III KK 387/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 9 września 2025 r.
SSN Marek Pietruszyński
w sprawie A. J.
skazanego za przestępstwo z art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k.
w zw. z art. 12 § 1 k.k.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 9 września 2025 r.
wniosku obrońcy skazanego o wstrzymanie wykonania zaskarżonego kasacją
wyroku
Sądu Apelacyjnego w Szczecinie
z dnia 20 marca 2025 r., sygn. akt II AKa 26/25
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Koszalinie
z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt II K 60/23,
na podstawie art. 532 § 1 i 3 k.p.k.
postanowił
nie uwzględnić wniosku.
UZASADNIENIE
W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego
kasacją wyroku, zawartego w kasacji obrońcy podniesiono, że dalsze wykonywanie
kary pozbawienia wolności wobec skazanego mogłoby spowodować nieodwracalne
skutki dla skazanego, co byłoby nie do zaakceptowania wobec wysokiego
prawdopodobieństwa uznania kasacji za zasadną.
III KK 387/25
2
W piśmie skazanego, które wpłynęło do Sądu Najwyższego w dniu 8 września 2025
r. podniósł on, że w sprawie zaistniało uchybienie w postaci nienależytej obsady
składu sądu orzekającego w pierwszej instancji z uwagi na udział w tym składzie
SSO X.Y.- niespełniającej standardu niezawisłości i bezstronności. Na
uzasadnienie swojego stanowiska przedstawił wycinek prasowy wskazujący, że w
innej sprawie procedowanej przed Sądem Okręgowym w Koszalinie prokurator
wystąpił z wnioskiem o wyłączenie m.in. SSO X.Y z uwagi na wadliwy prawnie
sposób jej powołania na urząd sędziego sądu okręgowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego prezentowany jest utrwalony pogląd, że
wstrzymanie wykonania zaskarżonego wyroku na podstawie art. 532 § 1 k.p.k., jest
odstępstwem od zasady bezzwłocznej wykonalności prawomocnych orzeczeń (art.
9 § 2 k.k.w.). Zastosowanie wspomnianej instytucji może więc nastąpić tylko
wyjątkowo. Kontrola kasacyjna dotyczy bowiem prawomocnego wyroku sądu
odwoławczego, a więc wyroku objętego domniemaniem prawidłowości ustaleń i
trafności rozstrzygnięć w nim zawartych. Szczególne uprawnienie Sądu
kasacyjnego wynikające z art. 532 k.p.k. wymaga potwierdzenia, że w sprawie
zaistniały szczególne, nadzwyczajne względy nakazujące pozbawienie w tym trybie
prawomocnego wyroku atrybutu wykonalności. Powodem ku temu może być
zasadność argumentacji przedstawionej na poparcie zarzutów kasacji, stwarzająca
wysokie prawdopodobieństwo wydania orzeczenia kasatoryjnego. Okoliczność ta
musi być jednak dostrzegalna już „na pierwszy rzut oka”, skoro procedowanie w
oparciu o art. 532 k.p.k. następuje przed merytorycznym rozpoznaniem kasacji.
Gdy trafność zarzutów podniesionych w kasacji nie jest – na tym etapie –
oczywista, samo zwrócenie się z wnioskiem o wstrzymanie wykonania
prawomocnego wyroku nie uzasadnia odstąpienia od wspomnianej na wstępie
zasady bezzwłocznej wykonalności prawomocnych orzeczeń (zob. m.in. post. SN z
9.02.2023 r., V KK 681/21).
Konkretyzując te uwagi natury ogólnej i odnosząc je do argumentacji
wyrażonej na poparcie wniosku stwierdzić należało, co następuje.
III KK 387/25
3
1. Sąd Najwyższy dostrzega powagę i znaczenie wskazanej przez skazanego
okoliczności dotyczącej zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Sąd
Najwyższy jest jednak w tym zakresie związany treścią uchwały połączonych Izb:
Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23.01.2020 r., BSA I-
4110-1/20 (OSNKW 2020, nr 2, poz. 7). Sam fakt, iż w składzie sądu bierze udział
osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na
wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym
przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie
Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3) nie stanowi
wyłącznego argumentu za uznaniem, że w sprawie zmaterializowała się
bezwzględna podstawa uchylenia zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 439
§ 1 pkt 2 k.p.k. Drugim, nie mniej ważnym warunkiem jest bowiem, by wadliwość
procesu powoływania prowadziła, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia
standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz
art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. W
dalszym orzecznictwie Sądu Najwyższego, które wykształciło się na kanwie tego
zagadnienia wskazano, że brak jest podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia
sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w
konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia
minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest
nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (uchw. SN z
2.06.2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, nr 6, poz. 22).
O ile nie budzi wątpliwości prerogatywa Sądu Najwyższego do badania tej
kwestii z urzędu w trakcie rozpoznawania nadzwyczajnego środka zaskarżenia (z
mocy art. 536 k.p.k. w zw. z art. 439 k.p.k.), to brak jest wyraźnej podstawy prawnej
do przeprowadzenia takiego badania w postępowaniu incydentalnym prowadzonym
w oparciu o art. 532 k.p.k. Niezależnie od powyższego, podniesiony zarzut nie
mieści się w kategorii takich, co do których z góry wiadomo, że obalają
domniemanie prawidłowości wydanych orzeczeń. Stopień skomplikowania
analizowanego zagadnienia wymagający de facto przeprowadzenia badania
instytucjonalnej bezstronności sędziego w realiach konkretnej sprawy, na który to
III KK 387/25
4
aspekt zwrócono uwagę w cyt. uchwale SN I KZP 2/22, jak i zresztą samej kasacji,
powoduje, że nie jest możliwe przesądzenie o jego zasadności przed
merytorycznym rozpoznaniem nadzwyczajnego środka zaskarżenia. To zaś może
nastąpić dopiero w toku rozprawy kasacyjnej (por. również post. SN z 7.03.2022 r.,
IV KK 475/21). Podnoszone okoliczności wskazujące na niespełnienie przez
sędziego biorącego udział w składzie wydającym orzeczenie standardu
niezawisłości i bezstronności nie mieści się w – wykształconym w orzecznictwie
Sądu Najwyższego – kanonie okoliczności „jednoznacznych w swej wymowie”,
uzasadniających wstrzymanie wykonanie zaskarżonego orzeczenia, jak i innego
orzeczenia, którego wykonanie zależy od rozstrzygnięcia kasacji na podstawie art.
532 § 1 k.p.k. Nie chodzi przy tym o samą rangę zarzutu, ale o realną, niemal
bezspornie rysującą się możliwość jego uwzględnienia.
2. Pomimo skierowania sprawy do rozpoznania na rozprawie kasacyjnej, na
obecnym etapie postępowania nic nie wskazuje również, jakoby wniesiona w
imieniu skazanego R.P. kasacja miała walor „oczywistej zasadności”, tzn.
podniesione w niej zarzuty przekonywały o trafności i skuteczności
nadzwyczajnego środka zaskarżenia bez potrzeby prowadzenia pogłębionych
rozważań. Niezależnie bowiem od tego, jak zasadność i skuteczność kasacji ocenia
sam jej autor, traci on z pola widzenia, że immanentną cechą tego nadzwyczajnego
środka zaskarżenia są zarzuty mające świadczyć o rażącym naruszeniu prawa, co
nie oznacza jeszcze, że samo ich wyartykułowanie jest równoznaczne z
koniecznością wstrzymania wykonania zaskarżonego wyroku, korzystającego
przecież z domniemania trafności ocen i ustaleń stanowiących jego podstawę oraz
domniemania zgodności z prawem. W przeciwnym wypadku ustawodawca
określiłby kasację jako środek zaskarżenia o charakterze bezwzględnie
suspensywnym, co przecież nie ma miejsca.
Dlatego rozstrzygnięcie w zakresie wniosku o wstrzymanie wykonania
zaskarżonego wyroku nie może pomijać – obok kasacji – także wstępnej analizy
materiałów przeprowadzonego w sprawie postępowania instancyjnego. Ocena
sposobu przeprowadzenia postępowania oraz zapatrywań wyrażonych przez
orzekające w sprawie Sądy nie pozwalają – przynajmniej na obecnym etapie
procedowania – na wnioskowanie o nieprawidłowości prawomocnego wyroku. Nie
III KK 387/25
5
można przy tym pominąć, że również prokurator w pisemnej odpowiedzi na
kasację wniesioną w imieniu skazanego postulował jej oddalenie jako oczywiście
bezzasadnej.
3. Na podstawie informacji wskazanych we wniosku nie można również wysnuć, że
w rachubę może wchodzić nieodwracalność skutków kary w razie jej wykonania.
Wyłącznym argumentem w tym zakresie nie może być tylko (mniejsza czy większa)
dolegliwość dla skazanego związana z koniecznością przystąpienia do odbycia
kary pozbawienia wolności (por. postanowienie SN z 7.03.2022 r., IV KK 475/21).
Jest to bowiem oczywista konsekwencja prawomocności wyroku Sądu
odwoławczego. Instytucja z art. 532 § 1 k.p.k. zastrzeżona została dla innych
okoliczności, w szczególności takich, których wystąpienie w sposób nieuzasadniony
zwielokrotnia dolegliwość wynikającą z konieczności przystąpienia przez
skazanego do wykonania bądź częściowego wykonania wobec niego kary
pozbawienia wolności (zob. post. SN z 13.04.2023 r., III KK 109/23). Chodzi o
niebezpieczeństwo wystąpienia skutków nieodwracalnych i zasadniczo
niemożliwych do zrekompensowania. Taki przypadek w analizowanej sprawie nie
zachodził.
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy uznał, że w sprawie niniejszej
nie zachodzą dostateczne podstawy do zastosowania nadzwyczajnej instytucji
przewidzianej w art. 532 § 1 k.p.k.
Dlatego orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.
[J.J.]
[a.ł]
