III KO 194/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 27 lutego 2025 r.
SSN Paweł Wiliński
w sprawie P.B. i innych
po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu w dniu 27 lutego 2025 r.,
wniosku Sądu Okręgowego w Szczecinie
zawartego w postanowieniu z dnia 25 listopada 2024 r., sygn. akt III K 315/21
o przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu,
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł:
uwzględnić wniosek i przekazać sprawę Sądu Okręgowego w
Szczecinie, sygn. akt III K 315/21, do rozpoznania Sądowi
Okręgowemu w Warszawie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 25 listopada 2024 r., sygn. akt III K 315/21, Sąd
Okręgowy w Szczecinie zwrócił się do Sądu Najwyższego w trybie art. 37 § 1 k.p.k.
o przekazanie sprawy III K 315/21 do rozpoznania innemu sądowi równorzędnemu.
W uzasadnieniu Sąd wnioskujący wskazał, że przedmiotem rozpoznania w
niniejszej sprawie jest akt oskarżenia, o czyny przeciwko mieniu, skierowany m.in.
przeciwko P.B., który ma miejsce zamieszkania w Warszawie i jego stan zdrowia
wymaga prowadzenia czynności w pomieszczeniach dostosowanych do osób z
upośledzeniem ruchu, w jego miejscu zamieszkania tj. w Warszawie. Sąd
wnioskujący wskazał również, że w ocenie biegłych lekarzy rokowania co do stanu
III KO 194/24
2
zdrowia tego oskarżonego są niepomyślne i pomimo braku jego obligatoryjnej
obecności na rozprawie należy zapewnić mu realizację prawa do uczestnictwa w
postępowaniu. Nadto, przekazanie sprawy do Sądu Okręgowego w Warszawie
będzie zgodne z zasadą ekonomii procesowej, ponieważ żaden z pięciorga
oskarżonych nie przebywa na stałe w Szczecinie, a większość spośród nich, jak też
z grona 41 świadków zamieszkuje bliżej siedziby Sądu Okręgowego w Warszawie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek Sądu Okręgowego w Warszawie zasługuje na uwzględnienie.
Instytucja tzw. właściwości z delegacji, określona w art. 37 § 1 k.p.k., ma
charakter wyjątkowy, a zatem stosowana może być w sytuacjach gdy szczególne i
nadzwyczajne względy związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości mogą
przemawiać za taką koniecznością. W orzecznictwie Sądu Najwyższego pojęcie
dobra wymiaru sprawiedliwości odnosi się także do realizacji konstytucyjnego i
konwencyjnego prawa do rzetelnego procesu, którego jedną z gwarancji jest
rozpoznanie sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP i art.
6 ust. 1 EKPC). W Kodeksie postępowania karnego zamieszczono również
dyrektywę nakazującą dążenie do rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym terminie
(art. 2 § 1 pkt 4 k.p.k.). Dlatego przyjmuje się, że przez pojęcie dobra wymiaru
sprawiedliwości należy też rozumieć interes wymiaru sprawiedliwości w szybkim
rozpoznaniu sprawy. W związku z tym okoliczność dotycząca złego stanu zdrowia
oskarżonego czy jego kalectwa, która uniemożliwia stawienie się na rozprawę w
sądzie właściwym z uwagi na odległość od miejsca jego zamieszkania, jest
uwzględniana jako podstawa przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu,
jeżeli daje to realne szanse udziału oskarżonego w rozprawie przed tym sądem
(por. postanowienia SN: z 15.12.2010 r., II KO 100/10, OSNwSK 2010, poz. 2520; z
21.07.2011 r., III KO 51/11, LEX nr 860626; z 14.12.2011 r., IV KO 106/11,
OSNwSK 2011, poz. 2374; z 26.09.2012 r., II KO 49/12, LEX nr 1220835; z
11.09.2012 r., IV KO 54/12, LEX nr 1220939; z 29.08.2012 r., II KO 45/12, LEX nr
1220831).
W realiach niniejszej sprawy, prowadzonej przeciwko P.B., mieszkającemu
obecnie w Warszawie, oddalonej o ponad 500 km od siedziby Sądu Okręgowego w
Szczecinie, takie nadzwyczajne względy, o których mowa w art. 37 § 1 k.p.k.
III KO 194/24
3
zaistniały. Sąd wnioskujący wykazał, bazując przy tym na dopuszczonych w tym
celu opiniach biegłych lekarzy specjalistów, że stan zdrowia oskarżonego,
mieszkającego w Warszawie, uniemożliwia jego podróż do sądu w Szczecinie.
Schorzenia zdiagnozowane u oskarżonego, w tym upośledzenie narządu ruchu,
powodują, że oskarżonemu należy zapewnić odpowiednie warunki do uczestnictwa
w procesie w miejscu jego zamieszkania. Zapewnienie więc oskarżonemu realnego
prawa do obrony na rozprawie, zwłaszcza że wyraża on wolę czynnego udziału w
procesie, a stan jego zdrowia nie rokuje poprawy, stanowi dostateczną
argumentację do uwzględnienia wniosku w trybie art. 37 § 1 k.p.k.
Biorąc powyższe pod uwagę, aby wyeliminować ryzyko pozbawienia
oskarżonego P.B. prawa do obrony, dla dobra wymiaru sprawiedliwości i jego
autorytetu sprawę przekazano innemu sądowi równorzędnemu – znajdującemu się
w miejscu zamieszkania oskarżonego, co zapewni gwarancję należytego
rozpoznania przedmiotowej sprawy. Jednocześnie nie ma żadnych informacji
wskazujących na to, że powodowałoby to pogwałcenie uprawnień innych
uczestników procesu, w tym pozostałych czterech oskarżonych, którzy - zgodnie z
ustaleniami Sądu wnioskującego - w większości zamieszkują bliżej siedziby Sądu
Okręgowego w Warszawie.
Z uwagi na powyższe, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[WB]
r.g.
