III KK 436/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Eugeniusz Wildowicz
Dnia 28 maja 2025 r.
w sprawie M. K.
skazanego z art. 231 § 1 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu
w dniu 28 maja 2025 r.,
wniosku obrońcy
o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od udziału w
sprawie III KK 436/24,
na podstawie art. 42 § 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 k.p.k.
p o s t a n o w i ł
wyłączyć sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka
od udziału w sprawie o sygn. akt III KK 436/24.
UZASADNIENIE
W dniu 22 kwietnia 2024 r. obrońca skazanego M. K. wniósł kasację od
wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 5 lutego 2024 r., sygn. akt IV Ka
1350/23, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w Wadowicach z dnia 21 grudnia
2021 r., sygn. akt II K 692/20.
Kasacja ta, oparta o zarzut naruszenia art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., została
zarejestrowana pod sygnaturą akt III KK 436/24 i zarządzeniem Prezesa Izby
Karnej z dnia 20 września 2024 r. przydzielona do referatu SSN Adama Rocha.
III KK 436/24
2
Sąd Najwyższy, działając na wniosek obrońcy skazanego, postanowieniem z
dnia 28 października 2024 r., sygn. akt III KK 436/24, wyłączył SSN Adama Rocha
od udziału w rozpoznaniu przedmiotowej sprawy, którą następnie Prezes Izby
Karnej przydzielił do referatu SSN Małgorzaty Bednarek.
Sąd Najwyższy, na wniosek obrońcy skazanego, postanowieniem z dnia 14
stycznia 2025 r., sygn. akt III KK 436/24, wyłączył SSN Małgorzatę Bednarek od
udziału w rozpoznaniu niniejszej sprawy.
W dniu 15 stycznia 2025 r. sprawa ta została przydzielona do referatu SSN
Marka Motuka.
W dniu 13 lutego 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy M.
K. o wyłączenie od rozpoznania sprawy SSN Marka Motuka, a także sędziów SN
Antoniego Bojańczyka, Anny Dziergawki, Zbigniewa Kapińskiego, Stanisława
Stankiewicza oraz Ryszarda Witkowskiego z uwagi na to, że sąd w składzie z tymi
sędziami nie stanowi sądu określonego ustawą.
Sąd Najwyższy, postanowieniem z dnia 7 marca 2025 r., sygn. akt III KK
436/24, wyłączył SSN Marka Motuka od udziału w sprawie o sygn. akt III KK 436/24,
a wniosek obrońcy w pozostałym zakresie pozostawił bez rozpoznania.
Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej sprawa o sygn. akt III KK 436/24 została
przydzielona do referatu sędziego SN Antoniego Bojańczyka.
W dniu 3 kwietnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy o
wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od udziału w przedmiotowej sprawie, z
uwagi na fakt, że sprawa ta, ze względu na treść zarzutu kasacyjnego, dotyczy go
bezpośrednio.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k., sędzia ulega wyłączeniu od rozpoznania sprawy,
jeśli istnieje okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego
bezstronności przy jej rozpoznawaniu. Wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 §
1 k.p.k. powinno nastąpić jednak nie tylko w sytuacji gdy istnieje okoliczność tego
rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w konkretnej
sprawie, ale również wówczas gdy orzekanie przez sędziego w tej sprawie mogłoby
realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu
III KK 436/24
3
z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych
Wolności (EKPC) i uznania, że taki skład orzekający nie stanowi niezależnego i
bezstronnego sądu ustanowionego ustawą (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 29 maja 2024 r., II KK 320/22). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w
niniejszej sprawie.
Już sam udział w orzekaniu osoby powołanej na urząd sędziego Sądu
Najwyższego na wniosek neo-KRS prowadzi do nienależytej obsady sądu w
postępowaniu kasacyjnym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Krajowa Rada
Sądownictwa w obecnym składzie nie reprezentuje bowiem należycie środowiska
sędziowskiego, a zatem nie jest organem, o którym mowa w Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022
r., I KZP 2/22).
Wada nominacyjna, wynikająca z udziału w procesie powołania na urząd
sędziego wadliwie ukształtowanej KRS, mająca charakter względny w przypadku
sędziów sądów powszechnych, odgrywa szczególne znaczenie w przypadku
sędziów Sądu Najwyższego – do których grona przystąpił, dzięki tej procedurze,
sędzia Antoni Bojańczyk. Wynika to z wyjątkowego statusu sędziów Sądu
Najwyższego i kluczowych kompetencji tego Sądu, mającego gwarantować
niezakłócone, prawidłowe funkcjonowanie demokratycznego państwa prawnego
oraz obiektywny standard niezależności, niezawisłości i bezstronności orzekania
(por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.,
BSA I-4110-1/20). W konsekwencji, udział w wydaniu orzeczenia sędziego Sądu
Najwyższego, powołanego na urząd w wadliwej procedurze z udziałem neo–KRS,
stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Sąd Najwyższy wielokrotnie już wskazywał na potrzebę wyłączenia SSN
Antoniego Bojańczyka od rozpoznania przydzielonych mu spraw, ze względu na
brak przymiotu niezawisłości i bezstronności. Orzekł w ten sposób między innymi w
postanowieniach z dnia 5 czerwca 2024 r., I KK 123/24; z dnia 27 czerwca 2024 r.,
I KK 147/24 i z dnia 27 stycznia 2023 r., I KK 240/22.
Należy mieć nadto na uwadze, iż wobec podniesienia w jednej z kasacji
zarzutu z art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k. w związku z udziałem w składzie wydającym
zaskarżone orzeczenie sędziego powołanego na urząd w procedurze z udziałem
III KK 436/24
4
Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia
2017 r., rozpoznanie niniejszej sprawy w wyznaczonym składzie prowadziłoby do
naruszenia zasady nemo iudex in causa sua – gdyż ta sama okoliczność,
podnoszona w kasacji, związana z otrzymaniem nominacji sędziowskiej, dotyczy
sędziego SN Antoniego Bojańczyka. Jego udział w rozpoznaniu powyższego
zarzutu mógłby zatem wywołać zarówno u stron, jak i w odbiorze społecznym
przekonanie o braku bezstronności sądu i rzetelności sądu (por. postanowienie
Sądu Najwyższego z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22 i postanowienie Sądu
Najwyższego z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22), czemu należy zapobiec.
Uwzględniając powyższe, a jednocześnie aprobując utrwalony już w
orzecznictwie Sądu Najwyższego pogląd, iż w sytuacji wystąpienia ryzyka
nieprawidłowej obsady sądu uzasadnione jest zastosowanie instytucji wyłączenia
sędziego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 8 czerwca 2022 r., V KO
43/22; z dnia 23 czerwca 2022 r., II KO 48/22; z dnia 28 lipca 2022 r., V KO 69/22;
z dnia 25 listopada 2021 r., I CSKP 524/21; z dnia 16 września 2022 r., III KK
339/22), należało uwzględnić wniosek obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego
Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka od udziału w niniejszej sprawie.
Mając to na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.
[PŁ]
[a.ł]
