III CZ 244/24
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
2 października 2025 r.
SSN Piotr Telusiewicz
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 2 października 2025 r. w Warszawie
zażalenia B.K.
na postanowienie Sądu Okręgowego w Płocku
z 8 lipca 2024 r., IV WSC 5/24,
w sprawie z wniosku M.B.
z udziałem C.B., B.B., P.B., M.B.1, T.B., K.B., M.B.2, B.K., I.L., W.K., A.E., R.B.,
P.B.1, P.B.2, J.B. i A.M.
o zniesienie współwłasności i dział spadku po C.B.1,
oddala zażalenie.
UZASADNIENIE
Postanowieniem z 8 lipca 2024 r. Sąd Okręgowy w Płocku m.in. odrzucił
skargę kasacyjną uczestniczki B.K. od postanowienia Sądu Okręgowego w Płocku
z 21 lutego 2024 r.
W uzasadnieniu postanowienia, odnoszącego się do B.K., wskazano, że w
sprawach o dział spadku, zniesienie współwłasności lub o podział majątku
wspólnego skarga kasacyjna jest dopuszczalna tylko wtedy, gdy wartość
przedmiotu zaskarżenia wynosi przynajmniej 150 000 zł, a w wypadku skarżącej
wartość ta wynosi najwyżej 26 323 zł.
Na powyższe postanowienie zażalenie złożyła uczestniczka B.K.,
zaskarżając je w części odnoszącej się do B.K., wnosząc o jego uchylenie i
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
III CZ 244/24
2
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3941 § 1 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje
na m.in. postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną.
W sprawach, w których dopuszczalność skargi kasacyjnej jest uzależniona
od wartości przedmiotu zaskarżenia, sąd uprawniony jest do jej badania
i oznaczenia prawidłowej wysokości. Nawet brak formalnego sprawdzenia wartości
przedmiotu zaskarżenia podanej w apelacji (zażaleniu) nie eliminuje możliwości
weryfikacji tej wartości (zob. postanowienia SN: z 20 stycznia 2017 r., I CZ 105/16;
z 8 grudnia 2016 r., I CZ 97/16; z 6 marca 2018 r., I UZ 119/17; z 11 stycznia 2022
r., II UZ 64/21).
Zgodnie z art. 5191 § 4 pkt 4 k.p.c. skarga kasacyjna nie przysługuje
w sprawach dotyczących zniesienia współwłasności i działu spadku, jeżeli wartość
przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż 150 000 zł.
W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że w tzw. sprawach działowych
wartość przedmiotu zaskarżenia pozostaje w ścisłej zależności od wyniku
postępowania i wyznacza ją nie wartość przedmiotu działu, ale wartość
konkretnego interesu skarżącego, którego dotyczy lub może dotyczyć zaskarżenie.
Z reguły nie może ona przekraczać wartości udziału w dzielonym majątku
uczestnika wnoszącego skargę kasacyjną, nawet gdy orzeczenie zaskarżono
w całości (zob. np. postanowienie SN z 13 marca 2015 r., III CZ 13/15). Wyjątek od
tej zasady zachodzi, gdy skarżący podważa zasadę podziału, objęcie lub nieobjęcie
orzeczeniem poszczególnych rzeczy lub praw albo rozliczenie nakładów (zob. m.in.
postanowienia SN: z 21 stycznia 2003 r., III CZ 153/02, OSNC 2004, nr 4, poz. 60;
z 15 grudnia 2006 r., III CZ 88/06; z 24 lipca 2008 r., IV CZ 53/08; z 6 maja 2010
r., II CZ 38/10; z 1 czerwca 2011 r. II CZ 27/11; z 18 marca 2015 r., I CZ 22/15;
z 30 kwietnia 2021 r., IV CSK 577/20).
W kontekście powyższego kluczowe było ustalenie zakresu zaskarżenia
w apelacji, a następnie w skardze kasacyjnej.
W apelacji (również wnoszonej przez B.K.) zakres zaskarżenia został
ograniczony do punktów 3, 4 i 5 postanowienia Sądu Rejonowego, a więc punktów
dotyczących: wielkości nakładu dokonanego na nieruchomość przez wnioskodawcę
III CZ 244/24
3
(pkt 3), sposobu zniesienia współwłasności nieruchomości (pkt 4); wielkości spłat
wnioskodawcy na rzecz uczestników (pkt 5).
Przypomnieć trzeba, że Sąd Okręgowy w Płocku, na skutek apelacji, zmienił
punkt 5 zaskarżonego postanowienia i w miejsce kwot „ po 4847 zł” zasądził spłaty
w kwotach po 15 169,23 zł (pkt I), zaś w pozostałej części oddalił apelację (pkt II).
Natomiast w skardze kasacyjnej, wnoszonej również przez B.K.,
zaskarżającej postanowienie Sądu Okręgowego w całości, podniesiono jedynie
zarzuty dotyczące wyboru opinii biegłego sądowego na podstawie której ustalono
wartość przedmiotowych nieruchomości oraz niedopuszczenia do sporządzenia
przez biegłego sądowego aktualnego operatu szacunkowego.
Podsumowując powyższe informacje, należało przyjąć, iż B.K. złożyła skargę
kasacyjną aby osiągnąć skutek w postaci uchylenia orzeczenia sądu drugiej
instancji, a w dalszej kolejności doprowadzić do ustalenia innej (aktualnej jak
wskazuje skarga) wartości nieruchomości. To zaś miało rzutować jedynie na
wielkość spłaty jakiej ma dokonać wnioskodawca na rzecz uczestniczki. Taki
wniosek można również wywieść z treści uzasadnienia wniesionego zażalenia.
Uwzględniając powyższą argumentację, należy wskazać, że stanowisko
Sądu Okręgowego wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia
o odrzuceniu skargi kasacyjnej, jest prawidłowe. Interes skarżącej ograniczony jest
wielkością jej udziału, a zarazem jest zależny od wielkości spłat dokonywanych na
jej rzecz przez wnioskodawcę. Jest to zatem kwota niższa niż kwoty graniczne
wyrażające wartość przedmiotu zaskarżenia, o którym mowa w art. 5191 § 4 pkt
4 k.p.c.
Z przytoczonych względów, na podstawie art. 39814 § 1 zw. z art.
3941 § 3 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy, oddalił zażalenie.
(M.M.)
[a.ł]
III CZ 244/24
4
