III CZ 277/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Adam Doliwa
20 marca 2025 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 20 marca 2025 r. w Warszawie
zażalenia B.C.
na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z 13 września 2024 r., I ACa 557/23,
w sprawie z powództwa B.C.
przeciwko Wspólnocie Mieszkaniowej […]
o uchylenie uchwał,
uchyla zaskarżone postanowienie.
(K.W.)
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 13 września 2024 r. Sąd Apelacyjny w Lublinie odrzucił
skargę kasacyjną B.C. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 29 września
2023 r. w sprawie o uchylenie uchwał, wniesionej przeciwko Wspólnocie
Mieszkaniowej […].
Sąd Apelacyjny wyjaśnił, że odpis wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie
z 29 września 2023 r. wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi B.C.
adwokatowi P.C. w dniu 5 listopada 2023 r. (elektroniczne potwierdzenie odbioru,
karta 951). Pełnomocnik powódki wniósł skargę kasacyjną w dniu 18 lipca 2024 r.
(koperta, karta 1021), zatem po terminie.
Powódka wniosła zażalenie, w którym zaskarżyła postanowienie Sądu
Apelacyjnego o odrzuceniu skargi kasacyjnej w całości i wniosła o jego uchylenie.
III CZ 277/24
2
Zarzuciła mu naruszenie art. 88 in principio i art. 91 k.p.c. w brzmieniu
obowiązującym przed dniem 1 lipca 2023 r. w zw. z art. 20 ustawy z dnia 9 marca
2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 614), w zw. z art. 391 § 1 oraz w zw. z art. 39821 k.p.c.;
art. 3985 § 1 k.p.c.; art. 3986 § 2, art. 3985 § 1 oraz art. 133 § 3 zd. pierwsze k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W dokumencie pełnomocnictwa datowanym na 3 marca 2020 r. powódka
B.C. udzieliła adwokatowi P.C. umocowania do występowania w jej imieniu „w
sprawie o uchylenie uchwał Wspólnoty Mieszkaniowej […]”. Zgodnie z uchwałą
składu siedmiu sędziów – zasadą prawną - z 6 czerwca 2008 r., III CZP 142/07,
pełnomocnictwo procesowe nie obejmowało z samego prawa umocowania do
wniesienia skargi kasacyjnej i udziału w postępowaniu kasacyjnym. Rozciągnięcie
przysługującego pełnomocnikowi umocowania na wniesienie skargi kasacyjnej i
reprezentację przed Sądem Najwyższym wymagało udzielenia odrębnego
pełnomocnictwa procesowego, względnie wyraźnego rozszerzenia treści
pełnomocnictwa w porównaniu z zakresem wynikającym z obowiązującym w dacie
udzielenia pełnomocnictwa art. 91 k.p.c., tak, aby wynikało z niego także
umocowanie do działania w postępowaniu kasacyjnym.
Wspomniana wyżej uchwała straciła znaczenie wskutek zmiany treści art.
91 pkt 1 k.p.c., na mocy ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy – Kodeks
postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2023 r., poz. 614),
w ramach której ustawodawca wyraźnie wskazał, że pełnomocnictwo procesowe
obejmuje z mocy samego prawa umocowanie do wszystkich łączących się ze
sprawą czynności procesowych, nie wyłączając wniesienia skargi kasacyjnej.
Przeważa pogląd, że zmiana zakresu pełnomocnictwa procesowego, wynikająca
z nowego brzmienia art. 91 pkt 1 k.p.c., może co do zasady znajdować
zastosowanie do pełnomocnictwa udzielonego przez mocodawcę od 1 lipca 2023 r.
(por. postanowienie SN z 14 listopada 2024 r., III CZ 216/24).
W zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia zażalenia należy wskazać, że
w piśmie z 10 października 2023 r. pełnomocnik powódki adw. P.C. złożył wniosek
o sporządzenie uzasadnienia całości wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 29
III CZ 277/24
3
września 2023 r. Bezdyskusyjnie pełnomocnictwo procesowe – nawet przed
wejściem w życie wspomnianej wyżej nowelizacji – obejmowało z mocy art. 91 pkt
1 k.p.c. umocowanie do złożenia wniosku o doręczenie odpisu orzeczenia sądu
drugiej instancji wraz z uzasadnieniem (zob. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z
5 czerwca 2008 r., III CZP 142/07; postanowienie SN z 3 grudnia 2008 r., V CZ
83/03; postanowienie SN z 27 lipca 2012 r., I UZ 81/12).
Mniej jednoznaczne jest natomiast zagadnienie sprowadzające się do
pytania, czy opisane wyżej pełnomocnictwo obejmowało także możliwość
skutecznego doręczenia adw. P.C. odpisu wyroku Sądu drugiej instancji wraz z
uzasadnieniem. Rozstrzygnięcie tej kwestii ma zasadnicze znaczenie dla oceny
zasadności zażalenia powódki.
W okolicznościach sprawy wysłano bowiem odpis wyroku z uzasadnieniem
na konto pełnomocnika powódki w portalu informacyjnym. Pismo to nie zostało
podjęte w terminie i jako datę doręczenia oznaczono dzień 5 listopada 2023 r. (k.
911). Jak wynika z akt sprawy, data ta stanowiła dla Sądu Apelacyjnego punkt
wyjścia do oceny, czy skarga kasacyjna powódki została wniesiona w terminie.
W powyższym zakresie można dostrzec w orzecznictwie dwa nurty
rozumowania.
Zgodnie z pierwszym stanowiskiem, doręczenie pełnomocnikowi odpisu
wyroku sądu drugiej instancji z uzasadnieniem można uznać za prawidłowe,
ponieważ była to czynność podjęta jeszcze przed sądem apelacyjnym (tak
postanowienie SN z 29 lipca 2020 r., I PZ 19/19). Wprawdzie jest to czynność
procesowa podejmowana po ogłoszeniu wyroku sądu drugiej instancji, ale
funkcjonalnie związana z postępowaniem przed tym sądem. Czynność ta
warunkuje możliwość, ale nie powoduje wszczęcia postępowania przed Sądem
Najwyższym na skutek skargi kasacyjnej.
Zgodnie z przeciwnym zapatrywaniem, chociaż pełnomocnik procesowy
mógł skutecznie złożyć wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku sądu drugiej
instancji, to jednak doręczenie odpisu wyroku wraz ze sporządzonym
uzasadnieniem powinno już nastąpić bezpośrednio na adres powódki. Wynika to
z założenia, że doręczenie odpisu wyroku sądu drugiej instancji z uzasadnieniem
III CZ 277/24
4
otwiera bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, a pełnomocnictwo procesowe
nie obejmowało z mocy samego prawa umocowania do czynności w postępowaniu
kasacyjnym.
W okolicznościach sprawy Sąd Apelacyjny najwyraźniej opowiedział się za
pierwszym poglądem. Uznał bowiem, że 5 listopada 2023 r. (k. 911) rozpoczął bieg
termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Bieg tego terminu został przerwany pismem
z 4 stycznia 2024 r. (koperta, k. 918), w którym powódka wniosła o ustanowienie
radcy prawnego do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu Apelacyjnego
w Lublinie z 29 września 2023 r., i zarazem poinformowała o wypowiedzeniu
pełnomocnictwa i zwolnieniu z obowiązku działania dotychczasowego
pełnomocnika adw. P.C. Postanowieniem z 15 stycznia 2024 r. Sąd Apelacyjny w
Lublinie oddalił wniosek powódki o ustanowienie pełnomocnika do wniesienia
skargi kasacyjnej. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej biegł od początku od
chwili doręczenia stronie odpisu postanowienia Sądu oddalającego wniosek o
ustanowienie pełnomocnika z urzędu (art. 124 § 4 KPC). Postanowienie oddalające
wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu zostało doręczone powódce 3
lutego 2024 r. (k. 921), a zatem termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął 3
kwietnia 2024 r. Powódka, zastępowana przez adw. P.C., po udzieleniu mu nowego
pełnomocnictwa, wniosła zaś skargę kasacyjną 18 lipca 2024 r. (k. 1021), czyli po
terminie, co skutkowało jej odrzuceniem.
Należy jednak podkreślić, że istotne argumenty przemawiają za wadliwością
przyjętych przez Sąd Apelacyjny założeń. W szczególności należy podkreślić, że
wątpliwe jest łączenie skutku doręczenia odpisu wyroku sądu drugiej instancji
z uzasadnieniem ze wskazaną wyżej datą 5 listopada 2023 r. (k. 911). Skoro
zdarzenie to rozpoczyna bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, to odpis
wyroku z uzasadnieniem powinien być doręczony bezpośrednio powódce.
Przyjmując powyższe założenie należy zatem ostatecznie uznać, że wniosek
o doręczenie uzasadnienia został skutecznie złożony przez pełnomocnika powódki
w piśmie z 10 października 2023 r., a odpis wyroku Sądu drugiej instancji
z uzasadnieniem został doręczony bezpośrednio powódce 18 maja 2024 r. (EPO k.
III CZ 277/24
5
952). Skarga kasacyjna została zaś wniesiona 18 lipca 2024 r. (koperta k. 1021),
a zatem – w świetle przyjętych założeń – w terminie.
Powyższe względy przemawiają zatem za uchyleniem zaskarżonego
postanowienia, w związku z czym Sąd Najwyższy na podstawie art. 3941 § 3 w zw.
z art. 39815 § 1 zdanie pierwsze k.p.c. orzekł jak w sentencji. O kosztach
postępowania zażaleniowego nie orzeczono z uwagi na wpadkowy charakter
niniejszego postanowienia. Rozstrzygnięcie o tych kosztach nastąpi w orzeczeniu
kończącym postępowanie w sprawie.
(K.W.)
[a.ł]
