Sygn. akt III KK 284/13
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 września 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Dorota Rysińska (przewodniczący)
SSN Michał Laskowski (sprawozdawca)
SSN Jarosław Matras
Protokolant Teresa Jarosławska
w sprawie K. L.
w odniesieniu do którego wydano wyrok łączny ,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 4 września 2013 r.,
kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanego
od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w M.
z dnia 11 października 2010 r.,
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi
Rejonowemu w M. do ponownego rozpoznania.
2
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w M. wydał w dniu 11 października 2010 r., wyrok łączny w
odniesieniu do skazanego siedmioma prawomocnymi wyrokami tego sądu K. L. W
punkcie I wyroku łącznego, Sąd w miejsce kar pozbawienia wolności wymierzonych
wyrokami Sądu Rejonowego w M.: z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt VI K 833/08
i z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. VI K 79/09, wymierzył skazanemu karę łączną
roku i 7 miesięcy pozbawienia wolności.
Wniosek o uzasadnienie tego wyroku złożył skazany, który jednak nie
wywiódł apelacji i wyrok łączny uprawomocnił się z dniem 3 grudnia 2010 r.
Kasację od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w M. wniósł na korzyść
skazanego K. L. Rzecznik Praw Obywatelskich. Zaskarżył wyrok łączny w części
dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w punkcie I i zarzucił rażące i mające istotny
wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa karnego materialnego, to
jest art. 4 § 1 k.k., polegające na zastosowaniu przez Sąd ustawy nowej i w
konsekwencji wymierzeniu, „po myśli art. 89a § 1 k.k.”, kary łącznej bezwzględnego
pozbawienia wolności za zbiegające się przestępstwa, za które wyrokami
jednostkowymi orzeczono karę bezwzględnego pozbawienia wolności – wyrok
Sądu Rejonowego w M. z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. VI K 79/09, oraz karę
pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania – wyrok Sądu
Rejonowego w M. z dnia 29 stycznia 2009 r., sygn. akt VI K 833/08, mimo, że w
czasie popełnienia zbiegających się przestępstw obowiązywała ustawa
względniejsza dla skazanego, gdyż przepis art. 89 § 1 k.k. w brzmieniu
obowiązującym do dnia 8 czerwca 2010 r. wykluczał możliwość orzeczenia w takiej
sytuacji kary łącznej bezwzględnego pozbawienia wolności.
Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i
przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w M. do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest oczywiście zasadna, co
uprawnia do jej rozpoznania i uwzględnienia na posiedzeniu (art. 535 § 5 k.p.k.).
Nowelizacja kodeksu karnego dotycząca między innymi treści art. 89 k.k. i
wprowadzająca do tego przepisu § 1a weszła w życie w dniu 8 czerwca 2010 r.
Kary pozbawienia wolności wymierzone K. L., które w punkcie I zaskarżonego
kasacją wyroku sprowadzono do kary łącznej roku i 7 miesięcy pozbawienia
3
wolności, orzeczone zostały w wyrokach, które zapadły przed dniem 8 czerwca
2010 r., tym bardziej zatem przed tą datą doszło do popełnienia przypisanych
skazanemu przestępstw. Nie obowiązywał wówczas przepis art. 89 § 1a k.k. i w
orzecznictwie dominował pogląd wykluczający możliwość orzeczenia kary łącznej
pozbawienia wolności w wyroku łącznym bez warunkowego zawieszenia jej
wykonania wtedy, gdy za zbiegające się przestępstwa orzeczono kary z
warunkowym zawieszeniem ich wykonania i bez warunkowego zawieszenia (zob.
m. in. uchwała SN z dnia 27 marca 2001 r., I KZP 2/01, OSNKW 2001, nr 5-6, poz.
41; wyrok SN z dnia 17 stycznia 2013 r., II KK 84/12, OSNKW 2013, nr 5, poz. 43).
Pogląd ten dotyczy także sytuacji, w której wszystkie łączone kary orzeczone
zostały z warunkowym zawieszeniem ich wykonania, ale nie co do wszystkich
zarządzono ich wykonanie. Zgodnie z art. 4 § 1 k.k. sąd wydający wyrok łączny
zastosować powinien ustawę względniejszą dla skazanego, a więc nie powinien
wydać orzeczenia, o którym mowa w art. 89 § 1a k.k.
W sprawie doszło zatem do opisanego w kasacji naruszenia prawa. Ma ono
charakter rażący, spowodowało bowiem pogorszenie sytuacji skazanego w
porównaniu do stanu rzeczy sprzed wydania wyroku łącznego. Konieczne zatem
stało się uchylenie zaskarżonego wyroku. Podczas ponownego rozpoznania
sprawy Sąd Rejonowy w M. zbadać powinien, czy nadal istnieją podstawy do
wydania wyroku łącznego w odniesieniu do K. L. z uwzględnieniem treści art. 4 § 1
k.k. oraz biorąc pod uwagę upływ czasu i ewentualne zatarcie skazania związane z
zakończeniem okresu próby wyznaczonego w sprawie o sygn. VI K 833/08. Z akt
sprawy, którymi dysponował Sąd Najwyższy nie wynika bowiem jednoznacznie, czy
wykonano wymierzoną K. L. w tym wyroku karę grzywny i orzeczony środek karny.
