III KO 180/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 14 stycznia 2026 r.
SSN Kazimierz Klugiewicz
w sprawie z zażalenia X. Y.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu,
w dniu 14 stycznia 2026 r.,
wniosku Sądu Rejonowego w Końskich
z dnia 24 października 2025 r., sygn. akt II Kp 327/25,
o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu,
z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości,
na podstawie art. 37 § 1 k.p.k. a contrario,
p o s t a n o w i ł:
wniosku nie uwzględnić.
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Końskich postanowieniem z dnia 24 października 2025 r.,
sygn. akt II Kp 327/25, zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie sprawy
innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, która
dotyczy zażalenia X. Y. na postanowienie o umorzeniu śledztwa w sprawie o czyny
z art. 190 § 1 k.k. i art. 244 k.k., których sprawcą miał być X.1 Y.1 Uzasadniając
swój wniosek wskazał, że sprawa dotyczy zażalenia na postanowienia prokuratora
o umorzeniu dochodzenia wniesionego przez pokrzywdzonego, który jest synem
X.2 Y.2, pełniącej w latach 1997-2013 funkcję kierownika administracyjnego, a
III KO 180/25
2
następnie do 30 sierpnia 2018 r. dyrektora Sądu Rejonowego w Końskich. Ponadto
X. Y. oraz jego ojciec wykonują zawód adwokata w Kancelarii Adwokackiej w K.. W
ocenie Sądu Rejonowego ww. okoliczności mogą zostać odebrane w odbiorze
społecznym jako wpływające na swobodę orzekania, prowadząc do przekonania o
niezdolności sądu miejscowo właściwego do obiektywnego i rzetelnego
rozpoznania sprawy.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.
Inicjatywa Sądu Rejonowego nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy podkreślić, że instytucja unormowana w art. 37 k.p.k. ma charakter
wyjątku od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tego
względu jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy
przemawiają za tym szczególne względy, związane z dobrem wymiaru
sprawiedliwości. Jednym z nich jest autorytet wymiaru sprawiedliwości, dla
kształtowania którego należy unikać sytuacji, w których rozpoznanie danej sprawy
przez sąd wiązałoby się z ograniczeniem swobody orzekania lub mogłoby – w
odczuciu społecznym – prowadzić do uzasadnionego przekonania o braku
warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy (zob. postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 18 lutego 2021 r., IV KO 4/21, LEX nr 3126169). W
orzecznictwie wskazuje się jednak, że „autorytet i powaga wymiaru sprawiedliwości
wymaga, aby sądy nie ulegały presji opinii publicznej, ani nie popadały w
zwątpienie co do własnych kompetencji w zakresie przeprowadzenia rzetelnego
procesu. Racjonalna nieustępliwość w tym względzie sprzyja kształtowaniu się
pozytywnego wizerunku organów trzeciej władzy, minimalizując tym samym
wątpliwości co do obiektywizmu i niezawisłości w rozpoznawaniu przyszłych spraw,
ograniczając tendencję do nadużywania stosowania właściwości delegacyjnej w
związku z inicjatywami sądów na tle wątpliwości co do respektowania gwarancji
sprawiedliwego procesu” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października
2011 r., III KO 72/11, LEX nr 1044040; por. postanowienie Sądu Najwyższego z
dnia 25 listopada 2009 r., III KO 81/09, OSNKW 2010/2/20, LEX nr 551465).
Aprobując powyższe poglądy, należy stwierdzić, że fakt kontaktów
zawodowych strony postępowania z sędziami danego sądu nie jest sytuacją
III KO 180/25
3
wyjątkową i nie uzasadnia jeszcze zastosowania przez Sąd Najwyższy instytucji
tzw. właściwości delegacyjnej. W tego rodzaju sytuacjach wystarczającymi
gwarancjami obiektywizmu sędziów orzekających w sprawie, które powinny znaleźć
zastosowanie w pierwszej kolejności, są unormowania określone w art. 40-43 k.p.k.
Dopiero, jeżeli z powodu wyłączenia sędziów rozpoznanie sprawy w danym sądzie
nie byłoby możliwe, sąd wyższego rzędu zobligowany będzie do przekazania
sprawy innemu sądowi równorzędnemu na podstawie art. 43 k.p.k. (por.
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2021 r., III KO 78/21, LEX
nr 3342056; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2022 r., V KO
53/22, LEX nr 3395020). Wprawdzie w niniejszej sprawie dochodzi jeszcze
okoliczność dotycząca zatrudnienia matki pokrzywdzonego w Sądzie Rejonowym w
Końskich, jednak należy zauważyć, że jej zatrudnienie ustało w 2018 r., a zatem
ponad 7 lat temu. W kontekście rozpoznawanej kwestii nie jest też obojętny
charakter sprawy przed sądem, która w niniejszym postępowaniu dotyczy jedynie
kontroli postanowienia prokuratora o umorzeniu dochodzenia, nie zaś
rozstrzygnięcia o odpowiedzialności karnej oskarżonego. Wprawdzie zagadnienie
to może potencjalnie zaważyć na skuteczności inicjatywy pokrzywdzonego i
wniesieniu aktu oskarżenia, jednak jest to już tylko kontrola decyzji procesowej i to
podjętej na wstępnym etapie postępowania karnego. O ile zatem zrozumiałym było
przekazanie innemu sądowi równorzędnemu wcześniejszej sprawy zawisłej przez
Sądem Rejonowym w Końskich (sygn. akt II K 541/22), dotyczącej konfliktu
pomiędzy pokrzywdzonym a X.1 Y.1 (postanowienie SN z 7 grudnia 2022 r., III KO
118/22), to w sprawie, której dotyczy rozpatrywany wniosek skorzystanie przez Sąd
Najwyższy z uprawnienia przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.k. nie znajduje podstaw.
Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.
[WB]
[r.g.]
III KO 180/25
4
