Uchwała SN z 19 września 1997 r., III CZP 45/97 - jak powołują ją inne sądy

„Skutek rozporządzający umowy cesji wierzytelności przyszłych nie następuje z chwilą zawarcia umowy cesji, tylko wystąpienia zdarzenia objętego ryzykiem ubezpieczeniowym lub powstania innych okoliczności skutkujących obowiązkiem świadczenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22).”

„… sporną, ale w nauce i orzecznictwie powszechnie przyjmuje się, że przelew może dotyczyć zarówno wierzytelności istniejących, jak i przyszłych (por. uchwałę Sądu Najwyższego z 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22 oraz wyroki Sądu Najwyższego z 30 stycznia 2003 r., V CKN 345/01, OSNC 2004, nr 4, poz. 65, z 25 czerwca 2014 r., IV CSK 614/13, nieopubl.).”

„… dominującym już obecnie poglądem przedmiotem przelewu mogą być także wierzytelności (roszczenia) przyszłe, jeżeli są wystarczająco dookreślone (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22; wyroki Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2003 r., V CKN 345/01, OSNC 2004, nr 4, poz. 65, z dnia 20 lutego 2008 r., II CSK 445/07, OSNC 2009, nr 5, poz. 72, z dnia 4 …”

„Dopuszczalny jest przelew wierzytelności przyszłych sensu stricte, które powstaną w przyszłości w ramach istniejącego stosunku zobowiązaniowego (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 września 1997 r., III CZP 45/97, OSN 1998 nr 2, poz. 22, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSP 1998 nr 7-8, poz. 137).”

„… wątpliwości dopuszczalność przelewu wierzytelności przyszłych (w tym warunkowych) czy niewymagalnych, w tym również w ramach umowy faktoringu (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2007 r., IV CSK 160/07, OSNC 2008, nr 12, poz. 141 i z dnia 21 września 2007 r., V CSK 144/07, nie publ.) W przypadku przelewu …”

„… cesji w rozpoznawanej sprawie były wierzytelności przyszłe, co jest prawnie możliwe, a pogląd ten jest ugruntowany w orzecznictwie i doktrynie (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2003 r., V CKN 345/01, OSNC 2004, nr 4, poz. 65).”

„Chodzi tu zwłaszcza o takie wierzytelności przyszłe, które będzie można ustalić w chwili ich powstania (uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, z.”

„… – tak jak w niniejszej sprawie – częściowo zrealizowany stan faktyczny, uzasadniający ich powstanie (co do pojęcia wierzytelności przyszłych zob. np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97).”

„Zostały już rozstrzygnięte w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. np. uchwała z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22; wyrok z dnia 14 lutego 2002 r., V CKN 932/00, nie publ.).”

„… upadłości likwidacyjnej E., tj. w dniu 3 grudnia 2010 r. Nie ulega również wątpliwości dopuszczalność przelewu wierzytelności przyszłych (porównaj uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r. III CZP 45/97, OSNC 1998/2/22) oraz to, że w chwili zawarcia takiej umowy wierzytelność jeszcze nie istnieje wobec czego nie może przejść na nabywcę, który nabywa ją dopiero z chwilą powstania wierzytelności, a więc …”

„W uchwale Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97 (OSNC 1998, nr 2, poz. 22) wskazane zostało, że kategoria wierzytelności przyszłych nie jest jednorodna; należą do niej wierzytelności warunkowe, terminowe, dotyczące umówionego wynagrodzenia za …”

„Innymi słowy pełny skutek przelewu wierzytelności przyszłej, łączyć należy dopiero z chwilą powstania wierzytelności cedenta, który w dacie dokonywania cesji rozporządził jedynie nieistniejącym jeszcze prawem, bo wierzytelnością przyszłą (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 września 2002 r., III CKN 346/01, niepubl.).”

„… cywilnym przesłanki skuteczności przelewu, przysługuje ona cesjonariuszowi z wszelkimi następstwami dotyczącymi dłużnika i innych osób trzecich (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22 i wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 października 2007 r., IV CSK 210/07, OSNC 2008, nr 12, poz. 145).”

„W uzasadnieniu przytoczonego wyroku Sąd Najwyższy przedstawił argumentację, zgodnie z którą za dopuszczalnością zwolnienia z długu przyszłego przemawia okoliczność, że zarówno w doktrynie, jak i judykaturze została już przesądzona możliwość dokonania przelewu wierzytelności przyszłej (uchwała Sądu Najwyższego z 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998 nr 2, poz. 22).”

„Innymi słowy, pełny skutek umowy przelewu wierzytelności przyszłej łączyć należy dopiero z powstaniem wierzytelności cedenta, który w dacie dokonywania cesji rozporządził jedynie nieistniejącym jeszcze prawem, bo wierzytelnością przyszłą (uchwała SN z dnia 19 września 1997 r. III CZP 45/97, OSNC 1998/2/22; uzasadnienie wyroku SN z dnia 26 września 2002 r. III CKN 346/01, niepubl.).”

„Przemawia za tym okoliczność, że zarówno w doktrynie, jak i judykaturze została już przesądzona możliwość dokonania przelewu wierzytelności przyszłej (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22).”

„… których leży częściowo zrealizowany stan faktyczny uzasadniający ich powstanie, nie budzi w orzecznictwie Sądu Najwyższego wątpliwości (zob. uchwałę Sądu najwyższego z dnia 19 września 12 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22, a także wyroki Sądu Najwyższego z dnia 30 stycznia 2003 r., V CKN 345/01, OSNC 2004, nr 4, poz. 65 i z dnia 26 września 2003 r., IV CKN 513/01, niepubl.).”

„Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97 (OSNC 1998, nr 2, poz. 22), do kategorii wierzytelności przyszłych zalicza się m.in. wierzytelności, u podłoża których leży częściowo tylko zrealizowany stan faktyczny uzasadniający ich powstanie, np. wierzytelności o wynagrodzenie przewidziane w umowie o roboty budowlane w okresie przed wykonaniem robót.”

„… stanowiąca przedmiot umowy przelewu, może przypaść cesjonariuszowi z wszystkimi tego konsekwencjami dopiero z chwilą jej powstania (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22).”

„… budowlanych jako wierzytelności przyszłej, która powstaje dopiero z chwilą spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego jest przyjmowany w judykaturze (por. uchwałę SN z dnia 19 września 1997 r. III CZP 45/97 OSNC 1998/2/22, wyrok SN z dnia 2 kwietnia 1998 r. I CKN 450/97 OSNC 1998/12/210, z dnia 26 września 2002 r. III CKN 346/01 niepubl., wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 30 grudnia 2004 r. I ACa 950/04 …”

„Wierzytelność o zapłatę wynagrodzenia z umowy o roboty budowlane mogą powstać dopiero w chwili wykonania określonego etapu prac, a nie w dacie zawarcia umowy (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, z.”

„Ze względu na szczególne okoliczności rozpoznawanej sprawy, należy dodać, że dokonane rozważania nie przesądzają niedopuszczalności przelewu tego rodzaju wierzytelności na rzecz osób trzecich, możliwy jest bowiem zarówno przelew wierzytelności już istniejących, jak i przyszłych (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22).”

„Uznając za dopuszczalny przelew wierzytelności przyszłej (por. aprobowaną w doktrynie uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22), rozważenia wymagała – zważywszy na treść zarzutów wniesionych od nakazu zapłaty przez stronę pozwaną - kwestia, czy w świetle powołanych w pozwie umów strona powodowa …”

„… ust. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, poręczeniem – art. 878 k.c. Za dopuszczalnością przelewu wierzytelności przyszłych wypowiedział się Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97 (OSNC 1998, nr 2, poz. 22) przyjmując, że przelew ten może nastąpić nie tylko na podstawie umowy czysto rozporządzającej, którą ma na względzie art. 510 § 2 k.c., ale także w drodze umowy zobowiązująco …”

„Z. podjęte po dacie zawiadomienia o przelewie (por. uzasadnienie wyroku SN z dnia 6.XI.2003 r. III CK 16/02 OSP 2005 nr 7-8, poz. 96, orzeczenie SN z dnia 5.XI.1999 III CKN 423/98 – OSNC 2000 nr 5, poz. 92, uchwała SN z dnia 19.IX.1997 r. III CZP 45/97 – OSNC 1998 nr 2, poz. 22).”

„Wynikająca z takiej umowy oznaczona wierzytelność zostaje przeniesiona na cesjonariusza dopiero z chwilą jej powstania, zatem skutek rozporządzający nie następuje w chwili zawarcia umowy cesji (por. uchwałę SN z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22, wyrok z dnia 26 września 2002 r., III CKN 346/01, nie publ.).”

„Minimalnym wymaganiem umożliwiającym zbycie prawa ze skutkiem rozporządzającym jest jego oznaczalność, tzn. konkretyzacja stosunku prawnego stanowiącego jej źródło oraz podmiotu i przedmiotu świadczenia (uchwała Sądu Najwyższego z 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998/2/22).”

„Takim przypadkiem jest przelew wierzytelności przyszłych sensu stricto, tj. takich, których powstanie jest w całości sprawą przyszłości, np. roszczeń o cenę za nie sprzedane jeszcze rzeczy, dokonywany np. w związku z faktoringiem (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22 i dotyczące jej wypowiedzi piśmiennictwa).”

„Zauważył, powołując się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97 (OSNC 1998, nr 2, poz. 22), że zawarcie umów o przelew wierzytelności przyszłych odnosi skutek także rozporządzający (510 k.c.) jeżeli przedmiot przelewu jest indywidualnie oznaczony i to w taki sposób, iż z chwilą powstania określonej wierzytelności można ustalić jej objęcie zawartą umową.”

„Przeważa pogląd – mimo braku w kodeksie cywilnym odpowiednika art. 295 k.z. – że dopuszczalny jest przelew wierzytelności przyszłej (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, nr 2, poz. 22), jednakże pełny skutek wywiera dopiero z chwilą powstania wierzytelności, zatem w dacie przelewu cedent przenosi na cesjonariusza jedynie ekspektatywę przyszłego prawa.”

„Sąd pierwszej instancji podzielił pogląd wyrażany w orzecznictwie Sądu Najwyższego w świetle którego za dopuszczalnością zwolnienia się z długu przyszłego przemawia przesądzona już (m.in. uchwałą z 19 września 1997 r., sygn. akt III CZP 45/97, OSNC 1998, Nr 2, poz. 22) możliwość dokonania przelewu wierzytelności przyszłej (wyrok z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt I CSK 125/08, Lex 510988).”

„Z drugiej jednak strony w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko odmienne wskazujące na możliwość dokonaniu przelewu wierzytelności przyszłej (p. wyrok Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2008 r., I CSK 125/08, uchwała SN z 19 września 1997 r., III CZP 45/97) i brak konieczności ustatecznienia się decyzji podziałowej (I OSK 31/17 z 30 października 2018 r.).”

„W wyroku I CSK 125/08, SN wyraził jednoznaczny pogląd, że za dopuszczalnością zwolnienia się z długu przyszłego przemawia przesądzona już (m.in. uchwałą z 19.9.1997 r. III CZP 45/97, OSNC 1998/2/22) możliwość dokonania przelewu wierzytelności przyszłej.”

„… do uchwały SN z 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSP 1998, nr 7-8, poz. 137, …”

„W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt I CSK 125/08, Lex 510988, wyrażono jednoznaczny pogląd, że za dopuszczalnością zwolnienia się z długu przyszłego przemawia przesądzona już (m.in. uchwałą z 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, Nr 2, poz. 22) możliwość dokonania przelewu wierzytelności przyszłej.”

„Z drugiej jednak strony w orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko odmienne wskazujące na możliwość dokonaniu przelewu wierzytelności przyszłej (p. wyrok Sądu Najwyższego z 3 grudnia 2008 r., I CSK 125/08, uchwała SN z 19 września 1997 r., III CZP 45/97) i brak konieczności uostatecznienia się decyzji podziałowej (I OSK 31/17 z 30 października 2018 r.).”

„I, str 903; glosa do uchwały SN z 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSP 1998, nr 7-8, poz. 137, str 382).”

„W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono jednoznaczny pogląd, że za dopuszczalnością zwolnienia się z długu przyszłego przemawia przesądzona już (m.in. uchwałą z 19 września 1997 r., sygn. akt III CZP 45/97, OSNC 1998, Nr 2, poz. 22) możliwość dokonania przelewu wierzytelności przyszłej (wyrok z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt I CSK 125/08, Lex 510988).”

„W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono jednoznaczny pogląd, że za dopuszczalnością zwolnienia z długu przyszłego przemawia przesądzona już (m.in. uchwałą z 19 września 1997 r., sygn. akt III CZP 45/97, OSNC 1998, Nr 2, poz. 22) możliwość dokonania przelewu wierzytelności przyszłej (wyrok z 3 października 2008 r., sygn. akt I CSK 125/08, Lex 510988).”

„Przewidywania dotyczące możliwości powstania długu powinny być oparte na określonej, dostatecznie ukształtowanej sytuacji prawnej (zob. uchwała z Sądu Najwyższego z dnia19 września 1997 r., sygn. akt III CZP 45/97, OSNC 1998, Nr 2, poz. 22; wyrok z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt I CSK 125/08, Lex 510988)”

„W orzecznictwie Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt I CSK 125/08, LEX nr 510988) wyrażono jednoznaczny pogląd, że za dopuszczalnością zwolnienia się z długu przyszłego przemawia przesądzona już (m.in. uchwałą z 19 września 1997 r., sygn. akt III CZP 45/97, OSNC 1998, Nr 2, poz. 22) możliwość dokonania przelewu wierzytelności przyszłej.”

„W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2008 r., sygn. akt I CSK 125/08 (Lex 510988), wyrażono jednoznaczny pogląd, że za dopuszczalnością zwolnienia z długu przyszłego przemawia przesądzona już (m.in. uchwałą Sadu Najwyższego z 19 września 1997 r., III CZP 45/97, OSNC 1998, Nr 2, poz. 22) możliwość dokonania przelewu wierzytelności przyszłej.”

„Nie ulega również wątpliwości, że przedmiotem umowy przelewu mogą być także wierzytelności przyszłe (tak SN w wyroku z dnia 19 września 1997 r. sygn. akt III CZP 45/97, w którym wyraził pogląd, iż art. 510 § 1 k.c. znajduje zastosowanie także do umów zobowiązujących do przeniesienia wierzytelności przyszłych).”

„Skład orzekający Krajowej Izby Odwoławczej podziela pogląd przedstawiony w uzasadnieniu uchwały SN z dnia 19 września 1997 r. (III CZP 45/97, OSNC 1998 r., Nr 2, poz. 22), w myśl którego do wierzytelności przyszłych zalicza się takie wierzytelności, u podłoża których leży częściowo tylko zrealizowany stan faktyczny uzasadniający ich …”