III KK 269/26
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Najwyższy w składzie:
Dnia 16 lipca 2026 r.
SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący)
SSN Andrzej Tomczyk
SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (sprawozdawca)
w sprawie B. P.,
skazanej za czyn z art. 178a § 4 k.k.,
po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 16 lipca 2026 r.,
w trybie art. 535 § 5 k.p.k.,
kasacji obrońcy skazanej od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu
z dnia 13 stycznia 2026 r., II Ka 369/25,
utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu
z dnia 6 października 2025 r., II K 565/25,
1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi
Okręgowemu w Tarnobrzegu do ponownego rozpoznania w
postępowaniu odwoławczym;
2. zarządza zwrot B. P. uiszczonej opłaty od kasacji w kwocie
450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych.
Andrzej Tomczyk Marek Pietruszyński Małgorzata Wąsek-Wiaderek
UZASADNIENIE
III KK 269/26
2
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Tarnobrzegu z dnia 6 października 2025 r., II
K 565/25, B. P. została uznana za winną czynu z art. 178a § 4 k.k., za który
wymierzono jej karę roku pozbawienia wolności oraz orzeczono środek karny
dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych,
świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy
Postpenitencjarnej w kwocie 10000 zł i przepadek równowartości pojazdu
mechanicznego.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, zainicjowanego apelacją
obrońcy oskarżonej, Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu wyrokiem z dnia 13 stycznia 2026
r., II Ka 369/25, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.
Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanej, który zaskarżył go w całości
i zarzucił „rażące naruszenie przepisów postępowania mogące mieć istotny wpływ
na treść orzeczenia, to jest art. 439 § 1 pkt. 1 i pkt. 2 k.p.k. przez to, że w składzie
Sądu odwoławczego brała udział osoba nieuprawniona do orzekania, przez co Sąd
był nienależycie obsadzony, gdyż w składzie Sądu uczestniczyła – jako sędzia
przewodniczący i sprawozdawca – powołana na urząd sędziego Sądu Okręgowego
w Tarnobrzegu – X. Y., prawnik wobec którego z uwagi na model procedowania i
opiniowania kandydata na to stanowisko naruszono art. 187 ust. 1 Konstytucji
Rzeczypospolitej Polskiej bowiem „Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana w
trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017r. o zmianie ustawy o
Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018r., poz. 3)
nie jest organem tożsamym z organem konstytucyjnym, którego skład i sposób
wyłaniania reguluje Konstytucja RP, w szczególności w art. 187 ust. 1 Konstytucji, w
rozumieniu uchwały Sądu Najwyższego sygn. I KZP 2/22 z dnia 8 czerwca 2022r.”,
co w efekcie prowadzi do wniosku, że skład Sądu wyłoniony z udziałem tak
powołanego sędziego prowadzi do uznania, że skład Sądu nie stanowił Sądu
„ustanowionego na mocy ustawy”, o którym mowa w art. 6 ust 2 Konwencji EKPC”.
Obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do
ponownego rozpoznania sądowi właściwemu, niezależnemu i niezawisłemu,
powołanemu ustawą.
Odrębnym pismem obrońca wniósł także o wstrzymanie wykonania
zaskarżonego kasacją wyroku.
III KK 269/26
3
W odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako oczywiście
bezzasadnej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Kasacja obrońcy okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej
rozpoznanie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Sąd Najwyższy jest związany uchwałą połączonych Izb Sądu Najwyższego z
dnia 23 stycznia 2020 r., BSA-I-4110-1/20 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7). Wykładnia
prawa zawarta w tej uchwale jest nadal obowiązująca i w myśl art. 87 § 1 ustawy o
Sądzie Najwyższym (tj.: Dz. U. z 2024 r., poz. 622) Sąd Najwyższy pozostaje nią
związany jako zasadą prawną. Sąd Najwyższy konsekwentnie stoi na trafnym
stanowisku, że nic w tym względzie nie zmienił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z
dnia 20 kwietnia 2020 r., U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61 (tak: postanowienia Sądu
Najwyższego z dnia 23 listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; por. także m.in.:
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; wyrok
Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2023 r., II KK 489/21; wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 12 grudnia 2023 r., II KK 74/22). W uchwale połączonych Izb
Sąd Najwyższy orzekł, że: „Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt
2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana
na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej
Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r.
o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r. poz. 3), jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych
okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w
rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw
Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw
człowieka i podstawowych wolności.” W uzasadnieniu tej uchwały Sąd Najwyższy
podkreślił, że wadliwość procedury nominacyjnej nie powoduje automatycznie, iż sąd
powszechny z udziałem sędziego powołanego w takiej procedurze jest sądem
nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
III KK 269/26
4
Pogląd zawarty w uchwale połączonych Izb Sądu Najwyższego został
następnie potwierdzony w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z
dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22).
Istotne jest również stanowisko Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w
sprawie Reczkowicz p. Polsce. ETPCz wskazał w nim na negatywny wpływ
nowelizacji ustawy o KRS na prawo stron do „sądu ustanowionego ustawą”,
stwierdzając: „na mocy ustawy nowelizującej z 2017 r., która pozbawiła gremia
sędziowskie prawa do powoływania i wyboru sędziów zasiadających w KRS – prawa
przyznanego im przez dotychczasowe ustawodawstwo i mającego oparcie w
standardach międzynarodowych – władza ustawodawcza i wykonawcza uzyskały
decydujący wpływ na skład KRS […]. Ustawa praktycznie usunęła nie tylko
dotychczasowy system przedstawicielski, ale także gwarancje niezależności
sądownictwa w tym zakresie. W rezultacie umożliwiło to władzy wykonawczej i
ustawodawczej bezpośrednią lub pośrednią ingerencję w procedurę powoływania
sędziów, z której możliwości te władze skorzystały – o czym świadczą chociażby
okoliczności towarzyszące zatwierdzaniu kandydatów na sędziów do KRS […] (pkt
274 wyroku z dnia 22 lipca 2021 r., skarga 43447/19). W późniejszym wyroku Wielkiej
Izby z dnia 15 marca 2022 r. w sprawie Grzęda p. Polsce (skarga nr 43572/18)
ETPCz przyjął, że „[…] cały ciąg wydarzeń w Polsce […] wyraźnie wskazuje na to,
że kolejne reformy sądownictwa miały na celu osłabienie niezawisłości sędziowskiej,
począwszy od poważnych nieprawidłowości w wyborze sędziów Trybunału
Konstytucyjnego w grudniu 2015 r., poprzez przebudowę KRS i utworzenie nowych
izb w Sądzie Najwyższym, po rozszerzenie kontroli Ministra Sprawiedliwości nad
sądami i zwiększenie jego roli w zakresie odpowiedzialności dyscyplinarnej sędziów”
(pkt 348). Przywołane stanowisko o statusie KRS zostało podtrzymane także w
innych orzeczeniach ETPCz (por. wyrok z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i
Ozimek p. Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19; wyrok z dnia 3 lutego 2022 r.,
Advance Pharma sp. z o.o. p. Polsce, skarga nr 1469/20, wyrok pilotażowy z dnia 23
listopada 2023 r., Wałęsa p. Polsce, skarga nr 50849/21).
Powodem uchylenia wyroku w tej sprawie jest orzekanie przez Sąd Okręgowy
w Tarnobrzegu z udziałem SSO X. Y., powołanej na urząd sędziego Sądu
Okręgowego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie
III KK 269/26
5
określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej
Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 3; dalej:
ustawa nowelizująca KRS). Krajowa Rada Sądownictwa uchwałą numer [...]
zarekomendowała Panią X. Y. do powołania na stanowisko sędziego Sądu
Okręgowego w Tarnobrzegu i na podstawie tej uchwały Prezydent postanowieniem
z dnia [...] 2022 r., numer [...], powołał ją na stanowisko sędziego tego Sądu.
Sądy orzekające z udziałem SSO X. Y. były już poddawane testom
niezależności i bezstronności, które dały wynik negatywny (zob. wyroki Sądu
Najwyższego: z dnia 20 listopada 2024 r., III KK 386/24; z dnia 11 grudnia 2024 r., III
KK 208/24 (w tej sprawie Sąd Najwyższy przeprowadził test niezależności tego
sędziego jako delegowanego do Sądu Okręgowego na podstawie delegacji Ministra
Sprawiedliwości); z dnia 2 kwietnia 2025 r., III KK 580/24; z dnia 14 maja 2025 r., III
KK 446/24; z dnia 23 lipca 2025 r., III KK 200/24; z dnia 3 września 2025 r., III KK
375/25; z dnia 9 grudnia 2025 r., III KK 594/25; z dnia 11 czerwca 2026 r., III KK
23/26). Sąd Najwyższy w niniejszym składzie nie znajduje podstaw do podważenia
argumentacji wyrażonej w uzasadnieniach przywołanych wyroków.
Odnosząc się do okoliczności determinujących negatywny wynik testu
niezależności i bezstronności, należy wskazać następująco:
- w dniu 27 czerwca 2018 r., będąc jeszcze sędzią Sądu Rejonowego w N., Sędzia
X. Y. została powołana przez Ministra Sprawiedliwości do Sądu Dyscyplinarnego przy
Sądzie Apelacyjnym w Rzeszowie – decyzję (numer [...]) z upoważnienia Ministra
Sprawiedliwości podpisał podsekretarz stanu Ł. P.;
- z dniem 11 lipca 2019 r. Pani X. Y. została przez Ministra Sprawiedliwości powołana
na stanowisko wiceprezesa Sądu Rejonowego w N. na okres 4 lat – decyzję (numer
[...]) z upoważnienia Ministra Sprawiedliwości podpisał podsekretarz stanu Ł. P.;
- sędzia X. Y. podpisała listy poparcia kandydatów do Krajowej Rady Sądownictwa
ukształtowanej przepisami ustawy nowelizującej: w 2018 r. w stosunku do R. P., w
2021 r. w stosunku do Ł. P. (w procedurze zakończonej w 2021 r.), w 2021 r. w
stosunku do R. P. (w procedurze zakończonej w 2022 r.);
- sędzia X. Y. konsekwentnie ubiegała się o awans w procedurze przed Krajową Radą
Sądownictwa ukształtowaną w trybie przepisów ustawy nowelizującej – pierwotnie
III KK 269/26
6
nie otrzymała rekomendacji w uchwale z dnia 28 października 2021 r., numer
1459/2021.
Poza powyższymi faktami, które same w sobie mają istotne znaczenie z
punktu widzenia wyniku testu niezależności i bezstronności, należy zwrócić uwagę
na dwie okoliczności. Po pierwsze SSO X. Y. podpisywała listy poparcia kandydatów
do KRS już po wydaniu orzeczeń kwestionujących sposób wyboru składu osobowego
Krajowej Rady Sądownictwa i wskazujących na negatywne skutki funkcjonowania tak
ukształtowanej Rady, związane z jej powiązaniem z władzą polityczną, które były
znane powszechnie. Nastąpiło to zwłaszcza po wydaniu opisanej w pierwszej części
uzasadnienia uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego oraz orzeczeń
trybunałów międzynarodowych: wyroku TSUE z dnia 19 listopada 2019 r., C-585/18,
C-624/18 i C-625, czy powoływanego już wyroku ETPCz w sprawie Reczkowicz p.
Polsce.
Po drugie, istotną okolicznością są zależności występujące pomiędzy
opisanymi wyżej zdarzeniami i osobami. Nie można zignorować faktu, że to właśnie
podpisy Ł. P. znajdują się zarówno na powołaniu do sądu dyscyplinarnego, jak i
powołaniu na stanowisko wiceprezesa Sądu Rejonowego w N.. Powyższe, z
uwzględnieniem zbieżności czasowej, nasuwa istotne, negatywne skojarzenia i
wątpliwości co do powiązania faktu podpisania listy poparcia do KRS dla Ł. P. po
wcześniejszym, dwukrotnym sygnowaniu przez niego decyzji personalnych
dotyczących Pani X. Y.. Ponadto, Krajowa Rada Sądownictwa w składzie z sędzią,
którego poparła sędzia X. Y., brała udział w jej postępowaniu awansowym, wydając
rekomendację awansu na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Tarnobrzegu.
Sąd Najwyższy nie ocenia w procedurze testowej subiektywnej bezstronności
sędziego w danej sprawie, ale właśnie niezależność instytucjonalną czyli to, czy
wobec istotnego powiązania z przedstawicielami ówczesnej władzy wykonawczej,
przeprowadzającej „reformy” demolujące niezawisłość sędziowską, taki sędzia może
być postrzegany jako niezawisły i niezależny. Wszystkie wskazane okoliczności
postrzegane wspólnie muszą zostać ocenione jako wystarczające dla stwierdzenia,
że sąd z udziałem SSO X. Y. nie był sądem należycie obsadzonym w rozumieniu art.
439 § 1 pkt 2 k.p.k.
III KK 269/26
7
Sąd Najwyższy dostrzega, że wyrok Sądu odwoławczego został wydany już
po zmianie władzy wykonawczej, z którą związki SSO X. Y. zostały opisane powyżej.
Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela stanowisko wyrażone w orzecznictwie
Sądu Najwyższego, wskazujące powody, dla których nadal aktualna jest uchwała
połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (por. wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 13 sierpnia 2025 r., IV KK 134/25).
Przeprowadzając postępowanie ponownie, Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu
uwzględni prawo stron postępowania do rzetelnego procesu i bezstronnego,
niezależnego (także instytucjonalnie) sądu.
Rozstrzygnięcie o zwrocie opłaty uzasadnia art. 527 § 4 k.p.k.
Z uwagi na uchylenie wyroku bezprzedmiotowym było rozpoznawanie
wniosku o wstrzymanie.
Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji wyroku.
[J.J.]
[r.g.]
Andrzej Tomczyk Marek Pietruszyński Małgorzata Wąsek-Wiaderek
