III KZ 48/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 7 stycznia 2026 r.
SSN Jarosław Matras
w sprawie J.D.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 7 stycznia 2026 r.
zażalenia obrońcy skazanego
na zarządzenie Zastępcy Przewodniczącego Wydziału Karnego Sądu Okręgowego
w Szczecinie
z dnia 25 września 2025 r., sygn. akt IV WKK 70/25,
o odmowie przyjęcia kasacji
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. w zw. z art. 530 § 3 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
zaskarżone zarządzenie utrzymać w mocy.
UZASADNIENIE
Zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału Karnego Sądu
Okręgowego w Szczecinie z dnia 25 września 2025 r., sygn. akt IV WKK 70/25,
odmówiono przyjęcia kasacji złożonej przez obrońcę skazanego J.D. od wyroku
Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 2 lipca 2025 r. w sprawie IV Ka 615/25,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego Szczecin – Prawobrzeże i Zachód
w Szczecinie z dnia 30 października 2024 r. sygn. akt VI K 501/22. Odmowę
uzasadniono ustawową niedopuszczalnością kasacji wniesionej od wyroku
skazującego na karę grzywny i nie opartej na uchybieniach procesowych
wymienionych w art. 439 k.p.k.
III KZ 48/25
2
Powyższe zarządzenie zaskarżył obrońca skazanego podnosząc zarzuty:
„1. Naruszenie art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 523 § 1 k.p.k. - przez ograniczenie
się do ogólnikowego stwierdzenia niedopuszczalności kasacji bez jednoznacznego
wskazania, która z ustawowych przesłanek odmowy (art. 120 § 2 k.p.k.; art. 429 § 1
k.p.k.; „oparcie na innych powodach niż z art. 523. § 1") stanowiła podstawę
rozstrzygnięcia, co uniemożliwia efektywną kontrolę instancyjną w trybie art. 530 §
3 k.p.k.;
2. Przekroczenie granic wstępnej selekcji kasacji - przez dokonanie materialnej
kwalifikacji zarzutów na etapie preselekcji w sposób wykraczający poza standard
badania „formalno-wstępnego", podczas gdy-jak akcentuje judykatura - wątpliwości
co do kwalifikacji zarzutu i jego relacji do art. 523 § 1 k.p.k. powinny skutkować
przekazaniem spray/y l Sądowi Najwyższemu, który jako sąd kasacyjny jest
właściwy do rozstrzygania takich kwestii merytorycznych;
3. Naruszenie standardu uzasadnienia decyzji procesowej - przez
sporządzenie zarządzenia w sposób lakoniczny, niepozwalający odczytać tok
rozumowania organu co do kumulatywnego zastosowania art. 523 § 2 k.p.k. oraz
odmowy przyjęcia z przyczyny „innej niż art. 523 § 1 k.p.k.”, co w praktyce tamuje
prawo do sądowej kontroli i stoi w sprzeczności z przyjmowanym przez Sąd
Najwyższy prokonstytucyjnym standardem rozpoznawania zażaleń na odmowy
przyjęcia kasacji;
4. Nadmierny formalizm ograniczający dostęp do kontroli kasacyjnej - przez.
nieuwzględnienie zasady pro actione przy wykładni przesłanek z art. 530 §2 k.p.k.,
tj. rozstrzygania wątpliwości co do kwalifikacji zarzutów na rzecz dopuszczenia
kognicji Sądu Najwyższego, o ile skarżący formułuje zarzuty w kategoriach
„rażącego naruszenia prawa” z art. 523 § 1 k.p.k. (przy pełnej świadomości
ograniczenia z art. 523 § 2 k.p.k.).”
Wskazując na powyższe zarzuty, obrońca wniósł o „uchylenie zaskarżonego
zarządzenia i nakazanie przyjęcia kasacji do dalszego biegu ewentualnie -
uchylenie zarządzenia i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego
rozważenia przyjęcia kasacji z uwzględnieniem poniższych wytycznych.”
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
III KZ 48/25
3
Zażalenie jest niezasadne w stopniu oczywistym. Zgodnie z art. 523 § 2 k.p.k.
kasację na korzyść można wnieść jedynie w razie skazania oskarżonego za
przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę pozbawienia wolności bez
warunkowego zawieszenia jej wykonania. Ograniczenie to nie obejmuje tylko
kasacji wywiedzionej przez podmiot szczególny lub z powodu bezwzględnych
przyczyn odwoławczych (art. 523 § 4 pkt 1 i 2 k.p.k.). W niniejszej sprawie kasację
wniesiono od prawomocnego wyroku, mocą którego J. D. skazano na karę
grzywny. Co istotne, w kasacji nie wskazano zarzutu z art. 439 § 1 k.p.k. tak jeśli
chodzi o formalne określenie uchybień, jak i nie opisano w uzasadnieniu kasacji
(art. 526 § 1 k.p.k.) uchybień, które mogłyby być kwalifikowane z art. 439 § 1 k.p.k.
Oznaczało to, że wniesiony nadzwyczajny środek zaskarżenia był niedopuszczalny,
co skutkowało wydanym zarządzeniem. W przedmiotowym zażaleniu skarżący nie
przedstawił żadnych powodów, które mogłyby wskazywać na to, by zarządzenie
było dotknięte jakimkolwiek uchybieniem, a zarzuty dowodzą jedynie
niezrozumienia wskazanej instytucji. Zatem pokrótce, podstawa odmowy przyjęcia
kasacji została wskazana i jest oparta na przepisach prawa, które nakładają na
przewodniczych (prezesów) wydziałów odwoławczych kontrolę wnoszonych kasacji
pod kątem spełnienia warunków formalnych. Nie mogło dojść do „nadmiernego
formalizmu” czy przekroczenia granic selekcji, albowiem po prostu skarżący wniósł
niedopuszczalną kasację, a wskazane przepisy prawa nakładają obowiązek kontroli
wnoszonego nadzwyczajnego środka zaskarżenia i w ramach tych obowiązków
kontrole taką wdrożono.
Dla celów szkoleniowych zatem trzeba przypomnieć skarżącemu, że przepis art.
531 § 1 k.p.k., nakazuje pozostawić bez rozpoznania przyjętą kasację, jeżeli jej
przyjęcie nastąpiło na skutek niezasadnego przywrócenia terminu lub gdy nie
odpowiada ona przepisom wymienionym w art. 530 § 2 k.p.k. Przepisami tymi są
art. 120 § 2, art. 429 § 1 i art. 523 § 1 k.p.k. W art. 429 § 1 k.p.k. mowa o sytuacji,
gdy środek odwoławczy (w tym przypadku kasacja) został wniesiony po terminie lub
przez osobą nieuprawnioną albo jest niedopuszczalny z mocy ustawy. Z tą
ostatnią okolicznością mamy właśnie do czynienia w niniejszym postępowaniu (o
czym wyraźnie jest mowa w uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia). Jak bowiem
wynika z treści art. 523 § 2 k.p.k., „kasację na korzyść można wnieść jedynie w
III KZ 48/25
4
razie skazania oskarżonego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe na karę
pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania", a
ograniczenie to, zgodnie z art. 523 § 4 k.p.k., nie obowiązuje jedynie w przypadku
kasacji wnoszonych przez tzw. podmiot szczególny (określony w art. 521 § 1 i 2
k.p.k.) lub wnoszonych z powodu uchybień wymienionych w art. 439 k.p.k.
Tymczasem w sformułowanych w kasacji zarzutach, także jej uzasadnianiu
obrońca skazanego nie zawarł żadnych okoliczności, które czy to wprost czy
pośrednio odwoływałyby się do zaistnienia tzw. bezwzględnej podstawy
odwoławczej, wymienionej w art. 439 k.p.k. Opisane w kasacji uchybienia
dotyczyły wyłącznie rażącego naruszenia prawa materialnego oraz procesowego i
nie były one ani formalnie (poprzez literalne wskazanie w jego treści), ani
merytorycznie zarzutami wskazującymi na uchybienie o randze tzw. bezwzględnej
przyczyny odwoławczej. Odczytanie treści wskazywanych przez obrońcę uchybień
nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Dlatego też kasację obrońcy
skazanego słusznie uznano za niedopuszczalną, a w konsekwencji pozostawiono
bez rozpoznania.
Z przytoczonych względów Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[WB]
[a.ł]
