Sygn. akt III CZP 1/14
POSTANOWIENIE
Dnia 23 maja 2014 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Marta Romańska (przewodniczący)
SSN Dariusz Dończyk (sprawozdawca)
SSN Irena Gromska-Szuster
Protokolant Bożena Kowalska
w sprawie z powództwa Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ulicy K. nr
52 w S.
przeciwko H. M. i S. I.
o zapłatę,
na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 23 maja 2014 r.,
na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego
przez Sąd Okręgowy w S.
postanowieniem z dnia 8 listopada 2013 r.,
"Czy jest zgodny z przepisami prawa skład Sądu Rejonowego S. – C. w S., w którym orzekał sędzia przeniesiony w trybie art. 75 § 3 w związku z art. 75 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 roku
Prawo o ustroju sądów powszechnych, w sytuacji gdy decyzję o przeniesieniu podpisał Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości?"
odmawia podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
Wyrok Sądu Rejonowego S.-C. w S. z dnia 22 listopada 2012 r. został
zaskarżony apelacją przez powódkę. Rozpoznając jej apelację, Sąd Okręgowy w S.
powziął poważne wątpliwości prawne, którym dał wyraz w postanowieniu z dnia 8
listopada 2013 r. o przedstawieniu Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia
zagadnienia prawnego. Wątpliwości te zostały wywołane tym, że w składzie Sądu
pierwszej instancji zasiadał sędzia Z. P., który decyzją Ministra Sprawiedliwości z
dnia 12 grudnia 2008 r., podpisaną przez podsekretarza stanu, został w związku z
likwidacją z dniem 1 stycznia 2009 r. Sądu Rejonowego w S. przeniesiony do Sądu
Rejonowego S.-C. w S. Przeniesienie było następstwem wydania rozporządzenia
Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 marca 2008 r. w sprawie zniesienia Sądu
Rejonowego w S., utworzenia Sądu Rejonowego S.-C. w S. i Sądu Rejonowego
S.-P. i Z. w S. oraz zmiany rozporządzenia w sprawie sądów apelacyjnych, sądów
okręgowych i sądów rejonowych oraz ustalenia ich siedzib i obszarów właściwości
(Dz. U. Nr 54, poz. 334 ze zm.). Na tej podstawie zniesiono w obszarze właściwości
Sądu Okręgowego w S. – Sąd Rejonowy w S. i jednocześnie utworzono w to
miejsce dwa sądy: Sąd Rejonowy S.-C. w S. oraz Sąd Rejonowy S.-P. i Z. w S. Z
aktem tym związane były decyzje Ministra Sprawiedliwości o przeniesieniu sędziów
Sądu Rejonowego w S. na miejsca służbowe w dwóch nowoutworzonych Sądach.
Żaden z sędziów znoszonego Sądu nie złożył wniosku o przeniesienie na inne
miejsce służbowe, ani też nie wyraził pisemnej zgody na przeniesienie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Przyczyną uzasadniającą przedstawienie zagadnienia prawnego była
występująca w chwili orzekania przez Sąd drugiej instancji, rozbieżność stanowisk
Sądu Najwyższego dotyczącą prawidłowej wykładni art. 75 § 3 w zw. z art. 75 § 2
pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (jedn.
tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 427 ze zm. – dalej: „Pr. o u.s.p.”). Zgodnie z art. 75 § 1
tej ustawy, przeniesienie sędziego na inne miejsce służbowe może nastąpić tylko
za jego zgodą. Jak stanowi art. 75 § 2 Pr. o u.s.p., zgoda sędziego na przeniesienie
na inne miejsce służbowe nie jest wymagana w przypadkach wymienionych
w punktach 1-4, w tym, w razie zniesienia stanowiska wywołanego zmianą
organizacji sądownictwa lub zniesienia danego sądu lub wydziału zamiejscowego
albo przeniesienia siedziby sądu (pkt 1). Według jednego ze stanowisk Sądu
Najwyższego, wyrażonego w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego
z dnia 17 lipca 2013 r., III CZP 46/13 (OSNC 2013, nr 12, poz. 135), uprawnienie
do przeniesienia sędziego na inne miejsce służbowe przewidziane w art. 75 § 3
w zw. z art. 75 § 2 pkt 1 Pr. o u.s.p. przysługuje wyłącznie Ministrowi
Sprawiedliwości, w związku z czym nie może być przekazane innej osobie, w tym
sekretarzowi i podsekretarzowi stanu. Wskazane wyżej uprawnienie Ministra
Sprawiedliwości nie należy do władzy wykonawczej i nie jest decyzją
administracyjną, nie ma więc do niego zastosowania art. 37 ust. 1 i 5 ustawy z dnia
8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (jedn. tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 392 – dalej:
u.RM”), ani przepisy ustawy z dnia 4 września 1997 r. o działach administracji
rządowej (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 743). Wydając decyzję o przeniesieniu
sędziego, Minister Sprawiedliwości nie działa jako organ administracji publicznej,
lecz organ władzy publicznej, a w konsekwencji może być zastąpiony jedynie przez
Prezesa Rady Ministrów lub innego wskazanego członka Rady Ministrów,
w warunkach określonych w art. 36 u.RM. Według drugiego, odmiennego
stanowiska, wyrażonego w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 16 października
2013 r., III KK 280/13 (nie publ.) Minister Sprawiedliwości może być zastąpiony
w realizacji uprawnienia wynikającego z art. 75 § 3 w zw. z art. 75 § 2 pkt 1 Pr.
o u.s.p. przez sekretarza lub podsekretarza stanu, co wynika z argumentów
wynikających z uchwały pełnego składu Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada
2007 r., BSA I-4110-5/07 (OSNC 2008, nr 4, poz. 42), w której przyjęto,
że uprawnienie Ministra Sprawiedliwości do delegowania sędziego do pełnienia
obowiązków sędziego w innym sądzie (art. 77 § 1 Pr. o u.s.p.) może być w jego
zastępstwie (art. 37 ust. 5 u.RM) albo z jego upoważnienia (art. 37 ust. 1 u.RM)
wykonywane przez sekretarza lub podsekretarza stanu.
Przedstawiona wyżej rozbieżność stanowisk Sądu Najwyższego co do
omawianego zagadnienia prawnego - mającego znaczenie dla oceny prawidłowości
obsady sądów, w których składzie zasiadali sędziowie przeniesieni na podstawie
decyzji Ministra Sprawiedliwości podpisanych przez sekretarza lub podsekretarza
stanu - stała się podstawą podjęcia, na wniosek Pierwszego Prezesa Sądu
Najwyższego, uchwały Pełnego Składu Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia
2014 r., BSA-4110-4/13 (OSNC 2014, nr 5, poz. 49), w której przyjęto,
że w wydaniu decyzji o przeniesieniu sędziego na inne miejsce służbowe
na podstawie art. 75 § 3 w zw. z art. 75 § 2 pkt 1 Pr. o u.s.p., Minister
Sprawiedliwości nie może być zastąpiony przez sekretarza ani podsekretarza stanu
(pkt 1) oraz że wykładnia dokonana w uchwale wiąże od chwili jej podjęcia (pkt 2).
Uchwała ta z chwilą jej podjęcia, zgodnie z art. 61 § 6 ustawy z dnia 23 listopada
2002 r. o Sądzie Najwyższym (jedn. tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 499 ze zm.),
uzyskała moc zasady prawnej, wiążącej, według art. 62 tej ustawy, wszystkich
sędziów Sądu Najwyższego.
W tej sytuacji wątpliwości prawne Sądu Okręgowego, które słały się
przyczyną przedstawienia zagadnienia prawnego, zostały jednoznacznie
rozstrzygnięte w powołanej wyżej uchwale Pełnego Składu Sądu Najwyższego,
co uzasadnia odmowę podjęcia uchwały (por. postanowienie Sądu Najwyższego
z dnia 10 maja 2000 r., III CZP 7/00, OSNCP 2000, nr 12, poz. 221).
Z tych względów na podstawie art. 61 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym
postanowiono, jak w sentencji.
