Sygn. akt III CZP 5/14
POSTANOWIENIE
Dnia 23 maja 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marta Romańska (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Dariusz Dończyk
SSN Irena Gromska-Szuster
Protokolant Bożena Kowalska
w sprawie egzekucyjnej prowadzonej przez Komornika Sądowego
przy Sądzie Rejonowym w S.
z wniosku Burmistrza Miasta R.
przeciwko D. K.
o egzekucję świadczenia pieniężnego,
na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 23 maja 2014 r.,
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego
przez Sąd Okręgowy w Ł.
postanowieniem z dnia 7 listopada 2013 r., sygn. akt III Cz […],
"Czy postępowanie przed sądem, w składzie którego uczestniczył
sędzia zniesionego Sądu Rejonowego, przeniesiony na swój wniosek
na inne miejsce służbowe decyzją wydaną i podpisaną w zastępstwie
Ministra Sprawiedliwości w trybie artykułu 75 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy
z dnia 27 lipca 2001 r., Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U.
2012.427.j.t.) przez
Podsekretarza
Stanu, dotknięte jest
nieważnością?"
odmawia podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Postanowieniem z
7 listopada
2013 r.
Sąd
Okręgowy w
Ł.,
przy rozpoznawaniu zażalenia
Burmistrza
Miasta
R. na postanowienie
Sądu Rejonowego w S., Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w R.
z 4 kwietnia 2013 r. o odrzuceniu jego skargi na czynności komornika,
przedstawił Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienie prawne, któremu
nadał formę pytania: czy postępowanie przed sądem, w składzie którego
uczestniczył sędzia zniesionego Sądu Rejonowego przeniesiony na swój wniosek
na inne miejsce służbowe decyzją wydaną i podpisaną w zastępstwie
Ministra Sprawiedliwości w trybie art. 75 § 2 pkt 1 i § 3 ustawy z 27 lipca 2001 r. –
Prawo o ustroju sądów powszechnych (tekst jedn.: Dz. U. 2012, poz. 427; dalej:
„p.u.s.p.”) przez podsekretarza stanu w
Ministerstwie
Sprawiedliwości,
jest dotknięte nieważnością?
Sąd Okręgowy stwierdził, że Sąd Rejonowy w R. został zniesiony stosownie
do § 1 pkt 15 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 5 października
2012 r. w sprawie zniesienia niektórych sądów rejonowych (Dz. U. 2012,
poz. 1121). Na podstawie § 2 pkt 15 lit. d zarządzenia Ministra Sprawiedliwości
z 29 listopada 2012 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych wydziałów
w sądach rejonowych oraz zmiany zarządzenia w sprawie utworzenia wydziałów
w sądach rejonowych (Dz. Urz. MS 2012, poz. 168) w Sądzie Rejonowym w S.
utworzony został VIII Zamiejscowy Wydział Cywilny z siedzibą w R..
Sędzia uczestniczący w jednoosobowym składzie Sądu pierwszej instancji
został przeniesiony do Sądu Rejonowego w S. (bez wskazania wydziału
zamiejscowego) decyzją wydaną i podpisaną w zastępstwie
Ministra
Sprawiedliwości przez podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości,
na podstawie art. 75 § 2 pkt 1 i § 3 p.u.s.p., na wniosek sędziego złożony
24 października 2012 r.
Sąd Okręgowy powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów Sądu
Najwyższego z dnia 17 lipca 2013 r., III CZP 46/13 (OSNC 2013, nr 12, poz. 135),
i stwierdził, że wadliwość decyzji o przeniesieniu sędziego na inne miejsce
służbowe podjętej przez inną osobę niż Minister Sprawiedliwości sprawia, iż sędzia,
którego ona dotyczy, nie może wykonywać władzy jurysdykcyjnej w sądzie, do
którego został w ten sposób przeniesiony. Skład orzekający wyznaczony
z udziałem takiego sędziego jest zatem sprzeczny z przepisami prawa
w rozumieniu art. 379 pkt 4 k.p.c., co skutkuje nieważnością postępowania, którą
sąd odwoławczy na podstawie art. 378 § 1 k.p.c. bierze pod uwagę z urzędu
w granicach zaskarżenia. Wprawdzie uchwała zapadła w związku ze zmianami
organizacyjnymi w strukturze wymiaru sprawiedliwości przeprowadzonymi
rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 5 października 2012 r. w sprawie
zniesienia niektórych sądów rejonowych (Dz. U. z 2012, poz. 1121), jednakże nie
można jej znaczenia ograniczyć wyłącznie do decyzji wydawanych w związku ze
zniesieniem sądów rejonowych z dniem 1 stycznia 2013 r. To samo dotyczy
bowiem każdego przypadku likwidacji sądu, w tym Sądu Rejonowego w X.,
co nastąpiło z dniem 1 stycznia 2009 r.
U podstaw takiego wniosku legł pogląd, iż przewidziane w art. 75 § 3 p.u.s.p.
uprawnienie Ministra Sprawiedliwości nie należy do zakresu władzy wykonawczej
i nie jest decyzją administracyjną, nie mają więc do niego zastosowania art. 37 ust.
1 i ust. 5 u.R.M., ani przepisy ustawy z 4 września 1997 r. o działach administracji
rządowej (tekst jedn.: Dz. U. z 2013 r., poz. 743), gdyż dotyczą one tylko działań
ministrów jako organu administracji publicznej w sprawowaniu władzy
wykonawczej.
Odmienne poglądy co do tej kwestii wyrażone zostały w uchwale Sądu
Najwyższego z dnia 14 listopada 2007 r. (BSA - 4110-5/07), dotyczącej jednak
przeniesienia sędziego do innego sądu za jego zgodą, ale również w uzasadnieniu
wyroku z dnia 16 października 2013 r., III KK 280/13 (nie publ.).
Wyjaśnienie rozbieżności poglądów ujawnionej w orzecznictwie ma –
zdaniem Sądu Okręgowego – znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bo
decyduje o możliwości zakwalifikowania postępowania jako nieważnego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przytoczone na wstępie zagadnienie prawne zostało przedstawione do
rozstrzygnięcia postanowieniem podjętym przez
Sąd
Okręgowy w dniu
17 października 2013 r., a zatem w czasie, gdy – po podjęciu uchwały przez skład
siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 17 lipca 2013 r., III CZP 46/13 oraz
ujawnieniu się rozbieżności w orzecznictwie Sądu Najwyższego spowodowanych
wydaniem w oparciu o przeciwny pogląd prawny wyroku z dnia 16 października
2013 r., III KK 280/13 (nie publ.) – mogły powstać wątpliwości dotyczące legalności
decyzji o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe, jeśli została ona
wydana na podstawie art. 75 § 3 w związku z art. 75 § 2 pkt 1 p.u.s.p. przez
sekretarza lub podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości w zastępstwie
Ministra Sprawiedliwości. Wątpliwości te zostały jednak jednoznacznie wyjaśnione
w uchwale pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2014 r., BSA-I-
4110-4/13 (OSNC 2014, nr 5, poz. 49). W uchwale tej Sąd Najwyższy stwierdził,
że Minister Sprawiedliwości w wydaniu decyzji o przeniesieniu sędziego na inne
miejsce służbowe nie może być zastąpiony przez sekretarza stanu ani
podsekretarza stanu. Sąd Najwyższy zastrzegł jednak, że wykładania dokonana
w tej uchwale wiąże od chwili jej podjęcia.
Uchwała z dnia 28 stycznia 2014 r., BSA-I-4110-4/13, ma moc zasady
prawnej i na podstawie art. 61 § 6 i art. 62 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r.
o Sądzie Najwyższym (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 499; dalej: „u.S.N.”) wiąże
wszystkich sędziów Sądu Najwyższego. Siłą autorytetu tego Sądu oraz jego pozycji
ustrojowej i funkcji w ramach sprawowania wymiaru sprawiedliwości wpływa także
bezpośrednio na orzecznictwo sądów powszechnych i wojskowych (art. 183 ust. 1
Konstytucji i art. 1 pkt 1 p.u.s.p.).
W tej sytuacji należy przyjąć, że podjęcie przez pełny skład Sądu
Najwyższego uchwały z dnia 28 stycznia 2014 r., BSA-I-4110-4/13, wyjaśniającej
wątpliwości będące podłożem problemu tworzącego zagadnienie prawne
przedstawione Sądowi Najwyższemu przez Sąd Okręgowy do rozstrzygnięcia,
uzasadnia odmowę podjęcia uchwały (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 10 maja 2000 r., III CZP 7/00, OSNCP 2000, nr 12, poz. 221).
Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 61 § 1 u.S.N., postanowiono
jak w sentencji.
aw
