III KO 58/26
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 25 lutego 2026 r.
SSN Anna Dziergawka
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron,
w dniu 25 lutego 2026 r.,
w sprawie N.K.
oskarżonego o czyn z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.,
wniosku Sądu Rejonowego w Rzeszowie
zawartego w postanowieniu z dnia 18 grudnia 2025 r., sygn. akt II K 1033/24,
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości,
na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario
p o s t a n o w i ł
wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Rzeszowie postanowieniem z dnia 18 grudnia 2025 r., sygn.
akt II K 1033/24, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy
oskarżonego N.K., innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru
sprawiedliwości.
W uzasadnieniu wniosku sąd powołał się na występujące w Sądzie
Rejonowym w Rzeszowie problemy organizacyjne podnosząc, że „Sędzia X. Y.
wbrew uchwale Krajowej Rady Sądownictwa nr [...] z dnia [...] 2025 r. oraz wbrew
przepisom ustawy - art. 22a § 6 u.s.p, a także wbrew uchwale Krajowej Rady
III KO 58/26
2
Sądownictwa numer [...] z dnia [...] 2025 r. (którą to uchwałą Krajowa Rada
Sądownictwa uwzględniła odwołanie sędziego X. Y. od podziału czynności
określonego dla niego od dnia 3 listopada 2025 r. w Sądzie Rejonowym w
Rzeszowie /[…]/), zobowiązywany jest aktami niższego rzędu, to jest
zarządzeniami kierownictwa Sądu Rejonowego w Rzeszowie, do rozpoznawania w
II Wydziale Karnym Sądu Rejonowego w Rzeszowie spraw karnych i
wykroczeniowych, w tym do rozpoznania niniejszej sprawy”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek o przekazanie przedmiotowej sprawy do rozpoznania innemu
sądowi równorzędnemu nie zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać należy, że instytucja określona w art. 37 k.p.k. ma charakter
wyjątkowy, zaś odstąpienie od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo
właściwy może nastąpić tylko w razie zaistnienia sytuacji jednoznacznie
świadczącej o tym, iż pozostawienie sprawy w gestii tego sądu sprzeciwiałoby się
dobru wymiaru sprawiedliwości. Przekazanie sprawy w omawianym trybie może
nastąpić tylko wtedy, gdy w sposób realny występują okoliczności, które mogą
stwarzać uzasadnione przekonanie o braku warunków do obiektywnego i
bezstronnego rozpoznania sprawy w danym sądzie. Muszą one być na tyle
doniosłe, aby należycie uzasadnić odstąpienie od podporządkowania się normie
stanowiącej konkretyzację zasady wynikającej z art. 45 Konstytucji i art. 6 ust. 1
Europejskiej Konwencji Praw Człowieka w postaci obowiązku rozpoznania sprawy
przez właściwy, określony ustawą, sąd. Jednocześnie zbyt szerokie stosowanie
wskazanej instytucji może spowodować skutki wręcz sprzeczne z ratio legis
powołanego przepisu, osłabiając poczucie zaufania nie tylko do konkretnego sądu,
lecz również do całego wymiaru sprawiedliwości (zob. postanowienie SN z dnia 4
sierpnia 2000 r., II KO 156/00).
W judykaturze kryterium „dobra wymiaru sprawiedliwości”, o którym mowa w
art. 37 k.p.k. jest tradycyjnie odnoszone do takich konkretnych sytuacji, które mogą
wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (nawet błędne), o
braku warunków do rozpoznania w danym sądzie sprawy w sposób obiektywny
III KO 58/26
3
(zob. postanowienie SN z dnia 23 lutego 2010 r., V KO 5/10; postanowienie SN z
dnia 7 czerwca 2018 r., V KO 39/18; postanowienie SN z dnia 27 marca 2023 r., IV
KO 20/23). Przy czym przekonanie o braku możliwości do obiektywnego
rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy oparte być powinno na
racjonalnych przesłankach (zob. postanowienie SN z dnia 4 kwietnia 2025 r., III KO
41/25). Za taką przesłankę nie można uznać przeświadczenia opinii publicznej,
które nie jest poparte odpowiednimi faktami wynikającymi z okoliczności danej
sprawy.
Zaznaczyć należy, że przesłankę określoną w art. 37 k.p.k., z uwagi na
ekstraordynaryjny charakter instytucji przekazania sprawy w tym trybie,
interpretować należy w sposób restryktywny. Zmiana właściwości miejscowej sądu
na tej podstawie powinna następować tylko w wyjątkowych sytuacjach, mogących
w razie ich wystąpienia rzutować w sposób jednoznacznie negatywny na dobro
wymiaru sprawiedliwości. Jednocześnie wskazany przepis może być zastosowany
dopiero wówczas, gdy dla dobra wymiaru sprawiedliwości w danej sprawie nie jest
wystarczające posłużenie się innymi przewidzianymi w kodeksie i służącymi temu
celowi instytucjami (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 8 lutego 2024 r., II KO
7/24). Przede wszystkim nie może on stanowić alternatywy dla możliwości
wyłączenia sędziego (zob. postanowienie SN z dnia 31 stycznia 2020 r., IV KO 2/20;
postanowienie SN z dnia 12 stycznia 2024 r., III KO 135/23). Jeżeli konkretny
sędzia uzna, że nie jest w stanie zachować bezstronności w przedmiotowej sprawie,
winien skorzystać właśnie z tego mechanizmu proceduralnego, który przewidziany
został w art. 41-42 k.p.k.
Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że argumentacja
zaprezentowana w rozpoznawanym wniosku, nie przekonuje o konieczności
skorzystania z instytucji określonej w art. 37 k.p.k. Podniesione przez
wnioskodawcę argumenty dotyczące organizacji pracy w Sądzie Rejonowym w
Rzeszowie, mające charakter niejako natury technicznej i organizacyjnej, jak
wynika z utrwalonego w tym zakresie orzecznictwa, nie mogą uzasadniać wniosku
w trybie art. 37 k.p.k. (zob. postanowienie SN z dnia 18 stycznia 2022 r., V KO
92/21; postanowienie SN z dnia 20 grudnia 2023 r., IV KO 110/23; postanowienie
SN z dnia 9 sierpnia 2006 r., II KO 42/06; postanowienie SN z dnia 6 lutego 2025 r.,
III KO 58/26
4
II KO 5/25). Jest to bowiem kwestia, która winna zostać rozstrzygnięta na poziomie
właściwej organizacji pracy w danym sądzie, będąca w kompetencji prezesa tego
sądu i Ministra Sprawiedliwości. Ich rozwiązanie nie jest zadaniem Sądu
Najwyższego, zaś powstałe w tym zakresie nieprawidłowości winny być sanowane
poprzez wykorzystanie innych środków dostępnych w systemie prawnym, co wprost
sygnalizował już Sąd Najwyższy występującemu z inicjatywą we wcześniejszych
orzeczeniach (zob. postanowienie SN z dnia 28 kwietnia 2025 r., III KO 55/25;
postanowienie SN z dnia 10 września 2025 r., III KO 129/25; postanowienie SN z
dnia 22 stycznia 2026 r., III KO 207/25; postanowienie SN z dnia 30 stycznia
2026 r., III KO 247/25; postanowienie SN z dnia 20 lutego 2026 r., III KO 16/26;
postanowienie SN z dnia 20 lutego 2026 r., III KO 37/26).
Tym samym zawarte we wniosku argumenty nie dają podstaw do uznania,
że zobowiązanie sędziego do orzekania w II Wydziale Karnym Sądu Rejonowego w
Rzeszowie, będzie miało wpływ na brak warunków do rozpoznania przedmiotowej
sprawy w sposób obiektywny i bezstronny, a tym samym w sposób sprzeciwiający
się dobru wymiaru sprawiedliwości. Wszakże przy dokonywaniu oceny w kwestii
możliwości bezstronnego i swobodnego orzekania przez sąd właściwy miejscowo
należy mieć na uwadze całokształt okoliczności konkretnej sprawy (zob.
postanowienie SN z dnia 16 lipca 2014 r., III KO 50/14; postanowienie SN z dnia 3
sierpnia 2022 r., I KO 81/22; postanowienie SN z dnia 8 września 2022 r., II KO
81/22; postanowienie SN z dnia 26 września 2024 r., III KO 121/24). Mimo, że
dobro wymiaru sprawiedliwości jest pojęciem abstrakcyjnym i ocennym, to musi
znaleźć odzwierciedlenie i zastosowanie w każdej indywidualnej sprawie, która ma
zostać przekazana do innego sądu równorzędnego na podstawie art. 37 k.p.k. (zob.
postanowienie SN z dnia 26 czerwca 2025 r., II KO 75/25; postanowienie SN z dnia
26 czerwca 2025 r., II KO 28/25).
Konkludując, w przedmiotowej sprawie nie wykazano takich okoliczności,
które nasuwałyby wątpliwości odnośnie do braku warunków do obiektywnego
rozpoznania sprawy oskarżonego N.K. w sądzie właściwym, a tym samym by dobro
wymiaru sprawiedliwości było zagrożone.
Sąd Najwyższy mając powyższe na uwadze, orzekł jak w postanowieniu.
[WB]
III KO 58/26
5
[r.g.]
