III KZ 46/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 19 listopada 2025 r.
SSN Jacek Błaszczyk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Jarosław Matras
SSN Paweł Wiliński
Protokolant Katarzyna Gajewska
w sprawie M.W. i Ł.I.
oskarżonych z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. i inne
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 19 listopada 2025 r.,
zażaleń obrońcy oskarżonego Ł.I., oskarżonego M.W. oraz jego obrońcy
na postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt III KK 137/25
w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania na okres trzech miesięcy
na podstawie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k. oraz art. 538 § 2 k.p.k.
postanowił:
utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie.
UZASADNIENIE
Sąd Najwyższy, wyrokiem z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt III KK
137/25, po rozpoznaniu kasacji obrońców skazanych, uchylił zaskarżony wyrok
Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 1 października 2024 r., sygn. akt IV Ka
1467/24, utrzymujący w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Chrzanowie z dnia 29
maja 2024 r., sygn. akt II K 594/23 i sprawę przekazał Sądowi odwoławczemu do
ponownego rozpoznania. Uchylając to orzeczenie, Sąd Najwyższy na podstawie
III KZ 46/25
2
art. 538 § 2 k.p.k. oraz art. 249 § 1 k.p.k. w zw. z art. 258 § 2 k.p.k., zastosował
wobec Ł.I. i M.W. tymczasowe aresztowanie na okres 3 miesięcy, tj. do dnia 26
stycznia 2026 r.
Zażalenia na postanowienie o zastosowaniu tymczasowego aresztowania po
wydaniu wyroku w wyniku rozpoznania kasacji złożyli: obrońca oskarżonego Ł.I.,
oskarżony M.W. oraz jego obrońca.
Obrońca Ł.I. zaskarżonemu postanowieniu Sądu Najwyższego,
orzekającego w pierwszej instancji, zarzucił naruszenie:
1. obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść
orzeczenia, tj. art. 258 § 2 k.p.k. jako przesłanki szczególnej stosowania
środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania w zw. z art.
41 ust. 1 zd. 2 Konstytucji RP, art. 31 ust. 3 Konstytucji RP i art. 32 ust. 1
Konstytucji RP poprzez naruszenie norm prawnych zawartych w ustawie
zasadniczej co prowadzi do niezgodności stosowania tymczasowego
aresztowania na podstawie jedynie przesłanki szczególnej określonej art.
258 § 2 k.p.k. jaką jest grożąca surowa kara,
2.obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia, tj.
art. 258 § 2 k.p.k. jako przesłanki szczególnej stosowania środka
zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania w zw. z art. 5 ust.
1 lit. C Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez naruszenie norm
prawnych zawartych w wiążącym Rzeczpospolitą Polską akcie prawa
międzynarodowego, co prowadzi do niezgodności stosowania
tymczasowego aresztowania na podstawie jedynie przesłanki szczególnej
określonej w art. 258 § 2 k.p.k. jaką jest grożąca surowa kara,
3. obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść
orzeczenia, tj. art. 258 § 2 k.p.k. jako przesłanki szczególnej stosowania
środka zapobiegawczego w postaci tymczasowego aresztowania w zw. z art.
9 ust. 1 zd. 1 i 3 zd. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i
Politycznych poprzez naruszenie norm prawnych zawartych w wiążącym
Rzeczpospolitą Polską akcie prawa międzynarodowego, co prowadzi do
niezgodności stosowania tymczasowego aresztowania na podstawie jedynie
przesłanki szczególnej określonej w art. 258 § 2 k.p.k. jaką jest grożąca
III KZ 46/25
3
surowa kara,
4. obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść
orzeczenia, tj. art. 258 § 4 k.p.k. w zw. z art. 258 § 2 k.p.k. poprzez nie
wykazanie rodzaju i charakteru obaw wskazanych w art. 258 § 2 k.p.k.,
przyjętego za podstawę stosowania środka zapobiegawczego w postaci
tymczasowego aresztowania oraz nasilenie zagrożenia dla prawidłowego
przebiegu postępowania w określonym jego stadium,
5. obrazę przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść
orzeczenia, tj. art. 249 § 3 k.p.k., poprzez zastosowanie środka
zapobiegawczego bez przesłuchania oskarżonego, który nie ukrywał się i nie
był nieobecny w kraju, podczas gdy zastosować jakikolwiek środek
zapobiegawczy można wyłącznie po przesłuchaniu oskarżonego,
niezależnie od etapu postępowania, na jakim środek ten się stosuje, co
przesądza o obciążeniu zaskarżonego orzeczenia bezwzględną przesłanką
odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.
Podnosząc zarzuty obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i
zastosowanie wobec oskarżonego środków zapobiegawczych o charakterze nieizolacyjnym,
a mianowicie:
6. poręczenia majątkowego w wysokości 10 000,00 zł płatnych do 14 dni,
7. dozoru Policji polegającego na obowiązku stawiennictwa oskarżonego dwa
razy w tygodniu w miejscowej jednostce Policji właściwej według miejsca
zamieszkania oskarżonego połączonego z zakazem kontaktowania się z
pokrzywdzonymi oraz zakazie zbliżania się do pokrzywdzonych na odległość nie
mniejszą niż 100 metrów,
8. zakazu opuszczania Rzeczpospolitej Polski oraz zatrzymania paszportu lub
innego dokumentu, który upoważnia do przekroczenia granicy w razie jego
posiadania przez oskarżonego.
M.W. w osobistym zażaleniu wniósł o uchylenie tymczasowego aresztowania i
zastosowanie środków wolnościowych w postaci poręczenia majątkowego w wysokości
3000 zł, dozoru Policji, zakazu opuszczania kraju oraz zakazu kontaktowania się z
pokrzywdzonymi oraz świadkami.
III KZ 46/25
4
Obrońca oskarżonego M.W. zarzucił rozstrzygnięciu:
- naruszenie art. 249 § 1 k.p.k. w zakresie, w jakim pominięto cel stosowania izolacyjnego
środka zaobiegawczego, które powinno służyć ochronie i zabezpieczeniu toczącego się
postępowania, a nie być poparte jedynie względami surowości kary;
- naruszenie art. 258 § 4 k.p.k. w zakresie nie zastosowania tego przepisu i zaniechania
dostosowania środka zapobiegawczego do rodzaju i charakteru obaw związanych z
bezprawnym utrudnianiem postępowania oraz stopnia ich nasilenia w sytuacji, gdy z uwagi
na zaawansowany etap postępowania karnego w tym dotychczasową postawę
oskarżonego zachodzi ich brak;
- naruszenie art. 258 § 2 k.p.k. w zw. z art. 251 § 3 k.p.k. oraz w zw. z art. 257 § 1 k.p.k.
poprzez nieuzasadnione zastosowanie przyjęcia w okolicznościach sprawy, iż groźba
wymierzenia surowej kary M.W. mogłaby stymulować oskarżonego do podejmowania
bezprawnych działań w sytuacji, gdy w tym zakresie nie ujawniły się żadne realne obawy, a
ich wystąpienie nie wydaje się prawdopodobne czy możliwe z uwagi na znacznie
zaawansowany etap postępowania.
Obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uchylenie tymczasowego
aresztowania z jednoczesnym zastosowaniem w miejsce izolacyjnego środka
zapobiegawczego środka o charakterze wolnościowym w postaci dozoru Policji.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Zażalenia nie zasługują na uwzględnienie, albowiem Sąd Najwyższy w
uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia trafnie wskazał, że w niniejszej sprawie
potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania karnego izolacyjnym
środkiem zapobiegawczym znajduje swoją podstawę w przepisach art. 249 § 1
k.p.k. i art. 258 § 2 k.p.k.
Pierwszy z tych przepisów stanowi m.in., że środki zapobiegawcze można
stosować w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania i tylko wtedy,
gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, iż oskarżony
popełnił przestępstwo, przy czym niewątpliwie chodzi o to przestępstwo, które
zostało mu zarzucone. Drugi przepis stanowi, że jeżeli oskarżonemu zarzuca się
popełnienie zbrodni lub występku zagrożonego karą pozbawienia wolności,
którego górna granica wynosi co najmniej 8 lat, albo gdy sąd pierwszej instancji
III KZ 46/25
5
skazał go na karę pozbawienia wolności nie niższą niż 3 lata, potrzeba
zastosowania tymczasowego aresztowania w celu zabezpieczenia prawidłowego
toku postępowania może być uzasadniona grożącą oskarżonemu surową karą. Jest
faktem, że oskarżonym postawiono zarzuty popełnienia czynów: rozboju i
spowodowania uszczerbku na zdrowiu, a w zaskarżonym postanowieniu wskazano,
iż przyjęto istnienie ogólnej przesłanki stosowania środka zapobiegawczego.
Chodzi zatem o przesłankę dotyczącą zebrania dowodów wskazujących na duże
prawdopodobieństwo popełnienia przez oskarżonych zarzucanych im przestępstw.
W świetle materiału dowodowego sprawy nie można skutecznie podważyć
stanowiska Sądu Najwyższego a quo w kwestii istnienia dowodów na popełnienie
przez oskarżonych zarzucanych im czynów, przy czym nie jest bez znaczenia, że
wyłącznym powodem wydania przez ten Sąd wyroku kasatoryjnego było
uchybienie w postaci nienależytej obsady składu sądu odwoławczego (art. 439 § 1
pkt 2 k.p.k.), powodujące konieczność uchylenia dotkniętego tą wadą wyroku
niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu
uchybienia na treść orzeczenia. Gdy chodzi o zarzut dotyczący naruszenia art. 258
§ 2 k.p.k. przez niewykazanie konkretnymi okolicznościami zrodzenia się w
przypadku oskarżonych obawy, że grożąca im surowa kara będzie determinowała
ich do bezprawnego utrudniania postępowania apelacyjnego, należało podnieść, iż
gdyby było tak, że dla zastosowania środka zapobiegawczego, w tym
tymczasowego aresztowania, konieczne jest wykazanie okoliczności, o których
mowa w art. 258 § 1 k.p.k., tj. że zachodzi uzasadniona obawa ucieczki lub
ukrywania się oskarżonego, względnie obawa matactwa lub utrudniania
postępowania karnego w inny sposób, to przepis art. 258 § 2 k.p.k. byłby zbędny.
W licznych orzeczeniach Sąd Najwyższy wskazywał, że przy spełnieniu przesłanek
określonych w art. 249 § 1 k.p.k. i art. 257 § 1 k.p.k. i przy braku przesłanek
negatywnych wskazanych w art. 259 § 1 i 2 k.p.k., przepis art. 258 § 2 k.p.k. może
stanowić samoistną podstawę zastosowania tymczasowego aresztowania, bowiem
wprowadza szczególny rodzaj domniemania co do istnienia obawy, że oskarżony,
z uwagi na grożącą mu surową karę, będzie bezprawnie utrudniał postępowanie
(por. uchwałę składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2012 r., I
KZP 18/11 i szereg innych orzeczeń, np. postanowienia: z dnia 2 października 2024
III KZ 46/25
6
r., II KZ 47/24, z dnia 23 kwietnia 2024 r., III KZ 14/24, z dnia 20 lutego 2020 r., I KZ
6/20). Wskazać nadto należało, że Europejski Trybunał Praw Człowieka stwierdził,
iż wynikające z art. 258 § 2 k.p.k. domniemanie utrudniania prawidłowego toku
postępowania z powodu grożącej oskarżonemu surowej kary nie jest sprzeczne z
art. 5 ust. 3 Konwencji o Ochronie Prawa Człowieka i Podstawowych Wolności
(sprawa Stettner przeciwko Polsce, skarga nr 38510/06, wyrok ETPCz z dnia 24
marca 2015 r.). Gdy chodzi o zarzut nierozważenia możliwości zastosowania
wobec oskarżonych wolnościowych środków zapobiegawczych, to trzeba zauważyć,
że podstawą prawną zaskarżonej decyzji procesowej był art. 258 § 2 k.p.k.,
bowiem istotnie, jak wskazano, zrówno Ł.I., jak i M.W. nadal grozi surowa kara, to
zaś stanowi samodzielną przesłankę zastosowania tymczasowego aresztowania w
celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Zastosowanie
postulowanych w zażaleniach środków zapobiegawczych, w ocenie Sądu
Najwyższego ad quem, nie spełniłoby realizacji wskazanego celu.
Należy także stwierdzić, że w żadnym razie nie doszło do ziszczenia się
bezwzględnej podstawy odwoławczej, w tym określonej w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.,
co nieskutecznie podniósł obrońca oskarżonego Ł.I. W podstawie prawnej
zaskarżonego orzeczenia zastosowano w szczególności przepis art. 538 § 2 k.p.k.,
który stanowi podstawę normatywną dla Sądu Najwyższego do zastosowania
środka zapobiegawczego po uchyleniu orzeczenia.
Mając na uwadze powyższe, jak też uwzględniając wysokość
nieprawomocnie orzeczonej wobec oskarżonych kar jednostkowych za przypisane
czyny, w tym po 4 lata pozbawienia wolności oraz kar łącznych po 7 lat
pozbawienia wolności i nie dostrzegając możliwości zastosowania wobec
oskarżonych w miejsce tymczasowego aresztowania, który jest środkiem
proporcjonalnym do postawionych im zarzutów, łagodniejszego środka
zapobiegawczego, jak i nie stwierdzenia istnienia negatywnych przesłanek
określonych w przepisie art. 259 § 1 i § 2 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak w
sentencji.
Jarosław Matras
Jacek Błaszczyk
Paweł Wiliński
III KZ 46/25
7
[WB]
[a.ł]
