKa 149/19,
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k.,
p o s t a n o w i ł :
utrzymać w mocy zaskarżone zarządzenie.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt
II AKa 149/19, uchylił wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 20 lutego 2019
r., sygn. akt III K 212/15, wydany w sprawie m.in. oskarżonego M. N. , i przekazał
sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Krakowie. Odpis tego
wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono oskarżonemu w dniu 18 lipca 2024 roku.
Dnia 25 lipca 2024 roku (data stempla pocztowego) oskarżony M. N. wniósł skargę
III KZ 49/24
2
od powyższego wyroku, dołączając do niej pismo będące de facto jeszcze jedną
skargą, oznaczone jako „Załącznik nr 1”.
Zarządzeniem wydanym w dniu 31 lipca 2024 roku Zastępca
Przewodniczącego II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Krakowie wezwał
oskarżonego M. N. do usunięcia w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania
braków formalnych skargi – pod rygorem odmowy jej przyjęcia — poprzez
podpisanie „Załącznika nr 1” oraz uiszczenie opłaty od skargi w wysokości 750 zł.
Odpis tego zarządzenia oskarżony odebrał w dniu 20 sierpnia 2024 roku.
W dniu 27 sierpnia 2024 roku (data stempla pocztowego) oskarżony nadesłał
do Sądu Apelacyjnego w Krakowie podpisany przez siebie „Załącznik nr 1” do
wniesionej wcześniej skargi wraz z wnioskiem o zwolnienie go w całości z opłaty od
tej skargi.
Sąd Apelacyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 2 września 2024 r., sygn.
akt WSU 3/24, nie uwzględnił wniosku oskarżonego o zwolnienie go z obowiązku
uiszczenia opłaty od skargi. Jednocześnie wydanym tego dnia zarządzeniem
Przewodniczący II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Krakowie wezwał
oskarżonego M. N. do usunięcia w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania
braków formalnych skargi – pod rygorem odmowy jej przyjęcia - poprzez uiszczenie
od niej opłaty w wysokości 750 zł. Odpis postanowienia i zarządzenia doręczono
oskarżonemu w dniu 16 września 2024 roku.
W dniu 20 września 2024 roku oskarżony uiścił tytułem opłaty od skargi
kwotę 7,50 zł, wnosząc jednocześnie o częściowe zwolnienie go z opłaty od skargi
ponad kwotę 75 zł oraz zapewniając, że resztę opłaty (67,50 zł) uiści niezwłocznie
po utrzymaniu wnioskowanego zwolnienia.
Zarządzeniem z dnia 7 października 2024 r., sygn. akt WSU 3/24,
Przewodniczący II Wydziału Karnego Sądu Apelacyjnego w Krakowie odmówił
przyjęcia wniesionej przez oskarżonego skargi na wyrok uchylający z uwagi na
nieuzupełnienie w terminie braku formalnego skargi tj. uiszczenia opłaty.
Pismem z dnia 22 października 2024 r. zażalenie wniósł obrońca
oskarżonego, który podniósł zarzuty obrazy:
1. art. 539f w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 120 § 2 k.p.k. w zw. z art. 623
k.p.k. w zw. z art. 624 § 1 k.p.k. poprzez odmowę przyjęcia skargi
III KZ 49/24
3
oskarżonego od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie pomimo, że
oskarżony złożył wniosek o zwolnienie w części od opłaty sądowej
wykazując, że sytuacja materialna uniemożliwia zrealizowanie pełnej opłaty i
ponownie wnosząc o zwolnienie z opłaty od skargi w związku z sytuacją
rodzinną, majątkową i wysokością dochodów oskarżonego, która wskazuje,
że wyłożenie opłaty byłoby zbyt uciążliwe;
2. art. 120 § 2 k.p.k. poprzez brak wezwania oskarżonego do wykazania
dokumentami, że względu na jej sytuacje rodzinną, majątkową i wysokość
dochodów wyłożenie opłaty byłoby zbyt uciążliwe.
Wniósł o uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę poprzez zwolnienie oskarżonego
od opłaty od skargi i przyjęcie do rozpoznania skargi na wyrok uchylający Sądu
odwoławczego.
Zażalenie wniósł również osobiście oskarżony podnosząc następujące
zarzuty:
1. nierozpatrzenie wniosku o częściowe zwolnienie z opłaty od skargi,
2. bezzasadna odmowa zwolnienia przy pierwszym wniosku o zwolnienie,
3. pominięcie nowych okoliczności oraz faktów wskazanych we wniosku o
zwolnienie częściowe,
4. brak wezwania mnie do uiszczenia pozostałej części opłaty w przypadku
odmowy zwolnienia,
5. pominięcie faktu częściowego uiszczenia opłaty, załączonej do wniosku,
6. brak rozpatrzenia wniosku o zwolnienie z 9/10 części opłaty od skargi,
7. brak podstaw do odmowy przyjęcia skargi z uwagi na nierozpatrzenie
jedynego wniosku o zwolnienie częściowe.
Wniósł o zmianę zaskarżonego zarządzenia, zwolnienie z części opłaty i
przyjęcie skargi z 25 lipca 2024 r. do merytorycznego rozpatrzenia przez Sąd
Najwyższy, ewentualnie uchylenie zaskarżonego zarządzenia i przekazanie sprawy
do ponownego rozpatrzenia Sądowi Apelacyjnemu Krakowie w innym składzie.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.
III KZ 49/24
4
Na wstępie należy zauważyć, że przedmiotem niniejszego postępowania
zażaleniowego jest kontrola instancyjna zarządzenia o odmowie przyjęcia skargi na
wyrok uchylający, a nie postanowienia odmawiającego zwolnienia od opłaty od
skargi, które jest zresztą niezaskarżalne.
W sprawie nie budzi wątpliwości to, że oskarżony mimo wezwania do
uzupełnienia braku formalnego wniesionego środka zaskarżania (wraz z
pouczeniem o konsekwencjach nieuzupełnienia braku w terminie) nie uiścił
wymaganej opłaty od skargi w terminie, co stanowiło podstawę wydania
zaskarżonego zarządzenia. Aprobując stanowisko wyrażone w zaskarżonym
zarządzeniu należy podkreślić, że ile w odpowiedzi na pierwsze wezwanie sądu do
uzupełnienia braku formalnego kasacji lub skargi dopuszczalne jest – zamiast
uiszczenia opłaty – złożenie wniosku o zwolnienie od tego obowiązku, to już w
przypadku rozpoznania tego wniosku negatywnie i ponownego wezwania strony do
uiszczenia opłaty od wnoszonego środka zaskarżenia, złożenie kolejnego wniosku
o zwolnienie od opłaty (choćby i w innej części) nie wymaga ustosunkowania się do
niego przez sąd i stwarza podstawy do stwierdzenia, że brak ten nie został
uzupełniony w terminie, co powoduje konieczność wydania zarządzenia o odmowie
przyjęcia kasacji lub skargi. Przyjęcie, że składanie kolejnych wniosków o
zwolnienie od opłaty od kasacji lub skargi powodowałoby konieczność ich
rozpoznania przez sąd, wydłużając tym samym czas do uzupełnienia tego braku
prowadziłoby do konsekwencji absurdalnych tj. możliwości przedłużania na czas
teoretycznie nieoznaczony kontroli formalnej wniesionego środka zaskarżenia
podlegającego opłacie poprzez wielokrotnie składanie wniosków o zwolnienie od
tego obowiązku w różnych częściach. Z oczywistych zatem względów takiego
stanowiska nie sposób zaaprobować. Polska procedura karna zawiera
unormowanie pozwalające na zwolnienie w całości lub w części od wyłożenia
kosztów podlegających uiszczeniu przy wnoszeniu pisma procesowego (art. 623
k.p.k.), jednak regulacja ta nie może być interpretowana w sposób, który mógłby
doprowadzić do dysfunkcji wymiaru sprawiedliwości.
Mając na uwadze powyższe rozważania, wobec niedostrzeżenia
okoliczności, o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak w
postanowieniu.
III KZ 49/24
5
[J.J.]
[a.ł]
