III KS 23/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 13 maja 2025 r.
SSN Tomasz Artymiuk (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Andrzej Stępka
SSN Włodzimierz Wróbel
w sprawie D. M.
oskarżonego z art. 158 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 13 maja 2025 r.
skargi prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie
z dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. akt IV Ka 1810/23,
uchylającego wyrok Sądu Rejonowego w Świnoujściu
z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt II K 582/20 i przekazującego sprawę oskarżonego
D. M. do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji,
na podstawie art. 539e § 1 i 2 k.p.k.
postanowił
oddalić skargę, a kosztami
obciążyć Skarb Państwa.
postępowania
skargowego
l
UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 25 maja 2023 r., sygn. akt II K 582/2020, oskarżeni: P. S.,
D. M., R. T. i K. C., uznani zostali za winnych popełnienia czynu określonego w art.
III KS 23/25
2
158 § 1 k.k., za co wymierzono im kary pozbawienia wolności odpowiednio: P. S. i
K. C. po 3 miesiące, R. T. 6 miesięcy i D. M. 2 lat.
Po rozpoznaniu apelacji wniesionych przez obrońców wszystkich
oskarżonych Sąd Okręgowy w Szczecinie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2025 r.,
sygn. akt IV Ka 1810/23, uchylił zaskarżony wyrok co do oskarżonego D. M. i jego
sprawę przekazał Sądowi Rejonowemu w Świnoujściu do ponownego rozpoznania
(pkt I wyroku), natomiast w odniesieniu do pozostałych oskarżonych wyrok sądu
meriti zmienił poprzez zawieszenie wykonania orzeczonych wobec tych
oskarżonych kar pozbawienia wolności oraz zastosowanie w związku z tym innych
środków probacyjnych (pkt II wyroku).
Skargę od wyroku Sądu odwoławczego w części dotyczącej jego pkt. I
wniosła prokurator Prokuratury Okręgowej w Szczecinie. W skardze skarżąca
zarzuciła „naruszenie przepisu prawa procesowego, w postaci art. 437 § 2 k.p.k.,
poprzez jego niezasadne zastosowanie i uznanie, iż orzekający Sąd pierwszej
instancji dopuścił się uchybienia o charakterze proceduralnym, skutkującego
bezwzględną przesłanką odwoławczą, określoną w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.,
przeprowadzając fragmenty dwóch czynności procesowych, podczas rozpraw w
dniach 24 listopada 2021 r. oraz 4 marca 2022 r. pod krótkotrwałą nieobecność
obligatoryjnego obrońcy D. M., podczas gdy kilkuminutowe nieobecności tego
obrońcy, w osobie adwokata A. H., zostały w pełni konwalidowane jeszcze w
trakcie przeprowadzania tych samych czynności, co czyni niezasadnym
twierdzenie, o braku udziału obrońcy w czynnościach, w których jego udział był
obowiązkowy”.
W oparciu o ten zarzut autorka skargi wniosła o uchylenie wyroku Sądu
Okręgowego w Szczecinie w zaskarżonej części i przekazanie w tym zakresie
sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył co następuje.
Skarga oskarżyciela publicznego nie jest zasadna.
Przypomnieć należy, że skarga od wyroku sądu odwoławczego uchylającego
wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego
rozpoznania może zostać wniesiona wyłącznie z powodu naruszenia art. 437 k.p.k.
lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Z kolei, stosownie do treści
III KS 23/25
3
art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k. uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania może nastąpić wyłącznie w wypadkach wskazanych w art.
439 § 1 k.p.k., art. 454 k.p.k. lub jeżeli jest konieczne przeprowadzenie przewodu
na nowo w całości.
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że podstawą wyroku
kasatoryjnego Sądu Okręgowego w Szczecinie było stwierdzenie, na etapie
postępowania przed Sądem Rejonowym w Świnoujściu, bezwzględnej przyczyny
odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., a związanej z nieobecnością
obligatoryjnego obrońcy oskarżonego D. M. przy dwóch czynnościach dowodowych
na rozprawach: w dniu 24 listopada 2021 r. (przesłuchanie świadka M. W.) oraz w
dniu 4 marca 2022 r. (odtworzenie nagrania z kamery CH2 świadkowi D. C.).
Zdaniem autorki skargi takie postąpienie Sądu drugiej instancji było
nieuprawnione. Prokurator, nie kwestionując samego faktu obligatoryjnej obrony w
toku postępowania jurysdykcyjnego w odniesieniu do oskarżonego D. M. oraz
przeprowadzenie wyżej wskazanych czynności procesowych pod nieobecność
reprezentującego go adw. A. H., w wywiedzionym przez siebie środku zaskarżenia
poddał w wątpliwość ostateczne rozstrzygnięcie Sądu odwoławczego wywodząc,
że w toku dalszego postępowania przez sądem meriti doszło do konwalidowania
czynności przeprowadzonych nieprawidłowo pod nieobecność obrońcy
koniecznego.
Zdaniem Sądu Najwyższego, o ile zgodzić należy się z tą częścią skargi, w
której wykazano konwalidowanie – przeprowadzonego pod nieobecność obrońcy –
dowodu z zeznań świadka M. W., to podobnego wnioskowania nie można odnieść
do dowodu z odtworzenia świadkowi D. C. nagrania monitoringu
odzwierciedlającego przebieg zdarzenia będącego przedmiotem postawionego
m.in. oskarżonemu D. M. zarzutu.
W pierwszym przypadku, faktycznie po złożeniu przez świadka M. W.
spontanicznej części zeznań w czasie, gdy na sali rozpraw nie było zarówno
oskarżonego jak i jego obrońcy, w toku dalszego przesłuchania, świadek ten
wszystkie kwestie zawarte w tej początkowej części jego depozycji w dalszym toku
swoich zeznań w całości powtórzył (k. 416 verte - 418 verte). Twierdzenie więc
Sądu drugiej instancji, że w tym zakresie konwalidacja dowodu przeprowadzonego
III KS 23/25
4
na rozprawie pod nieobecność obrońcy obligatoryjnego nie nastąpiła uznać należy
za nadinterpretację.
Odmiennie natomiast potraktować należało kolejną czynność dowodową
dokonaną z naruszeniem art. 79 § 3 k.p.k., tj. odtworzenia świadkowi D. C.
zapisanego na płycie nagrania z kamery CH2 dokumentującego przebieg zdarzenia
w dniu 27 lipca 2019 r. w Ś. Wprawdzie słusznie zauważa w skardze prokurator, że
i to nagranie było następczo w toku dalszego przesłuchania tego świadka ponownie
odtwarzane, rzecz w tym – co trafnie skonstatował sąd ad quem w uzasadnieniu
swojego wyroku, że „(nie wiadomo jak duża część została odtworzona podczas
nieobecności obrońcy i ile potem na jego wniosek odtworzono)”.
Tego ustalenia, wynikającego wprost z zapisów zawartych na s. 9 i 10
protokołu rozprawy głównej z dnia 4 marca 2022 r. oraz związanych z nim
wątpliwości Sądu drugiej instancji wywód oskarżyciela publicznego zawarty w
skardze w najmniejszym nawet stopniu nie podważył.
Skoro więc tak, to rację przyznać należy Sądowi Okręgowemu w Szczecinie,
że przynajmniej w tej części postępowanie dotknięte jest uchybieniem mającym
postać bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.,
co nie tylko uprawniało, lecz wręcz obligowało ten Sąd do uchylenia zaskarżonego
wyroku Sądu pierwszej instancji, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych
zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia.
Uwzględniając powyższe, skargę oskarżyciela publicznego należało oddalić,
obciążając w związku z tym Skarb Państwa kosztami postępowania skargowego.
[J.J.]
[r.g.]
Andrzej Stępka
Tomasz Artymiuk
Włodzimierz Wróbel
