III KK 362/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 28 sierpnia 2025 r.
SSN Dariusz Świecki
w sprawie Z.G.
skazanego z art. 286 § 1 k.k. i in.
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.
w dniu 28 sierpnia 2025 r.,
kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie
z dnia 28 lutego 2025 r., sygn. akt II Ka 12/25,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Tarnowie
z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt II K 273/24,
postanowił:
1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;
2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz adw. A.Z. (Kancelaria
Adwokacka w T.), jako obrońcy skazanego wyznaczonemu z
urzędu, kwotę 885,60 (słownie: osiemset osiemdziesiąt pięć
60/100) złotych, obejmującą już należny VAT, za sporządzenie i
wniesienie kasacji w sprawie;
3. zwolnić skazanego od kosztów sądowych postępowania
kasacyjnego, obciążając nimi Skarb Państwa.
[WB]
UZASADNIENIE
III KK 362/25
2
Kasację od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie z dnia 28 lutego 2025 r.,
sygn. akt II Ka 12/25, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Tarnowie
z dnia 27 sierpnia 2024 r., sygn. akt II K 273/24, wniósł obrońca z urzędu Z. G..
Zarzucił mu rażące naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na treść
zaskarżonego wyroku, a mianowicie art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 9 § 1 k.k. poprzez
ich niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, iż czyn stanowiący
przestępstwo oszustwa jest popełniony umyślnie z zamiarem bezpośrednim
kierunkowym także wówczas, gdy:
- sprawca mógł przewidywać możliwość jego popełnienia,
- sprawca w chwili zawierania umowy najmu prowadzącej do obciążenia
nieruchomości dokonuje zapłaty kaucji zabezpieczającej należności mogące
wyniknąć z umowy oraz następnie dokonuje zapłaty czynszu za trzy kolejne
miesiące,
- sytuacja finansowa najemcy w chwili zawierania umowy najmu jest dobra,
najemca nie posiada nieuregulowanych zobowiązań, nie toczyły się wobec niego
postępowania egzekucyjne,
- najemca w chwili zawierania umowy najmu uzyskuje dochody, zaś w
gospodarstwie domowym zamieszkuje także pracujący współlokator
współfinansujący należności czynszowe,
- sprawca utracił możliwości zarobkowe z powodu wystąpienia epidemii
choroby zakaźnej mającej miejsce już po zawarciu umowy najmu,
- najemca pełni funkcję rodziny zastępczej dla osoby małoletniej i z tego
tytułu także uzyskuje dochody,
podczas gdy:
przestępstwo oszustwa może być popełnione wyłącznie przez sprawcę
działającego z zamiarem bezpośrednim i kierunkowym, co wyklucza przypisanie
tego czynu w przypadku, gdy sprawca winien przewidywać możliwość jego
popełnienia lub gdy wadliwie oceniał swoje możliwości zarobkowe.
W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu
Okręgowego oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego w Tarnowie i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tarnowie,
III KK 362/25
3
a nadto o zasądzenie na rzecz obrońcy kosztów pomocy prawnej udzielonej
skazanemu z urzędu.
W odpowiedzi na tę kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako
oczywiście bezzasadnej.
Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.
Kasacja ta jest oczywiście bezzasadna, na granicy dopuszczalności.
Skarżąca formalnie podnosi zarzut obrazy prawa materialnego. Czyni to
jednak w celu obejścia ograniczeń we wnoszeniu kasacji. Zapoznanie się bowiem z
uzasadnieniem przedmiotowej skargi wskazuje, że w istocie kwestionuje się w niej
ustalenia faktyczne, czego czynić w tym nadzwyczajnym środku zaskarżenia nie
wolno. Od dawna w literaturze i orzecznictwie utrwalone jest zapatrywanie, że
formułowanie zarzutów obrazy prawa materialnego jest dopuszczalne w sytuacji,
gdy nie kwestionuje się ustaleń faktycznych. Zwrócić trzeba jeszcze uwagę, że
zarzut obrazy art. 286 § 1 k.k. w zw. z art. 9 § 1 k.k. w ogóle nie jest skierowany
wobec orzeczenia Sądu odwoławczego, skoro w sprawie niniejszej Sąd ten nie
czynił samemu żadnych ustaleń w przedmiocie procesu, lecz jedynie kontrolował
ustalenia poczynione przez Sąd meriti. Tym samym wskazywanie przez obrońcę,
że doszło do obrazy przywołanych przepisów pozwala przyjmować, iż zarzut ten
skierowany jest w istocie względem orzeczenia Sądu pierwszej, a nie drugiej
instancji, jak tego wymaga się od kasacji. Obrońca nie zarzuca natomiast obrazy art.
433 § 2 k.p.k., dotyczącego właśnie kontroli odwoławczej. Już powyższe uwagi
przesądzają w istocie o oczywistej bezzasadności kasacji.
Twierdzenia kasacji całkowicie pomijają przy tym rozważania Sądu
odwoławczego, który wywiódł przecież wprost, że Sąd Rejonowy dokonując
wykładni art. 286 § 1 k.k., jak i czyniąc ustalenia faktyczne wyraźnie podkreślił, iż
przestępstwo oszustwa może być popełnione jedynie z zamiarem bezpośrednim
kierunkowym oraz wskazał okoliczności przemawiające za przyjęciem, że z takim
właśnie zamiarem działał oskarżony. Przywołać jeszcze należy rozważania, w
których Sąd odwoławczy podzielił ustalenia Sądu pierwszej instancji dotyczące
sytuacji majątkowej oskarżonego w okresie poprzedzającym zawarcie
przedmiotowej umowy oraz okresie temu współczesnym, która stanowiła jeden z
elementów wskazujących na oszukańczy zamiar oskarżonego. Wszak w chwili
III KK 362/25
4
zawierania umowy oskarżony miał kilkuletnie zaległości w opłaceniu składek
ubezpieczenia społecznego, zalegał w płatności zobowiązań podatkowych (VAT),
posiadał zadłużenie alimentacyjne w kwocie rzędu 20.000 zł, toczyło się wobec
niego postępowanie komornicze, posiadał także inne zobowiązania, co do których
dopuścił się przestępstw na szkodę wierzycieli, za które został prawomocnie
skazany. W ocenie Sądu odwoławczego dokonane przez Sąd meriti ustalenia
faktyczne nakazują postrzegać wpłacenie kaucji przez oskarżonego oraz
początkowe regulowanie należności z tytułu umowy wyłącznie w konwencji
założonego elementu przestępnego działania, znanego z wielu innych spraw
podobnego typu. Podkreślić przy tym trzeba, że zgodnie z ustaleniami Sądu meriti
oskarżony od samego początku nieterminowo regulował zobowiązania wynikające
z umowy najmu.
Pomija obrońca i to, że Sąd odwoławczy wskazał, iż przemilczenie przy
zawieraniu umowy wskazanego powyżej zadłużenia, tworzenie mylnego obrazu
aktywności gospodarczej i uzyskiwania dobrych dochodów (oskarżony nie
prowadził pizzerii, nie świadczył usług cateringowych; świadczył usługi
taksówkarskie jednak lokując się w tzw. szarej strefie w celu uniknięcia zajęć
komorniczych, zaś jego ówczesna partnerka, choć była księgową, to jednak z
prowadzonej działalności nie uzyskiwała dochodów, a inne jej dochody były bardzo
niskie, a nadto ciążyły na niej zobowiązania wynikające z kredytu hipotecznego), a
wreszcie zachowanie oskarżonego od stycznia 2020 r., tj. zaniechanie płatności,
unikanie kontaktów z pokrzywdzonymi, obcesowa odmowa uregulowania
należności i dalsze wielomiesięczne zajmowanie mieszkania - są to wszystko
okoliczności wskazujące na oszukańczy zamiar oskarżonego, który towarzyszył mu
od początku. Gdyby oskarżony nie miał takiego zamiaru, a brak płatności stanowił
pochodną okoliczności obiektywnych (jak przekonywał w wyjaśnieniach) -
zachowałby się inaczej: spotkał z pokrzywdzonymi, wyjaśnił sytuację, porozumiał
co do kwestii prolongaty terminu płatności lub rozwiązania umowy, opuścił
mieszkanie.
Wcześniejsze uwagi tego uzasadnienia dowodzą, że Sąd odwoławczy miał
zatem na względzie wszystkie kwestie, o jakich jest obecnie mowa w kasacji. W
ocenie Sądu Najwyższego kontrola instancyjna została w rozpatrywanej sprawie
III KK 362/25
5
przeprowadzona prawidłowo, o czym przekonują pisemne motywy wyroku Sądu
odwoławczego. Tej oceny nie może zmienić niniejsza kasacja. Obrońca stawia
bowiem zarzut w oderwaniu od realiów przedmiotowej sprawy, kwestionując
dokonane przez Sąd meriti, a zaaprobowane w wyniku kontroli odwoławczej przez
Sąd odwoławczy, ustalenia faktyczne, choćby co do sytuacji finansowej Z. G. w
chwili zawierania umowy najmu, posiadania nieuregulowanych zobowiązań
finansowych czy samego zamiaru, z jakim działał skazany. Podkreślić raz jeszcze
trzeba, że Sądy wyraźnie wypowiedziały się, jakie okoliczności wskazywały na
działanie oskarżonego z zamiarem bezpośrednim kierunkowym. To, że zdaniem
obrońcy w okolicznościach sprawy należało wyciągnąć odmienne niż orzekające w
sprawie Sądy wnioski co do przebiegu wydarzeń, nie może przemawiać za
zasadnością kasacji.
Z tych wszystkich powodów rozpatrywana skarga została uznana za
oczywiście bezzasadną i dlatego oddalono ją na posiedzeniu, o jakim mowa w art.
535 § 3 k.p.k. Sąd Najwyższy zasądził nadto stosowne wynagrodzenie obrońcy z
urzędu za sporządzenie i wniesienie kasacji w tej sprawie oraz zwolnił skazanego
od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego.
Mając to wszystko na uwadze, orzeczono, jak w postanowieniu.
[J.J.]
[r.g.]
