III CZ 240/25
POSTANOWIENIE
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie:
SSN Agnieszka Jurkowska-Chocyk
29 stycznia 2026 r.
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 29 stycznia 2026 r. w Warszawie
zażalenia T.R. i M.R.
na postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu
z 4 czerwca 2025 r., V WSC 20/25,
w sprawie z powództwa T.R. i M.R.
przeciwko H. spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P.
o zapłatę,
oddala zażalenie.
A.G.
UZASADNIENIE
Powodowie T.R. i M.R. wnieśli skargę kasacyjną od wyroku Sądu
Apelacyjnego we Wrocławiu z 23 grudnia 2024 r. w sprawie o zapłatę przeciwko H.
sp. z o.o. w P.
Zarządzeniem przewodniczącego z 8 kwietnia 2025 r. zawodowy
pełnomocnik procesowy powodów został wezwany do usunięcia następujących
braków formalnych skargi kasacyjnej: wskazania numeru PESEL i adresów
powodów, wskazania numeru KRS i adresu strony pozwanej oraz nadesłania
jednego egzemplarza odpisu skargi. Zarządzenie zostało umieszczone w Portalu
Informacyjnym 9 kwietnia 2025 r. i uznane za doręczone z dniem 23 kwietnia
2025 r. Jak wynikało z zamieszczonej adnotacji, adresat – radca prawny nie ma
konta w Portalu Informacyjnym, przy czym równocześnie figuruje w bazie ROBUS
III CZ 240/25
2
(Rejestrze osób biorących udział w postępowaniu sądowym zawierającym numer
wpisu na listę adwokatów lub radców prawnych).
Wobec bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków formalnych,
postanowieniem z 12 maja 2025 r. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu odrzucił skargę
kasacyjną powodów.
Od postanowienia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 12 maja 2025 r.
powodowie wnieśli 16 maja 2025 r. zażalenie, do którego załączono pismo
procesowe zawierające uzupełnienie braków formalnych skargi kasacyjnej.
(k. 3469; koperta k. 3470).
Na skutek zażalenia powodów na postanowienie z 12 maja 2025 r., Sąd
Apelacyjny we Wrocławiu postanowieniem z 4 czerwca 2025 r. postanowił uchylić
zaskarżone postanowienie, wskazując, że nie zostało ono zaopatrzone
uzasadnieniem.
Kolejnym postanowieniem z 4 czerwca 2025 r. Sąd Apelacyjny we
Wrocławiu ponownie odrzucił skargę kasacyjną powodów (k. 3472), zaopatrując je
w uzasadnienie.
Powodowie wnieśli zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego we
Wrocławiu z 4 czerwca 2025 r., zaskarżając je w całości na podstawie art. 3941 § 1
k.p.c. Postanowieniu temu zarzucili bezpodstawne uchylenie poprzedniego
postanowienia z 12 maja 2025 r., powołanie w postanowieniu z 4 czerwca 2025 r.
nieistniejącej podstawy odrzucenia skargi kasacyjnej, gdyż na ten dzień braki
formalne skargi były już usunięte; uprzednie potraktowanie wezwania do
uzupełnienia braków formalnych jako skutecznie dokonanego, mimo że
pełnomocnik powodów nie miał konta w portalu informacyjnym oraz ograniczenie
prawa powodów do sprawiedliwego i merytorycznego rozpoznania sprawy.
W odpowiedzi powód wniósł o oddalenie zażalenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Z dniem 14 marca 2024 r. weszła w życie nowelizacja kodeksu
postępowania cywilnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 1860 ze zm.), która wprowadziła
nowy przepis art. 1311a k.p.c. nakazujący sądowi doręczanie pism sądowych
III CZ 240/25
3
wyłącznie poprzez umieszczenie ich treści w portalu informacyjnym w sposób
umożliwiający uzyskanie przez odbiorcę dokumentu potwierdzającego doręczenie.
Nie dotyczy to jedynie pism, które „podlegają doręczeniu wraz z odpisami pism
procesowych stron lub innymi dokumentami niepochodzącymi od sądu, chyba że
sąd dysponuje ich kopią utrwaloną w postaci elektronicznej”. Obowiązek sądu
polegający na doręczaniu określonym kategoriom podmiotów pism sądowych oraz
pism procesowych lub innych dokumentów niepochodzących od sądu (którymi
dysponuje w postaci elektronicznej) przez portal informacyjny aktualizuje się, gdy
postępowanie toczy się bez wykorzystania systemu teleinformatycznego albo gdy
system teleinformatyczny obsługujący dane postępowanie nie posiada własnego
modułu do doręczeń.
Przepis art. 1311a k.p.c. statuuje zatem nakaz określonego zachowania sądu,
przez co ograniczono wybór sposobu dokonania tej czynności względem określonej
grupy podmiotów wskazanej w hipotezie tego przepisu, w tym zawodowych
pełnomocników stron. Wymaga podkreślenia, że przedstawionej wyżej zmianie
towarzyszyło wprowadzenie od 14 marca 2024 r. przepisów art. 37d pr. ustawy
z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze oraz art. 2211 ustawy z dnia 6 lipca
1982 r. o radcach prawnych, z których wynika, że adwokat i radca prawny,
wykonujący zawód, jest obowiązany posiadać konto w portalu informacyjnym.
Z kolei ogólne uregulowanie dotyczące doręczania pisma przez portal informacyjny
zawarto w art. 53e § 1 zd. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. – Prawo o ustroju sądów
powszechnych (tj. Dz.U. z 2024 r., poz. 334), który stanowi, że w razie
zamieszczenia w przepisie szczególnym postanowienia o doręczeniu pisma
adwokatom, radcom prawnym, rzecznikom patentowym, prokuratorom, Prokuratorii
Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej czy organowi emerytalnemu - określonemu
przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych - dokonuje się tego drogą
elektroniczną za pośrednictwem kont w systemie teleinformatycznym określonym
jako portal informacyjny.
Doręczenie pisma dla zawodowego pełnomocnika za pośrednictwem portalu
informacyjnego w postępowaniu cywilnym wprowadzono już wcześniej ustawą
z 28 maja 2021 r. (Dz.U. z 2021 r., poz. 1090). Podstawą dla dokonania czynności
doręczenia pisma dla pełnomocnika zawodowego był wówczas przepis art. 15zzs9
III CZ 240/25
4
ust. 2-5 ustawy z 2 marca 2020 r. (Dz.U. z 2020, poz. 374; dalej: ustawa Covid-19).
Przepisy art. 15zzs9 ust. 2-5 zostały uchylone zgodnie z art. 28 pkt 3 ustawy
z 7 lipca 2023 r. (Dz.U. z 2023 r., poz. 1860). Wejście w życie postanowienia
przepisu derogacyjnego nastąpiło w 14 marca 2024 r. Tym samym od 14 marca
2024 r. doręczenia pism przez portal w odniesieniu do profesjonalnych
pełnomocników zmieniły charakter na obligatoryjny. Profesjonalni pełnomocnicy
zostali od tej chwili zobowiązani do posiadania konta w portalu z uwagi na decyzję
ustawodawcy, że doręczenia w takiej formie mają mieć charakter podstawowy, a
nie szczególny i epizodyczny.
Na gruncie wcześniejszego stanu prawnego w doktrynie i orzecznictwie
przyjmowano, że reguła zachowania wyprowadzona z przepisów art. 15zzs9 ustawy
COVID-19 sprowadzała się do powinności odbioru pisma umieszczonego przez sąd
w portalu informacyjnym, gdy pełnomocnik posiadał założone konto umożliwiające
mu dostęp do treści pisma sądowego z sankcją przewidzianą w ustawie jako
przyjęcie skutku doręczenia pisma w razie zaniechania podjęcia czynności
zapoznania się z jego treścią. Zarazem wskazywano, że nie można przyjąć skutku
doręczenia pisma sądowego względem pełnomocnika, który nie złożył wniosku
o założenie konta w portalu informacyjnym dla zapoznania się z treścią pisma
sądowego (tak postanowienie SN z 27 kwietnia 2023 r., III CZ 390/22; I. Wolwiak,
Czy można przyjąć skutek doręczenia względem pełnomocnika, który nie złożył
wniosku o założenie konta w portalu informacyjnym dla zapoznania się z treścią
pisma sądowego?, PPC 2022, nr 1, s. 233 i n.).
Należy podkreślić, że w stanie prawnym po 14 marca 2024 r. powyższe
stanowisko utraciło aktualność ze względu na wejście w życie art. 1311a k.p.c. w zw.
z art. 2211 u.r.pr. i art. 37d pr. adw.
Przenosząc te uwagi na okoliczności sprawy, należy zauważyć, że
zarządzeniem przewodniczącego z 8 kwietnia 2025 r. zawodowy pełnomocnik
procesowy powodów został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi
kasacyjnej. Zarządzenie zostało umieszczone w Portalu Informacyjnym 9 kwietnia
2025 r. i uznane za doręczone z dniem 23 kwietnia 2025 r. Jak wynikało
z zamieszczonej adnotacji, adresat – radca prawny wbrew obowiązkowi
III CZ 240/25
5
wynikającemu z art. 2211 u.r.pr. nie założył konta w Portalu Informacyjnym. Wobec
bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia braków formalnych, Sąd
Apelacyjny odrzucił skargę kasacyjną powodów. Należy podkreślić, że uzupełnienie
braków formalnych skargi w piśmie z 16 maja 2025 r. nastąpiło po upływie
ustawowego terminu i jako takie było nieskuteczne (art. 167 k.p.c.). Z tego względu
nie można zgodzić się z twierdzeniem powodów, jakoby według stanu z 4 czerwca
2025 r., kiedy to Sąd Apelacyjny ponownie wydał postanowienie o odrzuceniu
skargi, braki formalne skargi były już usunięte. Należy także podkreślić, że z akt
sprawy nie wynika, aby zamieszczone w portalu wezwanie było z jakichkolwiek
przyczyn wadliwie i obiektywnie uniemożliwiało pełnomocnikowi zapoznanie się
z jego treścią. Zważywszy, że zawodowy pełnomocnik powodów nie dopełnił
ustawowego obowiązku posiadania konta w portalu informacyjnym, negatywne
skutki tego zaniechania w sposób bezpośredni obciążają reprezentowanych przez
niego mocodawców. Tym samym Sąd Najwyższy nie znalazł podstaw do uznania,
iż nie doszło do wypełnienia przesłanki uzasadniającej przyjęcie przez Sąd
Apelacyjny skutku doręczenia z upływem 14 dni od jego umieszczenia w portalu
informacyjnym (art. 1311a § 2 k.p.c.), tj. 23 kwietnia 2025 r. W konsekwencji
ustawowy termin do uzupełnienia skargi kasacyjnej upłynął bezskutecznie
30 kwietnia 2025 r.
W konkluzji należy stwierdzić, że postanowienie Sądu Apelacyjnego
w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej powodów odpowiada prawu,
a zastosowana uprzednio przez ten Sąd autoremedura wcześniejszego orzeczenia
miała podstawę w art. 395 § 3 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.
Z przedstawionych względów zażalenie podlegało oddaleniu na zasadzie art.
39814 w zw. z art. 3941 § 3 k.p.c.
Agnieszka Jurkowska-Chocyk
A.G.
III CZ 240/25
6
[a.ł]
